Kısa cevap
Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi’ne göre sözleşmesinde faiz öngörülen bir kart, her zaman zamanında ödeme niyeti olsa bile caiz değildir (108 sayılı karar). Faiz şartı içermeyen ya da doğrudan hesaptan tahsil edilen bir kart caizdir. Diyanet daha esnektir: her zaman zamanında ödenip hiç faiz verilmemesi şartıyla kredi kartını caiz görür.
Kurumlar ne diyor
Kaynağıyla birlikte resmî görüşler. Rozet, Assabile’in görüşünü değil kurumun görüşünü özetler.
-
Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi İslam İşbirliği Teşkilatı, CiddeŞartlı caiz
Sözleşmesinde faiz öngörülen bir kartı çıkarmak ya da kullanmak, faizsiz dönem içinde her zaman ödemeyi düşünse bile haramdır. Caiz olanlar: faiz şartı içermeyen ve gerçek masraflarla çalışan kart; hesap bakiyesiyle karşılanan (“karşılıklı”) kart. Karşılıksız bir kartla altın, gümüş ya da döviz alınmaz.
108 (2/12) sayılı karar, Riyad, 2000, ve 139 (5/15) sayılı karar, Maskat, 2004
-
AAOIFI İslami Finans Kuruluşları Muhasebe ve Denetim Kurumu, BahreynŞartlı caiz
Banka kartlarını ve faizsiz ödeme kartlarını kabul eder; İslami kredi kartı her türlü faiz şartından uzak durmalıdır.
Şer’î standart 2 (banka kartları, ödeme kartları ve kredi kartları)
-
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek KuruluŞartlı caiz
Hiç faiz ödemeden her zaman zamanında ödeme yapılması şartıyla kredi kartı kullanmak caizdir; bankanın alışverişten sonra ücretlendirerek yaptığı taksitlendirme faizdir. Altın kartla tek çekimde alınabilir, taksitle alınamaz.
2017 tarihli kredi kartı fetvaları; 2026/9 sayılı karar (altın)
Görüşler olduğu gibi aktarılır; başka âlimler farklı düşünebilir. Yöntem ve uyarılar
Ülkenize göre
- Fransa
- Ayda bir kez hesaptan faizsiz olarak tahsil edilen ertelenmiş borçlu kart (carte à débit différé), hesap bakiyesiyle karşılanan karta yakındır. Bazı kartlara bağlı “döner kredi” (crédit renouvelable) ise faiz içerir.
- Türkiye
- Satıcının fiyatıyla yapılan masrafsız taksitli alışverişleri Diyanet caiz görür; borcun banka tarafından faizle yapılandırılmasını ise caiz görmez.
- Körfez ülkeleri
- İslami bankalar sabit ücrete, murabahaya ya da teverruka dayanan “kredi” kartları sunar; sonuncusu tartışmalıdır (179 sayılı karar).
- Birleşik Krallık
- Klasik kredi kartlarının hepsi ödenmeyen bakiye için faiz öngörür; bu da her zaman zamanında ödense bile Akademi’nin dile getirdiği sorunu doğurur.
İki görüş
Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi, faizsiz dönem içinde her zaman ödeme niyeti olsa bile faiz ödenmesini öngören bir sözleşmenin imzalanamayacağı görüşündedir (108 (2/12) sayılı karar, 2000). Bu şartı kabul etmek, riba ilkesini kabul etmek demektir. Buna karşılık faiz şartı içermeyen ve hizmete karşılık gelen sabit ücretlerle çalışan kartı ve hesap bakiyesiyle “karşılanan” kartı caiz görür (139 (5/15) sayılı karar, 2004).
Diyanet, her zaman zamanında ödemek ve hiçbir zaman faiz işletmemek şartıyla kredi kartı kullanımını caiz görür: sorumluluk fiilen ödenen faize ilişkindir.
Her durumda caiz olanlar
- Banka kartları ve faizsiz ertelenmiş borçlu kartlar.
- Bankanın satıcıdan aldığı komisyon: bu bir hizmetin bedelidir (Akademi, 108 sayılı karar; Diyanet, 2017).
- Bonus puanlar ya da indirimler: Diyanet, bankanın kazancı ağırlıklı olarak helal ise bunları caiz görür; Akademi ise yalnızca haram avantajları yasaklar (139 sayılı karar).
Hassas noktalar
- Kredi kartıyla nakit çekmek bir borçtur: yalnızca faizsiz ve götürü bir ücretle caizdir (108 sayılı karar).
- Altın ve döviz: hesap bakiyesiyle karşılanan bir kartla ya da tek çekimle alınmalı, asla taksitle alınmamalıdır (139 sayılı karar; Diyanet, 2026/9 sayılı karar).
- Bankanın alışverişten sonra önerdiği taksitlendirme faizli bir kredidir (Diyanet, 2017). Satıştan önce belirlenen, satıcının fiyatıyla yapılan taksitli alışveriş ise farklıdır: bkz. şimdi al sonra öde.
Ayetler
ٱلَّذِينَ يَأْكُلُونَ ٱلرِّبَوٰا۟ لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ ٱلَّذِى يَتَخَبَّطُهُ ٱلشَّيْطَٰنُ مِنَ ٱلْمَسِّ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوٓا۟ إِنَّمَا ٱلْبَيْعُ مِثْلُ ٱلرِّبَوٰا۟ وَأَحَلَّ ٱللَّهُ ٱلْبَيْعَ وَحَرَّمَ ٱلرِّبَوٰا۟ فَمَن جَآءَهُۥ مَوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّهِۦ فَٱنتَهَىٰ فَلَهُۥ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ ٢٧٥
Faiz yiyenler, ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar. Bu, onların, “Alışveriş de faiz gibidir” demelerinden dolayıdır. Oysa Allah, alışverişi helâl, faizi haram kılmıştır. Bundan böyle kime Rabbinden bir öğüt gelir de (o öğüte uyarak) faizden vazgeçerse, artık önceden aldığı onun olur. Durumu da Allah’a kalmıştır. (Allah, onu affeder.) Kim tekrar (faize) dönerse, işte onlar cehennemliklerdir. Orada ebedî kalacaklardır.
Hadisler
لعن رسول الله صلى الله عليه وسلم آكل الربا ومؤكله وكاتبه وشاهديه، وقال: هم سواء
Sık sorulan sorular
Her zaman zamanında ödüyorum: kredi kartım helal mi?
Diyanet’e göre hiç faiz ödenmediği sürece evet. Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi’ne göre ise faiz şartını kabul etmek bile kartı haram kılar; Akademi faiz şartı içermeyen bir kart ya da banka kartı önerir.
İslami bir kredi kartı her zaman uygun mudur?
Bu, sözleşmesine bağlıdır: sabit ücret, murabaha ya da teverruk. Akademi organize teverruku yasaklar (179 sayılı karar); kartın neye dayandığını sorun.