Kısa cevap
Faiz ödeyen bir tasarruf hesabı, bankaya verilmiş getirili bir borçtur: Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi ve kurumların çoğunluğu bunu dışlar. Alternatifler, İslami bankaların katılım hesapları (mudârebe, vekâlet) ve uygun fonlara yatırımdır; daha önce alınan faizler arındırılır.
Kurumlar ne diyor
Kaynağıyla birlikte resmî görüşler. Rozet, Assabile’in görüşünü değil kurumun görüşünü özetler.
-
Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi İslam İşbirliği Teşkilatı, CiddeCaiz değil
Faiz getiren tasarruf hesapları ribalı borçlardır; İslami bir bankanın yatırım hesapları ise anapara garantisi olmayan bir mudârebedir.
86 (3/9) sayılı karar, 1995
-
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek KuruluŞartlı caiz
Faizli vadeli hesaplar haramdır; katılım bankalarının katılım hesapları caizdir; hayat sigortası ve emeklilik tasarrufu, fonlar helal alanlarda değerlendiriliyorsa caizdir.
15/09/2020 ve 19/12/2018 tarihli fetvalar; 2005/64 sayılı karar
-
Mısır Dârulifta Fetva Kurumu, KahireCaiz
Sabit getirili banka tasarruf sertifikaları ve hesapları caizdir. Azınlık görüşüdür.
Ezher’in 321 sayılı kararıyla (2002) uyumlu fetvalar
Görüşler olduğu gibi aktarılır; başka âlimler farklı düşünebilir. Yöntem ve uyarılar
Ülkenize göre
- Fransa
- Livret A, LDDS, LEP, PEL (düzenlenmiş tasarruf hesapları ve planları) ile hayat sigortasının avro fonu, faiz ya da çoğunlukla tahvillerden gelen garantili bir getiri sağlar: çoğunluk görüşüne göre dışlanırlar. Hayat sigortası ya da PEA içinde uygun fonlara ya da ETF’lere yatırılan birimler en yaygın yoldur: bkz. Fransa rehberi.
- Birleşik Krallık
- İslami bankalar beklenen kâr esaslı tasarruf hesapları ve ISA’lar sunar; Premium Bonds ise Akademi tarafından yasaklanmıştır (60 sayılı karar): bunlara ayrılan soruya bakın.
- Türkiye
- Katılım hesabı vadeli mevduatın yerini tutar; Diyanet onu caiz görür. Bkz. Türkiye rehberi.
- Fas
- Katılım bankaları yatırım hesapları sunar; klasik bankaların vadesiz tasarruf hesabı (compte sur carnet) ise faiz getirir.
- Mısır
- Banka yatırım sertifikaları Dârulifta tarafından caiz görülür; İslami bankalar katılım esaslı benzerlerini sunar.
Tasarruf hesabı neden sorunlu?
Livret A (Fransa’daki düzenlenmiş tasarruf hesabı), bir tasarruf hesabı ya da vadeli mevduat aynı şekilde işler: paranızı bankaya borç verirsiniz, banka anaparayı garanti eder ve size bir oran öder. Bu, Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi’nin ribalı borçlar arasında saydığı getirili borcun tanımıdır (86 (3/9) sayılı karar). Oranın devletçe belirlenmiş, düşük ya da enflasyonun altında olması akdin niteliğini değiştirmez.
Alternatifler
- İslami ya da katılım bankasında bir katılım hesabı: birikiminiz mudârebe ya da vekâlet esasıyla yatırılır; getiri sonuçlara bağlıdır ve anapara banka tarafından garanti edilmez.
- Vergi avantajlı bir hesapta (yatırım fonlarına bağlı hayat sigortası, PEA, ISA, emeklilik tasarruf planı) uygun fonlar ya da ETF’ler: bkz. fon listesi.
- Mülkiyetinizde tutulan fiziki altın: bkz. altın.
- Bir cari hesapta getirisiz bir ihtiyat birikimi tutmak ve nadiren alınan faizleri arındırmak.
Zaten bir tasarruf hesabım varsa?
Anapara size aittir; faizler arındırılır: bkz. faizle ne yapılır. Hesabı kapatıp kapatmamak pratik bir tercihtir; tutarsanız (örneğin bir ihtiyat birikimi için), ödenen faizleri her yıl arındırma aracı yardımıyla verin.
Ayetler
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ ٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَذَرُوا۟ مَا بَقِىَ مِنَ ٱلرِّبَوٰٓا۟ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ ٢٧٨ فَإِن لَّمْ تَفْعَلُوا۟ فَأْذَنُوا۟ بِحَرْبٍ مِّنَ ٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦ وَإِن تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُءُوسُ أَمْوَٰلِكُمْ لَا تَظْلِمُونَ وَلَا تُظْلَمُونَ ٢٧٩
278 Ey iman edenler! Eğer gerçekten Mümin iseniz, Allah’tan korkun ve faizden geri kalanı bırakın.
279 Eğer böyle yapmazsanız, bunun Allah’a ve elçisine karşı açılmış bir savaş olduğunu bilin. Şayet tevbe ederseniz, ana paranız sizindir. (Böylece) zulmetmemiş ve de zulme uğramamış olursunuz.
Sık sorulan sorular
Düşük gelirlilere ayrılan LEP bir istisna mı?
Çoğunluk görüşüne göre hayır: diğer tasarruf hesapları gibi getirili bir borçtur. Alınan faiz verilir.
Hayat sigortası helal mi?
Garantili ve çoğunlukla tahvillere yatırılan avro fonu, çoğunluk görüşüne göre dışlanır. Uygun fonlara yatırılan birimler bir alternatiftir; Diyanet, primler helal alanlarda değerlendiriliyorsa kâra katılımlı hayat sigortasını caiz görür (2005).