عُقْبَة
Erkek Arapça kökenli ʿUqba
Sahâbî“Nöbet, sıra”; ardından gelme ve sonuç bildiren kökten
Âlim bir sahâbî ve Kur’an okuyucusu olan Ukbe b. Âmir el-Cühenî, Peygamber’in ﷺ şöyle buyurduğunu rivayet eder: “Bu gece inen, benzeri hiç görülmemiş âyetleri görmedin mi? “De ki: Sabahın Rabbine sığınırım” ve “De ki: İnsanların Rabbine sığınırım”” (Müslim, 814). Daha sonra Mısır valisi oldu. Fâtih Ukbe b. Nâfi‘ ise Kayrevan şehrini kurdu.
Ukbe, ardından gelme, netice ve akıbet (âkıbet, ukbâ) anlamlarını taşıyan ʿ-k-b kökünden gelir. Dilciler ukbe kelimesine “nöbet, sıra” anlamını verir: iki yolcu bir binek hayvanını paylaştığında her biri sırası gelince biner ve bu sıra onun ukbesidir. İsim, Kur’an’da geçen (90:11) ve Mekke yakınlarındaki biat yerinin adı olan akabe (عَقَبَة, “sarp yokuş, geçit”) kelimesiyle karıştırılmamalıdır.
Ukbe ismi Kur’an’da aynen geçmez, ancak kökü (ع ق ب) 80 kez geçer. Örnekler:
وَٱلَّذِينَ صَبَرُوا۟ ٱبْتِغَآءَ وَجْهِ رَبِّهِمْ وَأَقَامُوا۟ ٱلصَّلَوٰةَ وَأَنفَقُوا۟ مِمَّا رَزَقْنَٰهُمْ سِرًّا وَعَلَانِيَةً وَيَدْرَءُونَ بِٱلْحَسَنَةِ ٱلسَّيِّئَةَ أُو۟لَٰٓئِكَ لَهُمْ عُقْبَى ٱلدَّارِ ٢٢
Onlar, Rablerinin rızasına ermek için sabreder, namazı dosdoğru kılar, kendilerine verdiğimiz rızıklardan gizli olarak ve açıktan Allah için harcar ve kötülüğü iyilikle savarlar. İşte bunlar için dünya yurdunun iyi sonucu vardır.
سَلَٰمٌ عَلَيْكُم بِمَا صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى ٱلدَّارِ ٢٤
'Sabretmenize karşılık selâm sizlere. Dünya yurdunun sonucu (olan Cennet) ne güzeldir!''
بَلْ كَذَّبُوا۟ بِمَا لَمْ يُحِيطُوا۟ بِعِلْمِهِۦ وَلَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُۥ كَذَٰلِكَ كَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَٱنظُرْ كَيْفَ كَانَ عَٰقِبَةُ ٱلظَّٰلِمِينَ ٣٩
Onlar, ilmini kavrayamadıkları ve henüz (onlara vadolunup da) gerçekleşmemiş olan şeyi yalanladılar. Onlardan öncekiler de böyle yalanlamışlardı. Zalimlerin sonunun nasıl olduğuna bir bak!
Ukbe ismi hakkında özel bir nas veya âlim görüşü yoktur: İslam’ın genel ölçüleri geçerlidir.
İsim koymanın ölçülerini okuyun
Bu sayfa bir fetva değil, düşünmeye yardımcı bir rehberdir. Kişisel bir durum için ehil bir âlime danışın.
