İçeriğe geç

Dört mezhep ve aralarındaki farklar

Dört Sünnî mezhep payların büyük kısmında birleşir. Birkaç meselede ayrılırlar; hesaplama aracı bunları seçilen mezhebe göre uygular ve sonucu değiştirdikleri her durumda belirtir.

İhtilaf noktaları

MeseleHanefîMâlikîŞâfiîHanbelî
Dede ve kardeşleronları mahrum eder (Ebû Bekir)mukâseme (Zeyd)mukâseme (Zeyd)mukâseme (Zeyd)
Müşterike: öz kardeşler…bir şey almazanne bir kardeşlerin üçte birine ortak oluranne bir kardeşlerin üçte birine ortak olurbir şey almaz
Asabesiz kalanredd (eşler hariç)beytülmal (klasik görüş)beytülmal (klasik görüş)redd (eşler hariç)
Zevi’l-erhâmmirasçı olur (karâbe)beytülmal (klasik görüş)beytülmal (klasik görüş)mirasçı olur (tenzîl)
Babayla birlikte babaannemahrummahrummahrummirasçı olur
Mâlikiyye(kardeşler mahrum)dede 1/3dede 1/6dede 1/6
Doğmamış çocuk1 erkek veya 1 kızdoğum beklenirsınır yok2 erkek veya 2 kız

Bu hesaplama aracının çoğunluk görüşü

«Çoğunluk görüşü» modu, varsa dört mezhepten üçünün görüşünü esas alır. Müşterike ve redd gibi ikiye iki ayrıldıkları konularda, başlıca Arapça hesaplama araçları gibi ortaklığı ve reddi uygular. Sonuç her zaman dört mezhebin karşılaştırmasını gösterir.

Bu farklar neden var?

Naslar her şeyi söylemez: dede ve kardeşler, Müşterike veya redd sahabe tarafından karara bağlanmış ve hepsi aynı şekilde hükmetmemiştir. Mezhepler bu görüşlerden birine uymuştur; hiçbiri yeni bir pay icat etmez.

Aynı meseleler her mezhepte

Bir erkek vefat etti; geride dedesi (babasının babası) ve 3 öz erkek kardeşi kaldı. Çözümlü örneği gör
Mirasçı CumhurHanefîMâlikîŞâfiîHanbelî
Dede 13 1 13 13 13
3 öz erkek kardeş 23 0 23 23 23
Bir kadın vefat etti; geride kocası, annesi, öz erkek kardeşi ve 2 anne bir erkek kardeşi kaldı. Çözümlü örneği gör
Mirasçı CumhurHanefîMâlikîŞâfiîHanbelî
Koca 12 12 12 12 12
Anne 16 16 16 16 16
Öz erkek kardeş 19 0 19 19 0
2 anne bir erkek kardeş 29 13 29 29 13
Bir kadın vefat etti; geride kocası, annesi, dedesi (babasının babası) ve öz kız kardeşi kaldı. Çözümlü örneği gör
Mirasçı CumhurHanefîMâlikîŞâfiîHanbelî
Koca 13 12 13 13 13
Anne 29 13 29 29 29
Dede 827 16 827 827 827
Öz kız kardeş 427 0 427 427 427
Bir kadın vefat etti; geride kocası, annesi, dedesi (babasının babası), baba bir erkek kardeşi, anne bir erkek kardeşi ve anne bir kız kardeşi kaldı. Çözümlü örneği gör
Mirasçı CumhurHanefîMâlikîŞâfiîHanbelî
Koca 12 12 12 12 12
Anne 16 16 16 16 16
Dede 16 13 13 16 16
Baba bir erkek kardeş 16 0 0 16 16
Anne bir erkek kardeş 0 0 0 0 0
Anne bir kız kardeş 0 0 0 0 0
Bir erkek vefat etti; geride annesi, dedesi (babasının babası) ve öz kız kardeşi kaldı. Çözümlü örneği gör
Mirasçı CumhurHanefîMâlikîŞâfiîHanbelî
Anne 13 13 13 13 13
Dede 49 23 49 49 49
Öz kız kardeş 29 0 29 29 29
Bir erkek vefat etti; geride hanımı ve 2 kızı kaldı. Çözümlü örneği gör
Mirasçı CumhurHanefîMâlikîŞâfiîHanbelî
Hanım 18 18 18 18 18
2 kız 78 78 23 23 78
Beytülmal (kamu hazinesi) 0 0 524 524 0
Bir erkek vefat etti; geride annesi ve öz kız kardeşi kaldı. Çözümlü örneği gör
Mirasçı CumhurHanefîMâlikîŞâfiîHanbelî
Anne 25 25 13 13 25
Öz kız kardeş 35 35 12 12 35
Beytülmal (kamu hazinesi) 0 0 16 16 0

Ülkelerin kanunları

Birçok ülke mirası mezheplere dayanarak kendine özgü tercihlerle kanunlaştırmıştır. Burada özetleri yer alıyor; farkları ülke kanunlarına ayrılan sayfada ayrıntılı olarak anlatılıyor.

Fas
Aile Kanunu (Müdevvene, 2004), Mâlikî kaynaklı: kalan, eş dâhil farz sahiplerine iade edilir; anne veya babası vefat edenden önce ölmüş torunlar vasiyet-i vâcibe alır.
Cezayir
Aile Kanunu (1984, 2005’te değiştirildi), Mâlikî mezhebine yakın; farz sahiplerine redd ve anne veya babası önce ölmüş torunlar için vasiyet-i vâcibe (tenzîl).
Tunus
Kişisel Durum Kanunu (1956). 1959’dan beri kız veya oğlun kızları, vefat edenin erkek kardeşleri veya amcaları olsa bile kalanı alır ve kalan eşe de iade edilir; torunlar için vasiyet-i vâcibe.
Mısır
1943 (miras) ve 1946 (vasiyet) kanunları. Dede kardeşlerle bir kardeş gibi paylaşır; asabe ve zevi’l-erhâm yoksa kalan eşe verilebilir; 1946’dan beri vasiyet-i vâcibe.
Suudi Arabistan
Kişisel Durum Kanunu (2022), ülkenin ilk aile kanunudur ve belirli bir mezhebe atıf yapmaz: dede kardeşleri mahrum eder, Müşterike’de ortaklık yoktur ve vasiyet-i vâcibe öngörülmemiştir.
Türkiye
Türk Medeni Kanunu (2002), İsviçre kaynaklıdır: miras orada Kur’an’daki paylara göre değildir. Ferâiz’e göre paylaşım mirasçıların anlaşmasını gerektirir.
Fransa, Belçika, Almanya
Medeni kanun uygulanır (Avrupa Birliği’nde, vasiyetle millî kanun seçilmedikçe son mutad mesken ülkesinin kanunu). Saklı pay çocukları korur; yalnızca tasarruf nisabı serbestçe vasiyet edilebilir. Reşit mirasçılar her zaman ferâize uygun bir paylaşımda anlaşabilir. Bir noterliğe danışın.

Ülke ülke ayrıntılar →

13 Ekim 2026 Salı 2 جمادى الأولى 1448 هـ