Hicrî II. yüzyılda Basra’da yaşayan zâhide Râbia el-Adeviyye (ö. 180/796 civarı), takvası, uzun gece ibadetleri ve Allah’a samimi sevgi üzerine sözleriyle tanınır; Zehebî, Siyeru a‘lâmi’n-nübelâ’da ona bir madde ayırmıştır. Hayatı yüzyıllar içinde pek çok menkıbeyle süslenmiştir.
Rabia isminin anlamı ve kökeni
Râbia, “dört” sayısını ifade eden r-b-‘ kökünden (erbaa) râbi‘ (“dördüncü”) kelimesinin dişilidir. Kur’an râbi‘ kelimesini Allah’ın her gizli konuşmada hazır olduğunu anlatmak için kullanır: “Üç kişi gizli konuşmaz ki dördüncüleri O olmasın” (58:7). İsim, erkek ismi olan Rebîa ile ya da “tepe” anlamındaki râbiye ile karıştırılmamalıdır. Râbia el-Adeviyye’nin hatırasına Türkiye’de çok sevilir.
Göklerdeki ve yerdeki her şeyi Allah’ın bildiğini görmüyor musun? Üç kişi gizlice konuşmaz ki, dördüncüleri O olmasın. Beş kişi gizlice konuşmaz ki, altıncıları O olmasın. Bundan daha az yahut daha çok da olsalar, nerede olurlarsa olsunlar, O mutlaka onlarla beraberdir. Sonra onlara yaptıklarını kıyamet günü haber verecektir. Allah, her şeyi hakkıyla bilir.
"Onlar üç kişidir; dördüncüleri de köpekleridir" diyecekler. Yine: "Beş kişidir; altıncıları köpekleridir" diyecekler. (Bunlar) gayb hakkında taş atmaktır. "Yedi kişidirler, sekizincileri köpekleridir. De ki: Onların sayısını en iyi Rabbim bilir. Onları çok az kimseden başkası bilmez. O halde, onlar hakkında açık olarak ortaya konandan başka bir şeyi tartışma. Onlar hakkında (Ehl-i Kitap'tan hiçbir) kimseye bir şey sorma!
