Para, birikim ve maaşın zekâtı

Günümüzdeki para (banknot, hesaplar) altın ve gümüşün hükmündedir: nisaba ulaşıp üzerinden bir yıl geçince zekât farz olur (Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi, 21 numaralı karar, 1986). Yıllık tarihinizde sahip olduğunuz bütün paranın %2,5’i verilir: nakit, vadesiz hesaplar, tasarruf hesapları (bloke olsalar bile) ve kendi para biriminize çevrilmiş dövizler.

Maaş alındığı anda zekâta tabi değildir (Mısır Dârü’l-İftâsı). Maaştan artan, yıllık tarihinizde diğer paranızla birlikte hesaplanır:

• sabit bir tarih (Hanefî mezhebi, Diyanet, Kuveyt Zekât Kurumu): yıl içinde alınan maaşlar ana paraya eklenir; o gün eldeki bakiyenin %2,5’i verilir;
• her miktar için ayrı yıl (Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri): biriktirilen her maaşın kendi yılı vardır; İbn Bâz hepsinin ilk nisap tarihinde ödenmesini tavsiye eder, bu da yeni miktarların zekâtını önceden vermek demektir.

Birinci yöntem hem en kolay hem de fakirler için en ihtiyatlı olanıdır: hesaplayıcı bu yöntemi kullanır.

Faiz helal bir mal değildir: zekât hesabına katılmaz ve zekât olarak verilmez. Hayır işlerine verilerek elden çıkarılır (Kuveyt Zekât Kurumu; Diyanet; National Zakat Foundation). Mısır Dârü’l-İftâsı ise ana parayı ve faizi birlikte hesaba katar.

• Ödeme gücü olan ve borcu kabul eden birine verilen borç: her yıl hesaba katılır (Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri); geri ödenmesi beklenip geçmiş yılların zekâtı o zaman verilebilir (İbn Bâz). Mâlikî mezhebine göre geri alındığında bir defaya mahsus, bir yıl için zekâtı verilir.
• Ödeyemeyen veya ödemek istemeyen birine verilen borç: geri alınmadan önce zekât yoktur; geri alındıktan sonra yeni bir yıl başlar (Hanefî mezhebi, İbn Bâz, Fıkıh Akademisi) veya bir yılın zekâtı verilir (Mâlikî mezhebi, İbn Useymîn).