Müslim’de sabit olduğuna göre Peygamber ﷺ cuma namazında Cuma Suresi’ni okur, ikinci rekâtta Münâfikûn ya da Gâşiye’yi okurdu; çünkü sûre cumaya katılmaya ve ona koşmaya teşvik eder, onun peygamber olarak gönderilmesinin lütfunu hatırlatır. Uyumadan önce okuduğu Müsebbihât’tandır: “Bunlarda bin âyetten daha faziletli bir âyet vardır.”
Allah’ı tesbihle başlayan sûreler olan Müsebbihât’tandır; Peygamber ﷺ bunları uyumadan önce okur ve “Bunlarda bin âyetten daha faziletli bir âyet vardır” derdi.
San’ânî’ye göre bu sûre cumaya tahsis edilmiştir; çünkü cumaya katılmaya ve ona koşmaya teşvik eder, Allah’ın âyetlerini okuyan, arındıran, Kitap ve hikmeti öğreten Peygamber ﷺ’in gönderilişinin faziletini hatırlatır ve Allah’ı zikre çağırır.
Mufassal sûrelerinden
Vâsile b. el-Eska’ hadisine göre Peygamber ﷺ’in diğer peygamberlere üstün kılındığı Kur’ân’ın son bölümü olan Mufassal’dandır: “… ve Mufassal ile üstün kılındım.”
Ne zaman okunur
Cuma namazının ilk rekâtında; ikinci rekâtta Münâfikûn ya da Gâşiye okunur
Uyumadan önce, Peygamber ﷺ’e uyarak diğer Müsebbihât ile birlikte
Faziletine dair hadisler
Her hadisin Arapça metni, tercümesi, kaynağı ve sıhhat derecesi.
فصلى لنا أبو هريرة الجمعة، فقرأ بعد سورة الجمعة في الركعة الآخرة ﴿إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ﴾ … فقال أبو هريرة: إني سمعت رسول الله ﷺ يقرأ بهما يوم الجمعة
Ebû Hüreyre bize cuma namazını kıldırdı; Cuma Suresi’nden sonra ikinci rekâtta “İzâ câeke’l-münâfikûn” sûresini okudu… Sonra şöyle dedi: “Resûlullah ﷺ’in cuma günü bu ikisini okuduğunu işittim.”
… وأن النبي ﷺ كان يقرأ في صلاة الجمعة سورة الجمعة والمنافقون
… Peygamber ﷺ cuma namazında Cuma ve Münâfikûn sûrelerini okurdu.
ماذا كان يقرأ به رسول الله ﷺ يوم الجمعة على إثر سورة الجمعة؟ قال: كان يقرأ ﴿هَلْ أَتَاكَ حَدِيثُ الْغَاشِيَةِ﴾
“Resûlullah ﷺ cuma günü Cuma Suresi’nin ardından ne okurdu?” diye sorulunca şöyle dedi: “‘Hel etâke hadîsü’l-gâşiye’ sûresini okurdu.”
أن رسول الله ﷺ كان يقرأ المسبحات قبل أن يرقد وقال: إن فيهن آية أفضل من ألف آية
Resûlullah ﷺ uyumadan önce Müsebbihât sûrelerini okur ve “Bunlarda bin âyetten daha faziletli bir âyet vardır” derdi.
Sûrenin konuları
Allah’a övgü ve kullarını arındırıp onlara Kitap ve hikmeti öğreten bir Resûl göndermesi nimeti
Hidayetleri için indirilen Kitab’la amel etmeyen yahudilerin kınanması ve Allah’ın dostları oldukları iddialarının çürütülmesi
Müminlerin cuma namazını korumaya ve ona koşmaya çağrılması
Vaktinde cumadan alıkoyan şeyleri bırakma emri ve ondan ayrılıp gidenlerin kınanması
Ana amacı: Ümmete Resûlü ile lütfedilen üstünlüğü hatırlatmak ve cuma gününün faziletini açıklamak.
Cuma Suresi hakkında
Cuma Suresi on bir âyettir; Tahrîm’den sonra ve Tegâbün’den önce nazil olmuştur. Adını cuma gününden ve cuma namazına koşmanın farz oluşundan alır. Buhârî’nin rivayetine göre Ebû Hüreyre şöyle demiştir: Sûre indiğinde Peygamber ﷺ’in yanında oturuyorduk; onu okudu, “Henüz onlara katılmamış diğerleri” âyetine gelince onlar soruldu; elini Selmân-ı Fârisî’nin üzerine koyup “İman Süreyya yıldızında olsaydı, bunlardan bazı adamlar ona ulaşırdı” buyurdu.