Kısa cevap
Âlimlerin çoğunluğuna göre kişi ana parasını alıkoyar ve faizden kurtulur: onu ne kendisi ne de ailesi için kullanır, bankada da bırakmaz; sevap beklemeden yoksullara ya da kamu yararına hizmetlere verir (Diyanet; İbn Bâz, 18528 numaralı fetva).
Kurumlar ne diyor
Kaynağıyla birlikte resmî görüşler. Rozet, Assabile’in görüşünü değil kurumun görüşünü özetler.
-
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek KuruluŞartlı caiz
Alınan faiz ne kişinin kendisi ne de bakmakla yükümlü olduğu kişiler için kullanılır; sevap beklemeden ihtiyaç sahiplerine verilir. Haram gelirler camilere harcanmamalıdır.
15/09/2020 tarihli fetva (vadeli mevduat); haram gelirlere dair karar (2024)
-
Daimî Fetva Komitesi Büyük Âlimler Heyeti ve Daimî İlmî Araştırmalar ve Fetva Komitesi, Suudi ArabistanŞartlı caiz
Faiz bankaya iade edilmez ve yenmez: yoksullara sadaka ya da kamunun yararlandığı tesisler gibi hayır işlerine harcanır.
İbn Bâz, 18528 numaralı fetva (faizden nasıl kurtulunacağına dair)
-
Mısır Dârulifta Fetva Kurumu, KahireCaiz
Bu getirileri helal saydığı için Dârulifta bunlardan kurtulmayı istemez. Azınlık görüşüdür.
Dârulifta’nın, Ezher’in kararıyla (2002) uyumlu fetvaları
Görüşler olduğu gibi aktarılır; başka âlimler farklı düşünebilir. Yöntem ve uyarılar
Ülkenize göre
- Fransa
- Livret A, LDDS, LEP ve PEL (düzenlenmiş tasarruf hesapları) faizleri bankanın yıllık hesap özetinde yer alır. Kamu yararına çalıştığı kabul edilmiş bir dernek ya da yoksullara yardım eden bir kuruluş bunları alabilir.
- Türkiye
- Diyanet bu kuralı vadeli hesap faizleri için verir; bankaların maaşlar üzerinden ödediği “promosyonlar” ise tam olarak faiz olmamakla birlikte faiz şüphesinden de uzak değildir: temel ihtiyaçlarını karşılayabilenlerin bu parayı ihtiyaç sahibi yoksullara vermesi uygun olur (18/08/2017 tarihli fetva).
- Birleşik Krallık
- Klasik bir ISA dahil, tasarruf hesaplarının faizleri de aynı şekilde arındırılır; İslami bir tasarruf hesabı faiz alınmasını önler.
İlke: anaparayı tutmak, fazlayı vermek
Kur’an, ribadan vazgeçene ana parasını bırakır (Bakara 2:279). Dolayısıyla faiz onu alan kişiye ait değildir; meşru sahibi belirlenemediğinden yoksullara ya da kamu yararına gider. Bu, sevabı umulan bir sadaka değildir: Hz. Peygamber ﷺ, Allah’ın temiz olduğunu ve ancak temiz olanı kabul ettiğini bildirmiştir (Müslim 1015). Faiz, ondan kurtulmak için verilir.
Çekmeli mi, bankada mı bırakmalı?
Günümüz âlimlerinin çoğu, faizi başka faizli işlemlerde kullanacak olan bankada bırakmak yerine çekmeyi ister. İbn Bâz açıkça, faizin bankaya iade edilmemesini ve yenmemesini, hayır yollarına harcanmasını söyler (18528 numaralı fetva). Ona hiç dokunulmamasını tavsiye eden bir azınlık görüşü ise pek benimsenmemektedir.
Kime verilir?
- Yoksullara ve ihtiyaç sahiplerine ya da kamu yararına hizmetlere (tesisler, yollar, sağlık hizmetleri, sosyal yardım).
- Ne kendine ne ailesine: ne günlük harcamalar ne de kişisel borçlar için (Diyanet).
- Camiler: Diyanet haram gelirlerin camilerde kullanılmasını kabul etmez; başka âlimler buna izin vermiştir. İhtilaftan çıkmak için bundan kaçınmak daha iyidir.
- Vergiler: günümüz âlimlerinden bazıları haksız bir vergiyi faizle ödemeye izin verir, bazıları vermez; bu, güvendiğiniz bir âlime sorulması gereken bir konudur.
Ne kadar?
Hesap özetlerinizde gösterilen faizleri toplayın: verilecek tutar budur. Faiz arındırma aracı toplamı hesaplar ve daha önce verdiklerinizi yıl yıl kayıt altında tutar.
Ayetler
فَإِن لَّمْ تَفْعَلُوا۟ فَأْذَنُوا۟ بِحَرْبٍ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَإِن تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَٰلِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ ٢٧٩
Eğer böyle yapmazsanız, bunun Allah’a ve elçisine karşı açılmış bir savaş olduğunu bilin. Şayet tevbe ederseniz, ana paranız sizindir. (Böylece) zulmetmemiş ve de zulme uğramamış olursunuz.
Hadisler
Allah Teâlâ temizdir ve ancak temiz olanı kabul eder. Allah Teâlâ peygamberlere emrettiğini Müminlere de emretti
«Allah Teâlâ temizdir ve ancak temiz olanı kabul eder. Allah Teâlâ peygamberlere emrettiğini Müminlere de emretti. Allah Teâlâ şöyle buyurdu: (Ey Rasûller! Helâl ve güzel olan şeylerden yiyin ve salih amel işleyin." (Müminûn Suresi: 51)» Ve yine buyurdu ki: (Ey iman edenler! Size verdiğimiz…
أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ اللَّهَ طَيِّبٌ لاَ يَقْبَلُ إِلاَّ طَيِّبًا وَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَ الْمُؤْمِنِينَ بِمَا أَمَرَ بِهِ الْمُرْسَلِينَ فَقَالَ { يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنَ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا…
Sık sorulan sorular
Haram olduğunu bilmeden faiz kullandım: ne yapmalıyım?
İbn Bâz, hükmü öğrenmeden önce bilmeyerek alınanın affedildiği görüşündedir; kişi öğrendiği andan itibaren faizden kurtulur. Belirli bir durum için bir âlime danışın.
Faizi ihtiyaç sahibi bir yakınıma verebilir miyim?
Evet, yoksullardan biriyse ve bakmakla yükümlü olduğunuz biri değilse: siz kendiniz bundan yararlanmamalısınız.