Nisâ Suresi, Peygamber ﷺ’e Tevrat yerine verilen yedi uzun sûredendir; o ﷺ “Kur’ân’ın ilk yedi sûresini öğrenen âlimdir” buyurmuştur. Onu gece namazında Bakara ve Âl-i İmrân ile birlikte okurdu. Farzlar ve miras sûresidir; birçok büyük günahı açıklar ve İbn Mes’ûd’un dünyaya ve içindekilere değişmeyeceğini söylediği ümit âyetlerini içerir.
Huzeyfe bir gece Peygamber ﷺ ile namaz kıldı; o, ağır ağır Bakara’yı, sonra Nisâ’yı, sonra Âl-i İmrân’ı okudu. Hz. Âişe de onun bazı geceleri baştan sona Bakara, Âl-i İmrân ve Nisâ ile ihya ettiğini, müjde âyetlerinde dua edip korkutma âyetlerinde Allah’a sığındığını haber vermiştir.
Ömer b. Hattâb “Bakara, Nisâ, Mâide, Hac ve Nûr sûrelerini öğrenin; çünkü farzlar onlardadır” derdi. Nisâ Suresi özellikle miras âyetleriyle öne çıkar.
Büyük günahlar sorulduğunda İbn Mes’ûd “Nisâ’nın başından otuzuncu âyetine kadar olanlar” demiştir; ardından Allah onlardan sakınana şöyle vaat eder: “Size yasaklanan büyük günahlardan kaçınırsanız küçük günahlarınızı örteriz ve sizi değerli bir yere koyarız.”
İbn Mes’ûd “Nisâ’da öyle beş âyet var ki onları dünyaya ve içindekilere değişmem” demiştir; bunlardan biri: “Allah kendisine ortak koşulmasını bağışlamaz, bunun dışındakileri dilediğine bağışlar.” Katâde de İbn Abbâs’tan, bu sûrede inen sekiz âyetin bu ümmet için güneşin doğup battığı her şeyden daha hayırlı olduğunu nakletmiştir.
Peygamber ﷺ onu dinleyip ağladı
Peygamber ﷺ Abdullah b. Mes’ûd’dan kendisine Kur’ân okumasını istedi; o, Nisâ Suresi’ni “Her ümmetten bir şahit getirdiğimiz ve seni de bunlara şahit getirdiğimiz zaman nasıl olacak?” âyetine kadar okudu; başını kaldırınca Peygamber ﷺ’in gözlerinden yaşlar aktığını gördü.
Ne zaman okunur
Gece namazında; Peygamber ﷺ onu Bakara ve Âl-i İmrân ile birlikte okurdu (Huzeyfe hadisi, Müslim)
Faziletine dair hadisler
Her hadisin Arapça metni, tercümesi, kaynağı ve sıhhat derecesi.
صليت مع النبي ﷺ ذات ليلة، فافتتح البقرة، فقلت: يركع عند المائة ثم مضى، فقلت: يصلي بها في ركعة فمضى، فقلت: يركع بها، ثم افتتح النساء فقرأها، ثم افتتح آل عمران فقرأها، يقرأ مترسلًا …
“Bir gece Peygamber ﷺ ile namaz kıldım. Bakara’ya başladı; yüz âyette rükûa varır dedim, devam etti; onu bir rekâtta okur dedim, devam etti; sonra Nisâ’ya başlayıp onu okudu, ardından Âl-i İmrân’a başlayıp onu okudu; ağır ağır okuyordu…”
كان رسول اللّه ﷺ يقوم الليلة التمام فيقرأ سورة البقرة، وسورة آل عمران، وسورة النساء، لا يمر بآية فيها استبشار إلا دعا اللّه عز وجل ورغب، ولا يمر بآية فيها تخويف إلا دعا الله عز وجل واستعاذ
Resûlullah ﷺ geceyi baştan sona ibadetle geçirir, Bakara, Âl-i İmrân ve Nisâ sûrelerini okurdu; müjde içeren bir âyete gelince mutlaka Allah’a dua edip rağbet gösterir, korkutma içeren bir âyete gelince de mutlaka dua edip O’na sığınırdı.
من أخذ السبع الأول من القرآن فهو حبر
“Kur’ân’ın ilk yedi sûresini öğrenen kimse âlimdir (hibr).”
“Bana Tevrat’ın yerine yedi uzun sûre, Zebur’un yerine Mi’ûn, İncil’in yerine Mesânî verildi; Mufassal ile de üstün kılındım.”
ما بين أول سورة النساء إلى رأس الثلاثين
Büyük günahlar sorulduğunda İbn Mes’ûd “Nisâ Suresi’nin başından otuzuncu âyetine kadar olanlar” demiştir.
تعلموا سورة البقرة، وسورة النساء، وسورة المائدة، وسورة الحج، وسورة النور؛ فإن فيهن الفرائض
“Bakara, Nisâ, Mâide, Hac ve Nûr sûrelerini öğrenin; çünkü farzlar onlardadır.”
Yaygın ama sabit olmayan rivayetler
Ömer’e nispet edilen “Bir gecede Bakara, Âl-i İmrân ve Nisâ’yı okuyan kânitler arasına yazılır” sözünün senedi zayıftır: hadiste gevşek olan Vikâ b. İyâs’tan gelir ve Saîd b. Cübeyr Ömer’e yetişmemiştir. Sabit olanlar yeterlidir.
من قرأ البقرة وآل عمران والنساء في ليلة كتب من القانتين
“Bir gecede Bakara, Âl-i İmrân ve Nisâ’yı okuyan, kânitler (Allah’a gönülden itaat edenler) arasına yazılır.”
Sûrenin konuları
Allah’tan sakınma, yetimlere ve kadınlara iyilik ve haklarının verilmesi
Miras sistemi ve terekenin adaletle paylaştırılması
Eşler arasındaki ilişki, aile hükümleri ve akrabalık hakları
İslâm’da yönetimin esasları: adalet, emanet, Allah’a, Resûlüne ve ulü’l-emre itaat
Allah yolunda cihada teşvik, hicret ve korku namazı
Münafıkların tabiatının ortaya konması ve şerlerinden sakındırma
Ehl-i kitapla tartışma ve Îsâ hakkındaki sözlerinin çürütülmesi
Canların korunması, hata ile öldürmenin hükümleri ve malların korunması
Ana amacı: Müslüman toplumu ve ilişkilerini düzenlemek, hakları korumak, cihada teşvik etmek ve Mesîh’in öldürüldüğü iddiasını çürütmek.
Nisâ Suresi hakkında
Nisâ Suresi Medine’de inmiştir; Mushaf sıralamasında 4. sûredir ve Bakara’dan sonra en uzun Medenî sûredir; Mümtehine’den sonra nazil olmuştur. Medenî oluşunu, Buhârî’nin rivayet ettiği Hz. Âişe’nin şu sözü destekler: “Bakara ve Nisâ sûreleri ancak ben Resûlullah ﷺ’in yanındayken indi.” Kadınlarla ilgili hükümlerinin çokluğundan dolayı bu adı almıştır; “küçük Nisâ” denilen Talâk Suresi’nden ayırmak için “büyük Nisâ Suresi” diye de anılır.