Özet
Bir temettü için: alınan tutarı şirketin uygun olmayan gelirlerinin payıyla (örneğin cirosunun %2’si) çarpın. Bir faiz için: tamamı arındırılır. Her iki durumda da tutar, sevap beklenmeden yoksullara ya da kamu yararına hizmetlere verilir ve ne zekât ne de sadaka sayılır.
Kurumlar ne diyor
Kaynağıyla birlikte resmî görüşler. Rozet, Assabile’in görüşünü değil kurumun görüşünü özetler.
-
AAOIFI İslami Finans Kuruluşları Muhasebe ve Denetim Kurumu, BahreynŞartlı caiz
Yatırımcı, şirket gelirlerinin haram bir kaynaktan gelen kısmından kurtulmalıdır; bu kısmı şirketin hesaplarından yola çıkarak, hisseleri oranında hesaplar.
Şer’î standart 21 (menkul kıymetler)
-
Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi İslam İşbirliği Teşkilatı, CiddeŞartlı caiz
İslam Kalkınma Bankası’nın, daha iyi bir seçenek bulunmadığı için yabancı bankalardaki mevduatından aldığı faizler, fonlarının değerini korumak için kullanılamaz: kamu yararına hizmetlere (eğitim, araştırma, yardım, üye ülkelere destek, okullar) harcanmalıdır.
13 (1/3) sayılı karar, 1986
-
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek KuruluŞartlı caiz
Haram gelir sevap beklenmeden yoksullara verilir; camilerin yapımında ya da bakımında kullanılmamalıdır.
Haram gelirlere dair 2024 tarihli fetva
Görüşler olduğu gibi aktarılır; başka âlimler farklı düşünebilir. Yöntem ve uyarılar
Ülkenize göre
- Fransa
- Arındırma vergileri değiştirmez: vergiye tabi faizler, verilseler bile vergiye tabi olmaya devam eder.
- Birleşik Krallık
- Birçok İslami fon yıllık raporunda temettü arındırma oranı yayımlar.
- Türkiye
- Çevrenizdeki bir dernek ya da yoksul bir aile bu tutarı alabilir; Diyanet bunun camilere verilmemesini tavsiye eder.
Neler arındırılır?
- Bir hesaptan, bir tasarruf hesabından, bir tahvilden alınan faizler: tamamı. Kur’an yalnızca anaparayı bırakır: “ana paranız sizindir” (Bakara 2:279).
- Bir temettünün uygun olmayan kısmı: şirket gelirlerinin faizden ya da haram bir faaliyetten gelen bölümü.
- Birçok danışma kuruluna göre uygunluğunu yitiren bir hissenin kazançları, süzgeçten çıktığı andan itibaren.
Bir temettünün arındırılacak kısmını hesaplamak
- Şirketin hesaplarından uygun olmayan gelirlerini (faiz gelirleri, dışlanan faaliyetlerin cirosu) bulun.
- Bunları toplam ciroya bölün: arındırma oranı budur (örneğin %1,8).
- Brüt temettülerinizi bu oranla çarpın.
| Alınan temettü | Şirketin oranı | Arındırılacak tutar |
|---|---|---|
| 400 € | %1,8 | 7,20 € |
| 1.000 € | %0,5 | 5,00 € |
Arındırma hesaplayıcı bu hesabı satır satır yapar ve yıllara göre bir kayıt tutar.
Kime verilir?
Yoksullara ya da kamu yararına hizmetlere (hastane, kuyu, yol, afetzedelere yardım), sevap niyeti olmadan: bu bir sadaka değil, bize ait olmayan bir maldan kurtulmaktır. Diyanet bunun bir camide kullanılmamasını ister; âlimler bu konuda farklı görüştedir.
Arındırma sayılmayanlar
- Bu parayla vergi ya da banka masrafı ödemek: görüş ayrılığı vardır, çoğunluk kabul etmez.
- Onu zekât saymak: zekât helal bir maldan verilir.
- “Sonra için” saklamak: tutar bilinir bilinmez ya da en geç yılda bir kez arındırılır.
Ayetler
فَإِن لَّمْ تَفْعَلُوا۟ فَأْذَنُوا۟ بِحَرْبٍ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَإِن تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَٰلِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ ٢٧٩
Eğer böyle yapmazsanız, bunun Allah’a ve elçisine karşı açılmış bir savaş olduğunu bilin. Şayet tevbe ederseniz, ana paranız sizindir. (Böylece) zulmetmemiş ve de zulme uğramamış olursunuz.
Hadisler
Allah Teâlâ temizdir ve ancak temiz olanı kabul eder. Allah Teâlâ peygamberlere emrettiğini Müminlere de emretti
«Allah Teâlâ temizdir ve ancak temiz olanı kabul eder. Allah Teâlâ peygamberlere emrettiğini Müminlere de emretti. Allah Teâlâ şöyle buyurdu: (Ey Rasûller! Helâl ve güzel olan şeylerden yiyin ve salih amel işleyin." (Müminûn Suresi: 51)» Ve yine buyurdu ki: (Ey iman edenler! Size verdiğimiz…
أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ طَيِّبٌ لاَ يَقْبَلُ إِلاَّ طَيِّبًا وَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَ الْمُؤْمِنِينَ بِمَا أَمَرَ بِهِ الْمُرْسَلِينَ فَقَالَ { يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا…
Sık sorulan sorular
Değer artışları arındırılmalı mı?
Danışma kurullarının çoğunluğu, uygunluğunu koruyan bir hisse için bunu istemez; bazıları ihtiyaten değer artışını temettülerle aynı oranda arındırır.
İslami bir fon benim yerime arındırma yapar mı?
Bazı fonlar arındırmayı kendileri yapar ve bunu belgelerinde belirtir; bazıları ise bir oran yayımlar ve arındırmayı yatırımcıya bırakır.