Kısa cevap
Kurumların büyük çoğunluğu, barınma amacıyla da olsa faizli konut kredisini haram sayar (Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi, 50 sayılı karar; Diyanet). Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi 1999’da, alternatifi bulunmayan Avrupalı Müslümanların ana konutu için zaruret gerekçesiyle buna izin vermiştir; Mısır Dârulifta da caiz görür. İslami finansman (azalan müşâreke, icâre, murabaha) bulunan yerlerde tavsiye edilen yol budur.
Kurumlar ne diyor
Kaynağıyla birlikte resmî görüşler. Rozet, Assabile’in görüşünü değil kurumun görüşünü özetler.
-
Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi İslam İşbirliği Teşkilatı, CiddeCaiz değil
Konut temel bir ihtiyaçtır, ama faizli konut kredileri, “az olsun çok olsun”, haramdır. Meşru alternatifler: kamunun verdiği faizsiz borç, taksitli satış, projeden alım (istisnâ), kiralama.
50 (1/6) sayılı karar, Cidde, Mart 1990
-
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek KuruluCaiz değil
Her türlü faizli kredi haramdır; alternatif, katılım bankalarının finansmanıdır (murabaha, icâre, şartlarıyla tasarruf finansman).
Faizli krediye dair fetvalar (2020); Din İşleri Yüksek Kurulunun kendisine atfedilen olumlu bir görüşü yalanlaması (2020)
-
Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi, DublinŞartlı caiz
Konutu olmayan Avrupalı bir Müslümana, başka türlü satın alma imkânı yoksa ve erişilebilir bir İslami alternatif bulunmuyorsa, bu umumi ihtiyacı zaruret yerine koyarak ana konutunu faizli krediyle satın alma izni verir. Tartışmalı ve azınlıkta kalan bir görüştür.
4. dönem toplantısı, Dublin, 27-31 Ekim 1999
-
Mısır Dârulifta Fetva Kurumu, KahireCaiz
Bankaların konut finansmanı faizli borç değil, bir finansman akdidir; caizdir. Azınlık görüşüdür.
Banka konut finansmanına dair fetvalar (Mısır)
-
AMJA Amerika Müslüman Hukukçular MeclisiCaiz değil
Sınırlı gelir tek başına faizli borcu mubah kılan bir zaruret sayılmaz; açık faiz içermeyen İslami finans şirketleri aracılığıyla satın alma kabul edilir.
Fetva komitesinin kararları (ABD, 2014); zarurete dair görüş
Görüşler olduğu gibi aktarılır; başka âlimler farklı düşünebilir. Yöntem ve uyarılar
Ülkenize göre
- Fransa
- 2026’da Fransa’da yalnızca bir bankanın İslami penceresi bireylere, yüksek bir peşinat karşılığında konut murabahası sunuyor (bkz. kuruluş listesi). Bunun dışında peşin alım, uygun tasarruf, koşulları çerçevesinde faizsiz olan sıfır faizli kredi (prêt à taux zéro), aile içi borç ya da bu görüşü benimseyenler için Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi’nin görüşü kalıyor.
- Belçika
- 2026’da bankalarca sunulan İslami konut finansmanı yok; Fransa’dakiyle aynı seçenekler söz konusu.
- Birleşik Krallık
- Birçok kuruluş, azalan müşâreke ya da icâre esaslı ve konut kredisi gibi düzenlenen “Home Purchase Plan” (İslami konut edinme planı) sunar: bkz. Birleşik Krallık rehberi ve kuruluş listesi.
- Fas
- Katılım bankaları, Şer’î Kurulca onaylanmış konut murabahası ve icâre sunar: bkz. Fas rehberi.
- Cezayir
- Al Baraka, Al Salam ve kamu bankalarının İslami pencereleri murabaha ya da icâre yoluyla konut finansmanı sunar.
- Türkiye
- Katılım bankaları konut finansmanı sağlar; tasarruf finansman şirketleri Diyanet tarafından şartlı olarak caiz görülür (2025/66).
- ABD
- Birçok şirket azalan müşâreke ya da icâre yoluyla finansman sunar; AMJA, sözleşme açık faiz içermediğinde bunları kabul eder.
Çoğunluğun görüşü
Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi’ne göre konut, meşru yollarla karşılanması gereken temel bir ihtiyaçtır; faizli konut kredileri, oran ne olursa olsun haramdır (50 (1/6) sayılı karar, 1990). Akademi alternatif olarak kamunun verdiği faizsiz borcu, taksitli satışı, istisnâ yoluyla projeden alımı ve kiralamayı sayar. Diyanet, Suudi kurumlar ve ABD’deki AMJA da bu görüştedir; AMJA sınırlı gelirin tek başına zaruret oluşturmaya yetmediğini belirtir.
Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi’nin görüşü (1999)
27-31 Ekim 1999’da Dublin’de toplanan Avrupa Fetva ve Araştırma Konseyi, önce riba yasağını hatırlatmış ve İslami alternatiflerin geliştirilmesi çağrısında bulunmuştur. Ardından Avrupa’daki bir Müslümanın ana konutunu sıkı şartlarla faizli krediyle satın almasına izin vermiştir: hâlihazırda bir konutu olmaması, başka türlü satın alma imkânının bulunmaması ve erişilebilir bir İslami alternatif bulamaması. Konsey, umumi ihtiyacın zaruret yerine konduğu kuralına dayanmıştır. Bu görüş azınlıkta kalmakta ve birçok âlim tarafından eleştirilmektedir; ne kiraya vermek için yapılan yatırımı ne de ikinci bir evi kapsar.
İslami finansman
- Azalan müşâreke: konutu bankayla birlikte satın alır, bankanın payını kiralar ve azar azar satın alırsınız (Birleşik Krallık, Türkiye, Körfez, ABD).
- İcâre: banka konutu satın alıp size kiralar, sonunda ayrı bir akitle size devreder.
- Murabaha: banka konutu satın alıp aylık taksitlerle ödenmek üzere size daha pahalıya satar (özellikle Mağrip ülkelerinde).
Fiyatlar piyasayı izlediği için maliyet çoğu zaman bir kredininkine yakındır; fark akittedir: mülkiyet, risk, belirlenmiş fiyat, gecikme faizi yok. Klasik kredi / İslami finansman karşılaştırma aracı ile karşılaştırın.
Ülkesinde İslami bir teklif yoksa
Seçenekler şunlardır: peşin alım için birikim yapmak, faizsiz aile desteği, kamunun verdiği faizsiz krediler (masraflarını ve sigortalarını kontrol ederek), kiralama ya da bu görüşü benimseyenler için Avrupa Konseyi’nin görüşüne başvurmak. Kişisel bir durum için durumunuzu bilen bir âlime danışın.
Ayetler
ٱلَّذِينَ يَأْكُلُونَ ٱلرِّبَوٰا۟ لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ ٱلَّذِى يَتَخَبَّطُهُ ٱلشَّيْطَٰنُ مِنَ ٱلْمَسِّ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوٓا۟ إِنَّمَا ٱلْبَيْعُ مِثْلُ ٱلرِّبَوٰا۟ وَأَحَلَّ ٱللَّهُ ٱلْبَيْعَ وَحَرَّمَ ٱلرِّبَوٰا۟ فَمَن جَآءَهُۥ مَوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّهِۦ فَٱنتَهَىٰ فَلَهُۥ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ ٢٧٥
Faiz yiyenler, ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar. Bu, onların, “Alışveriş de faiz gibidir” demelerinden dolayıdır. Oysa Allah, alışverişi helâl, faizi haram kılmıştır. Bundan böyle kime Rabbinden bir öğüt gelir de (o öğüte uyarak) faizden vazgeçerse, artık önceden aldığı onun olur. Durumu da Allah’a kalmıştır. (Allah, onu affeder.) Kim tekrar (faize) dönerse, işte onlar cehennemliklerdir. Orada ebedî kalacaklardır.
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَذَرُوا۟ مَا بَقِىَ مِنَ ٱلرِّبَوٰٓا۟ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ ٢٧٨ فَإِن لَّمْ تَفْعَلُوا۟ فَأْذَنُوا۟ بِحَرْبٍ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَإِن تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَٰلِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ ٢٧٩
278 Ey iman edenler! Eğer gerçekten Mümin iseniz, Allah’tan korkun ve faizden geri kalanı bırakın.
279 Eğer böyle yapmazsanız, bunun Allah’a ve elçisine karşı açılmış bir savaş olduğunu bilin. Şayet tevbe ederseniz, ana paranız sizindir. (Böylece) zulmetmemiş ve de zulme uğramamış olursunuz.
Hadisler
لعن رسول الله صلى الله عليه وسلم آكل الربا ومؤكله وكاتبه وشاهديه، وقال: هم سواء
Sık sorulan sorular
Zaten faizli bir konut kredim var: ne yapmalıyım?
Âlimler tövbe etmeyi ve ağır bir zarara uğramadan mümkünse krediyi erken kapatmayı ya da İslami bir finansmanla yeniden finanse etmeyi tavsiye eder. Konutun satış akdi ise geçerliliğini korur: evin sahibi sizsiniz.
Kiraya vermek için alınan konutta kredi caiz mi?
Hayır, Avrupa Konseyi’nin görüşünü izleyenler için bile: Konsey’in izni zaruret gerekçesiyle yalnızca ana konutu kapsar.
İslami finansman daha mı pahalı?
Masraflar ve daha düşük hacimler nedeniyle çoğu zaman biraz daha pahalıdır, ama her zaman değil. Karşılaştırma aracı iki seçeneğin aylık ödemesini, toplam maliyetini ve eşdeğer oranını gösterir.