Hisse senedi uygunluk hesaplama
Şirketin rakamlarından, gözünüzün önünde hesaplanan beş yöntemin oranları. ABD’de işlem gören şirketler için otomatik doldurma; tüm borsalar için elle giriş.
Yönteme göre sonuç
Arındırılacak gelir oranı:
Temettülerimin arındırmasını hesaplaSonuç nasıl okunur
Her yöntem bilanço kalemlerini bir temele (piyasa değeri veya toplam varlıklar), uygun olmayan gelirleri ise hasılata oranlar. Oran, çubuk üzerinde çizgiyle gösterilen sınırın altında kaldığında satır uygundur.
Yöntemler her zaman aynı sonucu vermez: bir şirket, borsa değerine mi varlıklarına mı göre ölçüldüğüne bağlı olarak AAOIFI’den geçip MSCI’den geçmeyebilir. AAOIFI yöntemi âlimlerin en çok andığı yöntemdir; diğerleri İslami borsa endekslerinin yöntemleridir.
Yöntemler ve sınırları
Her standardın yayımladığı sınırlar. Temel, borç ve nakit oranlarının paydasıdır.
| Yöntem | Temel | Faizli borçlar | Nakit ve faizli yatırımlar | Alacaklar | Uygun olmayan gelirler |
|---|---|---|---|---|---|
| AAOIFI (standart 21) | Piyasa değeri | < 30 % | < 30 % | — | < 5 % |
| Dow Jones Islamic Market | Ortalama piyasa değeri (24 ay) | < 33 % | < 33 % | < 33 % | < 5 % |
| S&P Shariah | Ortalama piyasa değeri (36 ay) | < 33 % | < 33 % | alacaklar + nakit < %49 | < 5 % |
| MSCI Islamic | Toplam varlıklar | < 33,33 % | < 33,33 % | alacaklar + nakit < %33,33 | < 5 % |
| FTSE Shariah | Toplam varlıklar | < 33,333 % | < 33,333 % | alacaklar + nakit < %50 | < 5 % |
| Borsa İstanbul Katılım | Piyasa değeri | < 30 % | < 30 % | — | < 5 % |
Endeks sağlayıcılar zaman zaman kurallarını değiştirir: sınırları güncel belgelerinden kontrol edin.
Neden sınırlar var?
Hisse senedi, bir şirkete ortaklık payıdır. Ana faaliyeti meşru olmayan şirket herkesçe dışarıda bırakılır. Asıl zorluk, faizle borçlanan veya nakdini faizle değerlendiren meşru şirketlerdedir; borsadaki şirketlerin hemen hepsi böyledir.
Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi bu şirketler için asıl hükmün haramlık olduğunu belirtmiş (63 (1/7) sayılı karar, 1992) ve kararını ertelemiştir (77 (8/8), 1993 ve 87 (4/9), 1995 sayılı kararlar). AAOIFI (standart 21) ile katılım bankalarının ve İslami endekslerin danışma kurulları, uygun olmayan gelir payının arındırılması şartıyla bu şirketleri belli oranlar içinde kabul eder.
Sınırlar faizi helal kılmaz: hoş görülen ve arındırılması gereken bir payı ölçer. Bazı âlimlere göre ise asıl hüküm haramlıktır ve bu hisselerden kaçınılmalıdır.
Hesaplamanın sınırları
- Sonuç rakamlara bağlıdır: rakamları son yıllık veya çeyrek raporundan kontrol edin.
- Otomatik doldurma şirketin beyan ettiği kalemleri kullanır; endeks sağlayıcılar bazı borç veya yatırımları farklı sınıflandırabilir.
- Uygun olmayan gelirler raporun dipnotlarında yer alır; otomatik doldurma yalnızca faiz gelirlerini alır.
- Şirketler değişir: sonuç, gösterilen hesap tarihi için geçerlidir.