Özet
Birleşik Krallık Avrupa’daki en kapsamlı teklife sahiptir: lisanslı İslami bankalar, icâre ya da azalan müşâreke esaslı konut edinme planları (HPP), uygun fonlara yatırılan ISA’lar, işyeri emeklilik planlarında şer’î fonlar. Kaçınılması ya da arındırılması gerekenler: faizli hesaplar, Premium Bonds, klasik öğrenim kredisi.
Çerçeve
Birleşik Krallık vergi sistemini daha 2003’te “alternatif finansmanlara” uyarladı; böylece bir konutun önce banka tarafından satın alınıp sonra müşteriye satılmasında tapu devir vergisi iki kez ödenmez hâle geldi; ardından 2005-2007 bütçe kanunlarıyla bu düzenlemeler genişletildi. Devlet 2014’te ve 2021’de sukuk ihraç etti. Kuruluşlar, genel kurallara göre PRA ve FCA (finansal düzenleyici kurumlar) tarafından lisanslanır. Bkz. Birleşik Krallık’taki kuruluşlar listesi.
Hesap ve birikim
İslami bankalar cari hesaplar ve beklenen kâr (“expected profit rate”) esaslı tasarruf hesapları sunar: para mudârebe ya da vekâlet esasıyla yatırılır ve ilan edilen oran garanti edilmiş bir faiz değil, bir hedeftir. Bkz. İslami bankalar.
Konut edinmek: Home Purchase Plan’ler
Bir HPP (Home Purchase Plan, konut edinme planı) icâre ya da azalan müşâreke esasıyla işler: banka ile siz konutu birlikte satın alırsınız, bankanın payı için kira ödersiniz ve bu payı azar azar satın alırsınız. Ekim 2026’da yeni müşterilere yönelik teklifler daha çok bir İslami bankadan ve banka dışı finansman kuruluşlarından geliyor. Toplam maliyeti simülatörle karşılaştırın ve konut kredisi sayfasını okuyun.
Yatırım: ISA ve menkul kıymet hesabı
Bir Stocks and Shares ISA (vergiden muaf hisse ve fon hesabı) uygun fonlar ve ETF’ler içerebilir; klasik bir Cash ISA (vergiden muaf mevduat hesabı) ise faiz öder. Bkz. fon listesi ve ETF’ler.
Emeklilik
Otomatik katılım (auto-enrolment), primleri uygun olmayan bir varsayılan fona yatırır; birçok işyeri planı, kişinin kendisinin seçmesi gereken bir şer’î fon sunar. İşveren katkıları ve vergi indirimi faiz değildir. Bkz. emeklilik.
Kaçınılması gerekenler
- Premium Bonds: ikramiyelerin faizin yerini aldığı, devlete verilmiş bir borç. Bkz. ikramiyeli tahviller.
- Kamunun verdiği öğrenim kredisi faiz içerir; uzun zamandır duyurulan uygun bir sürümü 2026’da henüz kullanıma sunulmamıştı. Bkz. öğrenim kredileri.
- Kredi kartları ve gecikme ücreti içeren bölünmüş ödeme: bkz. taksitli ödeme.
Zekât
Birikimin, ISA’nın ve emeklilik birikiminin zekâtı ayrıca hesaplanır; bkz. yatırımların zekâtı.
Sık sorulan sorular
Bir HPP konut kredisinden daha mı pahalı?
Rekabet daha az ve yapı masrafları daha yüksek olduğu için çoğu zaman biraz daha pahalıdır; yalnızca aylık kirayı değil, tüm süre boyunca toplam maliyeti karşılaştırın.
Lifetime ISA (ilk konut ya da emeklilik için devlet primli ISA) uygun mu?
Devletin ödediği %25’lik prim bir borcun getirisi değildir; Diyanet de Türkiye’deki emeklilik tasarrufuna devlet katkısını aynı şekilde caiz görür (2022/64 sayılı karar). Önemli olan içinde seçilen yatırımın uygun olmasıdır: faiz getiren nakit olarak tutulan bir Lifetime ISA uygun değildir.