الزكاة والديون
Zekât, alacaklar ve borçlar
Alacaklarınız çoğunlukla hesaba katılır; borçlarınız ise görüşe göre az ya da çok düşülür.
Zekâtımı hesapla Hesaplayıcı bu hükümleri günün fiyatlarıyla ve seçtiğiniz mezhebe göre uygular.
Alacaklarınız
- Ödeme gücü olan ve borcu kabul eden birindeki alacak (bir yakına verilen borç, ödenecek bir maaş veya fatura): Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre her yıl diğer mallarınızla birlikte hesaba katılır; tahsil edilmesi beklenip geçmiş yılların zekâtı o zaman verilebilir. Mâlikî mezhebine göre tüccar olmayan kişinin verdiği borcun zekâtı, geri alındığında bir defaya mahsus, bir yıl için verilir.
- Şüpheli alacak (ödeme gücü olmayan, oyalayan veya inkâr eden borçlu): tahsil edilmeden zekât yoktur. Para geri alınınca Hanefî mezhebine, İbn Bâz’a ve Cidde Fıkıh Akademisi’ne göre yeni bir yıl başlar; Mâlikî mezhebine ve İbn Useymîn’e göre bir yılın zekâtı verilir.
- Fakir bir borçlunun borcunu silip bunu zekât saymak yeterli değildir (dört mezhebin ittifakı): zekâtı ona vermek gerekir; o da sonra borcunu dilediği gibi size ödeyebilir.
Kaynaklar İbn Bâz, Mecmû‘u fetâvâ, 14/40-43 · İbn Useymîn, eş-Şerhu’l-mumti‘, 6/27-28 · İbn Teymiyye, Mecmû‘u’l-fetâvâ, 25/84
Borçlarınız
Görüşler çoktur ve kredisi olan biri için sonucu çok değiştirir:
| Görüş | Kimin görüşü | Ne düşülür |
|---|---|---|
| Hiçbir borç düşülmez | Şâfiî mezhebi (yeni görüş); İbn Bâz; İbn Useymîn (zekât tarihinden önce vadesi gelmiş borç hariç) | Hiçbir şey |
| Bütün borçlar | Hanefî ve Hanbelî mezhepleri; Mısır Dârü’l-İftâsı; Kuveyt Zekât Kurumu | Hepsi; ancak Kuveyt Zekât Kurumu’na göre ev gibi zekâta tabi olmayan bir malı finanse eden borçlar hariç |
| Altın ve gümüşe karşı borçlar | Mâlikî mezhebi | Hepsi; ama yalnızca altın, gümüş ve paradan ve ancak bunları ödeyecek başka malınız yoksa |
| Önümüzdeki 12 ay | Diyanet; National Zakat Foundation | 12 ay içinde vadesi gelen borçlar ve taksitler, faizi hariç |
Kaynaklar Nevevî, el-Mecmû‘, 5/344 · İbn Bâz, Mecmû‘u fetâvâ, 14/187 · Kuveyt Zekât Kurumu, 19. Nedve (2010), Ahkâm, s. 44-45 · Diyanet, 12.07.2017 tarihli fetva
Hesaplayıcı ne yapar?
Mezhep seçilmezse önümüzdeki 12 ayın borçlarını (faturalar, ödenmemiş kira, faizsiz kredi taksitleri) düşer: bu, günümüz kurumlarının görüşüdür ve fakirler açısından ihtiyatlıdır, çünkü uzun vadeli bir kredinin kalanı zekâtı ortadan kaldırmaz. Hanefî veya Hanbelî mezhebi seçilirse borçlarınızın geri kalanını da düşer; Şâfiî mezhebinde hiçbir şey düşmez. Borçlar, ürünlerin ve hayvanların zekâtını hiçbir zaman azaltmaz.
Sık sorulan sorular
Konut kredim zekâtımı düşürür mü?
Günümüzdeki görüşlerin çoğuna göre hayır. En fazla önümüzdeki 12 ayın taksitleri düşülür (Diyanet, NZF); Şâfiî mezhebine ve İbn Bâz’a göre hiçbir şey düşülmez. Borcun tamamını yalnızca Hanefî ve Hanbelî mezhepleri düşer; Kuveyt Zekât Kurumu ise evi finanse eden borcu düşmez.
Bir arkadaşıma borç para verdim. Hesaba katar mıyım?
Ödeme gücü ve niyeti varsa cumhura göre evet, her yıl; zekâtı vermek için borcun ödenmesini bekleyebilirsiniz. Mâlikî mezhebine göre ise geri ödendiğinde bir defaya mahsus.
Bu bir hesaplama yardımıdır, dinî bir fetva değildir. Şüpheniz olursa ehil birine danışın.