أعطيت مكان التوراة السبع الطوال، ومكان الزبور المئين، ومكان الإنجيل المثاني، وفضلت بالمفصل
“Bana Tevrat’ın yerine yedi uzun sûre, Zebur’un yerine Mi’ûn, İncil’in yerine Mesânî verildi; Mufassal ile de üstün kılındım.”
Duhân Suresi’nin fazileti ve faydaları
Duhân Suresi, Peygamber ﷺ’in kendisinden öğretmesini isteyen bir adama tavsiye ettiği Havâmîm’dendir; İbn Mes’ûd bu sûreler için “Havâmîm Kur’ân’ın brokarıdır” demiştir. Mesânî’dendir ve Peygamber ﷺ onu gece Tekvîr ile birlikte okurdu. Sabit fazileti bu gruplarınkidir; Havâmîm’in “Kur’ân’ın özü” olduğu veya cehennem kapılarında duracağı rivayetleri zayıftır.
Kısaca faziletleri
-
İncil yerine verilen Mesânî’den
Peygamber ﷺ, Tevrat yerine yedi uzun sûre, Zebur yerine Mi’ûn, İncil yerine Mesânî verildiğini ve Mufassal ile üstün kılındığını haber vermiştir; Duhân Suresi Mesânî’dendir.
-
Peygamber ﷺ’in tavsiye ettiği Havâmîm’den
Bir adam Peygamber ﷺ’ten kendisine öğretmesini istedi; o, Elif Lâm Râ ile başlayan üç sûreyi tavsiye etti, adam yaşlılığını öne sürünce Duhân’ın da aralarında bulunduğu Hâ Mîm ile başlayan sûreleri önerdi. Bu, söz konusu sûrelerin yüksek değerini gösterir.
SahihAhmed b. Hanbel, Ebû Dâvûd (1399) ve Nesâî (es-Sünenü’l-kübrâ, 8027)
-
Havâmîm, Kur’ân’ın brokarı
Abdullah b. Mes’ûd “Havâmîm Kur’ân’ın brokarıdır” derdi.
-
Peygamber ﷺ onu gece okurdu
İbn Mes’ûd, Peygamber ﷺ’in birbirine benzeyen sûreleri her rekâtta ikişer okuduğunu, bunlar arasında Duhân ile Tekvîr’i aynı rekâtta okuduğunu haber vermiştir.
SahihBuhârî (775) ve Müslim (822); bu lafız Ebû Dâvûd’undur (1396)
Ne zaman okunur
- Gece namazında, Tekvîr ile aynı rekâtta (İbn Mes’ûd hadisi, Ebû Dâvûd rivayeti)
Faziletine dair hadisler
Her hadisin Arapça metni, tercümesi, kaynağı ve sıhhat derecesi.
اقرأ ثلاثًا من ذات «الراء». فقال الرجل: كبرت سني واشتد قلبي وغلظ لساني، قال: فاقرأ من ذات «حم» …
Bir adam Peygamber ﷺ’ten kendisine okumayı öğretmesini istedi. O “Elif Lâm Râ ile başlayan sûrelerden üçünü oku” dedi. Adam “Yaşım ilerledi, kalbim katılaştı, dilim ağırlaştı” deyince “Öyleyse Hâ Mîm ile başlayanlardan oku…” buyurdu.
الحواميم ديباج القرآن
“Havâmîm (Hâ Mîm ile başlayan sûreler) Kur’ân’ın ipek brokarıdır.”
لكن النبي ﷺ كان يقرأ النظائر السورتين في ركعة، (الرحمن والنجم) في ركعة … و(الدخان وإذا الشمس كورت) في ركعة
İbn Mes’ûd, bütün Mufassal’ı bir rekâtta okuyan birine şöyle dedi: “… Oysa Peygamber ﷺ birbirine benzeyen sûreleri (nazâir) her rekâtta ikişer okurdu: Rahmân ile Necm’i bir rekâtta … Duhân ile İze’ş-şemsü küvvirat’ı bir rekâtta.”
