زكاة الزروع والثمار
Ürünlerin ve meyvelerin zekâtı (öşür)
Yıl beklenmeden her hasatta, sulamaya göre %10, %5 veya %7,5 olarak verilir.
Zekâtımı hesapla Hesaplayıcı bu hükümleri günün fiyatlarıyla ve seçtiğiniz mezhebe göre uygular.
Farz oluşu
“Hasat günü de hakkını verin” (En‘âm 6/141). Ürünlerin zekâtı, yıl şartı aranmaksızın tane ve meyve olgunlaştığında farz olur; hasat ve harmandan sonra verilir.
Kaynaklar En‘âm 6/141; Bakara 2/267 · Buhârî, 1405; Müslim, 979
Zekâta tabi ürünler
Buğday, arpa, hurma ve kuru üzüm ittifakla zekâta tabidir. Diğerlerinde mezhepler farklı görüştedir:
| Mezhep | Zekâta tabi ürünler | Nisap |
|---|---|---|
| Hanefî | Topraktan çıkan ve ekilip yetiştirilen her şey, meyve ve sebzeler dâhil (Ebû Hanîfe) | Ebû Hanîfe’ye göre yok; Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed’e göre 5 vesk |
| Mâlikî | Saklanabilen temel gıdalar (tahıllar, baklagiller), hurma, kuru üzüm, zeytin | 5 vesk |
| Şâfiî | Saklanabilen temel gıdalar; zeytin değil (yeni görüş) | 5 vesk |
| Hanbelî | Ölçülen ve saklanabilen her şey: tahıllar, baklagiller, hurma, kuru üzüm, badem, fıstık… | 5 vesk |
Kaynaklar İbn Müflih, el-Fürû‘, 4/70; Keşşâfü’l-kınâ‘, 2/203 · Nevevî, el-Mecmû‘, 5/452; İbn Kudâme, el-Muğnî, 3/7 · Fethu’l-kadîr, 2/242
Nisap ve oranlar
Nisap 5 vesktir (300 sâ), yaklaşık 612 kg buğday (Kuveyt Zekât Kurumu); ölçü bir hacim ölçüsü olduğundan ağırlık ürüne göre değişir. Aynı cinsin çeşitleri birbirine eklenir, farklı cinsler eklenmez.
- %10 (öşür): yağmur, nehir ve kaynak sularıyla sulananlar için;
- %5 (yarım öşür): masrafla (motor, şebeke, hayvan) sulananlar için;
- %7,5: sulamanın yarısı doğal, yarısı masraflı olduğunda (İbn Kudâme’nin naklettiği ittifak); birinin ağır bastığı durumda Hanefî ve Hanbelî mezheplerine göre onun oranı uygulanır.
Üretim masrafları düşülmez: %5’lik indirimli oran bunları zaten hesaba katmıştır (dört mezhebin ittifakı). Borçlar bu zekâtı azaltmaz.
Kaynaklar Buhârî, 1483; Müslim, 981 · İbn Kudâme, el-Muğnî, 3/9-10 · Kuveyt Zekât Kurumu, Ahkâmü ve fetâva’z-zekât, s. 19
Kiralık arazi ve ortakçılık
Kiralık arazide ürünün zekâtını kiracı verir (Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri; Ebû Yûsuf ve İmam Muhammed). Ortakçılıkta (müzâraa) her biri kendi payının zekâtını verir; İbn Useymîn’e göre payı nisaba ulaşıyorsa.
Kaynaklar İbn Kudâme, el-Muğnî, 3/30; Kâsânî, Bedâi‘u’s-sanâi‘, 2/56
Sık sorulan sorular
Öşrün nisabı nedir?
5 vesk, yani yaklaşık 612 kg buğday. Ebû Hanîfe’ye göre nisap yoktur ve her üründen zekât verilir.
Gübre ve işçilik masrafları düşülür mü?
Hayır, dört mezhebin ittifakıyla: masrafla sulanan ürünler için belirlenen %5 oranı bunları zaten hesaba katmıştır.
Bu bir hesaplama yardımıdır, dinî bir fetva değildir. Şüpheniz olursa ehil birine danışın.