Kısa cevap
Hiçbir büyük kurum staking hakkında karar vermemiştir. Analizler iki şeyi birbirinden ayırır: bir blokzincirin doğrulanmasına gerçekten katılmak için kriptoları kilitleyip bu hizmete bağlı bir ödül almak (bazı âlimler bunu bir emek ücretine ya da kiraya benzetir) ve ödünç verilen kriptolar üzerinden getiri ödeyen “earn” ya da borç verme ürünleri (bunlar getirili borçtur, dolayısıyla dışlanır). İlgili kripto paraları caiz görmeyenler için (Diyanet’e göre ölçütlerine uyanlar, Mısır Dârulifta’ya göre bitcoin) bu soru zaten gündeme gelmez.
Kurumlar ne diyor
Kaynağıyla birlikte resmî görüşler. Rozet, Assabile’in görüşünü değil kurumun görüşünü özetler.
-
Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi İslam İşbirliği Teşkilatı, CiddeKarar yok
Akademi kripto paraların kendisi hakkında kesin bir hükme varmamıştır; staking hakkında ise hiçbir karar yoktur.
237 (8/24) sayılı karar, 2019
-
Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek KuruluCaiz değil
Büyük belirsizlik taşıyan ve güvencesi olmayan kripto paralar caiz değildir; bu görüşe göre bu kriptoların stakingi evleviyetle caiz değildir.
04/12/2017 tarihli fetva
Görüşler olduğu gibi aktarılır; başka âlimler farklı düşünebilir. Yöntem ve uyarılar
Aynı adı taşıyan iki farklı şey
- Doğrulama stakingi (hisse kanıtı, proof of stake): bir doğrulayıcıyı bizzat ya da yetki devriyle çalıştırmak için token kilitlersiniz; ağ, doğrulanan bloklar için ödül verir ve doğrulayıcının hatası durumunda tokenlarınızın bir kısmını kaybedebilirsiniz. Günümüz âlimlerinden bazıları bunu faizden çok ağa verilen bir hizmetin karşılığı ya da bir faaliyetin sonucunun paylaşılması olarak görür.
- Platformların “earn”, “savings” ya da borç verme ürünleri: kriptolarınızı emanet edersiniz, platform bunları ödünç verir ya da yatırır ve size ilan edilen bir oran öder. Bu bir getirili borçtur; aynen geri verilen bir anaparaya belirlenmiş bir getiri, ribanın tanımıdır.
Caiz görenlerin aradığı şartlar
- kripto paranın kendisi helal sayılmalıdır (bkz. kripto paralar);
- ödül, tokenlarınızın üçüncü kişilere ödünç verilmesinden değil, gerçek doğrulamadan gelmelidir;
- getiri garanti edilmemeli ve tokenların mülkiyeti sizde kalmalıdır;
- ağ haram faaliyetlere hizmet etmemelidir.
Bu analiz bir kurum kararı değildir: belirli bir durum için ağın teknik işleyişini bilen bir âlime danışın.
Sık sorulan sorular
Binance ya da Coinbase’teki staking bir doğrulama stakingi mi?
Her zaman değil: “staking” adı verilen bazı teklifler aslında borç verme ya da esnek getiri ürünleridir. Koşulları okuyun: tokenları kim tutuyor, getiri nereden geliyor, garanti ediliyor mu?