Yaygın ama sabit olmayan rivayetler
İbn Abbâs’a nispet edilen “Her şeyin bir özü vardır; Kur’ân’ın özü de Havâmîm’dir” sözünün senedi zayıftır; yedi Havâmîm’in cehennemin yedi kapısında duracağına dair Halîl b. Mürre rivayetinin senedi de kopuk ve zayıftır. Sabit olanlar yeterlidir.
إن لكل شيء لبابًا ولباب القرآن الحواميم
“Her şeyin bir özü vardır; Kur’ân’ın özü de Havâmîm’dir.”
الحواميم سبع، وأبواب جهنم سبع … يجيء كل حم منها يوم القيامة … تقف على باب من هذه الأبواب فتقول: اللّهم لا يدخل هذا الباب من كان يؤمن بي ويقرأني
Peygamber ﷺ’e nispet edilen bir rivayet: “Havâmîm yedidir, cehennemin kapıları da yedidir … Her Hâ Mîm kıyamet günü gelip bu kapılardan birinin önünde durur ve ‘Allah’ım, bana iman edip beni okuyanı bu kapıdan sokma’ der.”
Sûrenin konuları
- Kur’ân’ın övülmesi ve mübarek bir gecede inmeye başlaması
- Yüz çevirme ve şüphede ısrar eden müşriklerin azapla tehdidi
- Firavun ile Mûsâ kıssasından bir bölüm
- Müşriklerin diriliş hakkındaki batıl sözleri ve onlara cevap
- Kıyamet günü dehşetleri: günahkârın yiyeceği zakkum ağacı ve takva sahiplerinin nimetleri
- Resûl ﷺ’ün teselli edilmesi ve düşmanlarına karşı zafer vaadi
Ana amacı: Müşrikleri dünyada ve âhirette kendilerini bekleyen cezayı göstererek tehdit etmek.
Duhân Suresi hakkında
Duhân Suresi Mekke’de inmiştir; Mushaf sıralamasında 44. sûredir, elli dokuz âyettir ve Zuhruf’tan sonra nazil olmuştur. Yedi Havâmîm’den biridir: Mü’min (Gâfir), Fussilet, Şûrâ, Zuhruf, Duhân, Câsiye ve Ahkâf. Kur’ân’ın, her hikmetli işin ayrıldığı mübarek bir gecede — Kadir gecesinde — indirilişiyle başlar ve müşrikleri göğün apaçık bir duman (duhân) getireceği günle tehdit eder.
Arapça ayrıntılı inceleme
Arapça metnin tamamı: tanıtım, faziletler, konular ve her hadisin senet ve sıhhat incelemesi.
- التعريف بسورة الدخان
- فضائل سورة الدخان
- موضوعات سورة الدخان
- مقاصد سورة الدخان
- تلخيص سورة الدخان
- الأحاديث الواردة في الفضل ودرجتها
Diğer sûrelerin faziletleri
114 sûrenin tamamı- Kehf Suresi’nin fazileti İki cuma arası nur ve Deccâl fitnesinden korunma
- Mülk Suresi’nin fazileti Okuyanına şefaat eder, onu kabir azabından korur
- Yâsîn Suresi’nin fazileti Kim bir gece Allah’ın rızasını umarak onu okursa bağışlanır
- Bakara Suresi’nin fazileti Okunduğu evden şeytan kaçar; o, Kur’ân’ın zirvesidir
- Fâtiha Suresi’nin fazileti Kur’ân’ın en büyük sûresi; o olmadan namaz olmaz
- İhlâs Suresi’nin fazileti Kur’ân’ın üçte birine denktir; onu seveni Allah sever
- Vâkıa Suresi’nin fazileti Peygamber ﷺ’i ihtiyarlatan sûrelerden; onu sabah namazında okurdu
- Rahmân Suresi’nin fazileti Peygamber ﷺ onu cinlere okudu; cinler insanlardan daha güzel karşılık verdi
- Âyetü’l-Kürsî Allah’ın Kitabı’ndaki en büyük âyet, şeytana karşı koruyucu