Kısa cevap
Çoğunluğun görüşüne göre faizli taşıt kredisi haramdır. Buna karşılık arabayı satıcıdan, biraz daha pahalı da olsa taksitle satın almak, fiyat baştan belirlenmişse caizdir (Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi, 51 sayılı karar). Murabaha ve mülkiyetin devriyle sona eren kiralama İslami yöntemlerdir; Diyanet leasingi de caiz görür (2022).
Kurumlar ne diyor
Kaynağıyla birlikte resmî görüşler. Rozet, Assabile’in görüşünü değil kurumun görüşünü özetler.
-
Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi İslam İşbirliği Teşkilatı, CiddeŞartlı caiz
Faizli taşıt kredisi haramdır; taksitle peşin fiyattan daha yüksek bir fiyata satın almak caizdir; mülkiyetin devriyle sona eren kiralama, iki akit ayrıysa ve riskleri kiraya veren taşıyorsa caizdir.
10 (10/2), 51 (2/6), 64 (2/7) ve 110 (4/12) sayılı kararlar
-
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek KuruluŞartlı caiz
Leasing (kiralamanın ardından satış) caizdir; fiyat akitte belirlenmişse daha yüksek fiyatla veresiye satış caizdir; faizli kredi haramdır.
2022/68 sayılı karar (leasing); 2020 tarihli fetva (vadeli satış)
Görüşler olduğu gibi aktarılır; başka âlimler farklı düşünebilir. Yöntem ve uyarılar
Ülkenize göre
- Fransa
- Bayiler bağlı kredi (crédit affecté), satın alma opsiyonlu kiralama (LOA) ve uzun süreli kiralama (LLD) sunar; bunlar neredeyse her zaman faiz ya da gecikme cezası içerir. Satıcının masrafsız taksitli ödemesi ya da peşin alım sorunu ortadan kaldırır; 2026’da hiçbir Fransız bankası taşıt murabahası sunmuyor.
- Birleşik Krallık
- Burada İslami taşıt finansmanı arzı çok sınırlıdır; klasik PCP (balon ödemeli taşıt finansmanı) ve HP (kiralayarak satın alma) sözleşmeleri faiz içerir.
- Fas
- Taşıt murabahası katılım bankalarının en yaygın ürünlerinden biridir; hesaplayıcı eşdeğer oranını gösterir.
- Cezayir
- İslami bankalar ve kamu bankalarının İslami pencereleri murabaha yoluyla taşıt finansmanı sunar.
- Türkiye
- Katılım bankaları taşıt finansmanı (murabaha) sunar; leasing Diyanet tarafından caiz görülür.
Haram olan, caiz olan
- Haram: arabanın bedelini ödemek için bankadan, faiziyle geri ödenecek bir para borç almak.
- Caiz: arabayı satıcıdan ya da önce arabayı satın almış bir bankadan, peşin fiyattan yüksek de olsa, taksitle ödenecek belirlenmiş bir fiyatla satın almak (51 (2/6) ve 64 (2/7) sayılı kararlar).
- Şartlı olarak caiz: arabayı kiralamak, ardından ayrı bir akitle edinmek (icâre, 110 (4/12) sayılı karar).
Satın alma opsiyonlu kiralama ve uzun süreli kiralama
Uzun süreli kiralama (LLD) basit bir kiralamadır: sözleşme bir borcu gizlemiyor ve gecikme faizi öngörmüyorsa caizdir. Satın alma opsiyonlu kiralama (LOA) kirayla satışı bir araya getirir; Akademi bunu şartlarına uyan bir icâre şeklinde kabul eder, Diyanet de leasingi örfle tanınmış yeni bir akit olarak caiz görür (2022/68 sayılı karar). Faiz gibi hesaplanan gecikme cezaları, dikkat edilmesi gereken başlıca nokta olmaya devam eder.
Taşıt murabahası
Banka arabayı satın alır, ardından aylık taksitlerle ödenmek üzere bir kârla size yeniden satar: bkz. murabaha ve hesaplayıcı; hesaplayıcı, özellikle kâr “düz oran” olarak bildirildiğinde bir krediyle dürüstçe karşılaştırma yapabilmek için yıllık eşdeğer oranı verir.
Ayetler
ٱلَّذِينَ يَأْكُلُونَ ٱلرِّبَوٰا۟ لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ ٱلَّذِى يَتَخَبَّطُهُ ٱلشَّيْطَٰنُ مِنَ ٱلْمَسِّ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوٓا۟ إِنَّمَا ٱلْبَيْعُ مِثْلُ ٱلرِّبَوٰا۟ وَأَحَلَّ ٱللَّهُ ٱلْبَيْعَ وَحَرَّمَ ٱلرِّبَوٰا۟ فَمَن جَآءَهُۥ مَوْعِظَةٌ مِّن رَّبِّهِۦ فَٱنتَهَىٰ فَلَهُۥ مَا سَلَفَ وَأَمْرُهُۥٓ إِلَى ٱللَّهِ وَمَنْ عَادَ فَأُو۟لَٰٓئِكَ أَصْحَٰبُ ٱلنَّارِ هُمْ فِيهَا خَٰلِدُونَ ٢٧٥
Faiz yiyenler, ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar. Bu, onların, “Alışveriş de faiz gibidir” demelerinden dolayıdır. Oysa Allah, alışverişi helâl, faizi haram kılmıştır. Bundan böyle kime Rabbinden bir öğüt gelir de (o öğüte uyarak) faizden vazgeçerse, artık önceden aldığı onun olur. Durumu da Allah’a kalmıştır. (Allah, onu affeder.) Kim tekrar (faize) dönerse, işte onlar cehennemliklerdir. Orada ebedî kalacaklardır.
Sık sorulan sorular
Bayinin sunduğu %0 faizli kredi helal mi?
Gerçekten hiç faiz, süreye bağlı ücret ya da borca eklenen gecikme cezası yoksa bu, caiz olan bir taksitli satış ya da faizsiz bir borçtur. Borç verenin kim olduğunu ve gecikme koşullarını kontrol edin: bkz. sıfır faizli krediler.