Kısa cevap
Faizli borçla finanse edilen kredili alım ve açığa satış, Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi (63 sayılı karar) ve Diyanet (2020) tarafından yasaklanmıştır: biri ribaya, öteki sahip olunmayan şeyin satışına dayanır.
Kurumlar ne diyor
Kaynağıyla birlikte resmî görüşler. Rozet, Assabile’in görüşünü değil kurumun görüşünü özetler.
-
Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi İslam İşbirliği Teşkilatı, CiddeCaiz değil
Aracı kurumun, bu hisselerle teminat altına alınan faizli borcuyla hisse almak haramdır; aracı kurumun menkul kıymet ödünç vermesine güvenerek sahip olunmayan hisseleri satmak da haramdır, hele aracı kurum satış gelirini faizle değerlendiriyorsa.
63 (1/7) sayılı karar, 1992
-
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek KuruluCaiz değil
Açığa satış haramdır: sahip olunmayan menkul kıymetler üzerine yapılır, hisseler ödünç verilebilecek misli mallar değildir ve ödünç alınan menkul kıymetler için istenen fazlalık faizdir.
“Borsa’da açığa satış” fetvası (15/09/2020)
Görüşler olduğu gibi aktarılır; başka âlimler farklı düşünebilir. Yöntem ve uyarılar
Ülkenize göre
- Fransa
- Ertelenmiş ödeme hizmeti (SRD) krediyi ve ertelemeyi birleştirir: dışlanır.
Kredili alım
Aracı kurum, fiyatın bir kısmını faizle ödünç verir ve hisseleri teminat olarak tutar. Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi bunu rehinle güvence altına alınmış ribalı bir borç olduğu için yasaklar (63 (1/7) sayılı karar); Hz. Peygamber ﷺ ribayı verene de alana da lanet etmiştir (Müslim 1598). Faizsiz bir kaldıraç ise akit akit incelenmelidir.
Açığa satış
Yatırımcı sahip olmadığı hisseleri aracı kurumdan ödünç alarak satar ve sonra daha ucuza geri almayı umar. Akademi bunu, insanın sahip olmadığı şeyi satması olarak yasaklar (Ebû Dâvûd 3503); üstelik aracı kurum çoğu zaman satış gelirini faizle değerlendirir (63 sayılı karar). Diyanet de hisselerin bir para miktarı gibi ödünç verilebilecek mallar olmadığını ve menkul kıymet ödünç verme karşılığında istenen fazlalığın faiz olduğunu ekler (2020).
Menkul kıymet ödünç verme
Hisseleri ücret karşılığında ödünç vermek (bazı aracı kurumların ve fonların yaptığı gibi) aynı soruyu doğurur: birçok danışma kurulu bunu dışlar ve İslami fonlar bundan kaçınır.
Hadisler
لا تبع ما ليس عندك
لعن رسول الله صلى الله عليه وسلم آكل الربا ومؤكله وكاتبه وشاهديه، وقال: هم سواء
Sık sorulan sorular
Açığa satış yapmadan düşüşe oynanabilir mi?
Buna imkân veren araçlar (satım opsiyonları, CFD’ler, kaldıraçlı ters ETF’ler) Akademi’nin yasakladığı türev ürünlere dayanır. Uygun yol, sahip olunan hisseleri satmaktır.