Kısa cevap
Gerçekten faizsiz bir borç caizdir: bu bir karz-ı hasendir. Dosya masrafları, tutara ve süreye bağlı olmadan hizmetin gerçek maliyetine karşılık geliyorsa kabul edilir (Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi, 13 ve 108 sayılı kararlar). Borcun faizli başka bir krediye bağlı olmadığını ve gecikmelerin borca eklenen cezalara yol açmadığını kontrol etmek gerekir.
Kurumlar ne diyor
Kaynağıyla birlikte resmî görüşler. Rozet, Assabile’in görüşünü değil kurumun görüşünü özetler.
-
Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi İslam İşbirliği Teşkilatı, CiddeŞartlı caiz
Faizsiz borç caizdir; yalnızca tutardan ve süreden bağımsız gerçek hizmet masrafları alınabilir. Akademi, kamunun verdiği faizsiz borcu konut finansmanının meşru yolları arasında sayar.
13 (1/3), 50 (1/6) ve 108 (2/12) sayılı kararlar
Görüşler olduğu gibi aktarılır; başka âlimler farklı düşünebilir. Yöntem ve uyarılar
Ülkenize göre
- Fransa
- Sıfır faizli kredi (PTZ, prêt à taux zéro), Action Logement kredileri ve bazı onur kredileri faiz içermez; bunlar çoğu zaman klasik bir krediyle ya da kredi sigortasıyla birlikte verilir: yapının tamamını kontrol edin.
- Fas
- Kamunun konut yardımları çoğunlukla hibe şeklindedir; katılım bankaları konut murabahası sunar.
- Türkiye
- Bankaların “faizsiz kredi” kampanyaları çoğu zaman kısa vadeli, %0 oranlı promosyon teklifleridir: masrafları, sigortayı ve promosyon döneminden sonraki oranı kontrol edin.
Bir borcu helal kılan nedir?
İyilik borcu aynı miktarda geri ödenir. Şu şartlarla helal kalır:
- düşük ya da başka bir adla bile olsa hiçbir faiz öngörülmez;
- masraflar hizmetin gerçek maliyetine karşılık gelir, tutara ya da süreye göre değişmez (13 (1/3) ve 108 (2/12) sayılı kararlar);
- borca hiçbir gecikme cezası eklenmez (51 (2/6) sayılı karar);
- zorunlu olan faizli başka bir krediye bağlı değildir.
Sık karşılaşılan tuzaklar
- Tamamlayıcı kredi: Fransa’da PTZ (sıfır faizli kredi) alımın yalnızca bir kısmını finanse eder; kalanı çoğu zaman klasik bir kredidir. PTZ’nin kendisi faizsiz kalır, ama bütün yapı faizsiz olmayabilir.
- Kredi (borçlu) sigortası: çoğu zaman zorunludur; bu ticari bir sigortadır ve dayatıldığında bazı âlimlerce kabul edilir: bkz. sigorta.
- Promosyonlu %0: birkaç ay boyunca sıfır oran, ardından faiz ya da süreye göre hesaplanan masraflar.
Kur’an’da
Kur’an darda kalan borçluya mühlet verilmesini ister ve borcu bağışlamanın daha da hayırlı olduğunu söyler (Bakara 2:280): borcun ruhu kâr değil, yardımdır.
Ayetler
وَإِن كَانَ ذُو عُسْرَةٍ فَنَظِرَةٌ إِلَىٰ مَيْسَرَةٍ وَأَن تَصَدَّقُوا۟ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ ٢٨٠
Eğer (borçlu) darda ise eli genişleyinceye kadar ona mühlet verin. Sadaka olarak bağışlamanız, bilirseniz sizin için daha hayırlıdır.
Sık sorulan sorular
PTZ’nin dosya masrafları riba mı?
Götürü ise ve verilen hizmete karşılık geliyorsa, tutara ya da süreye bağlı değilse hayır.