İçeriğe geç
Assabile
Türkçe

مناسك الحج يوماً بيوم

Hac, gün gün

Hac, Zilhicce’nin 8’inden 12’sine veya 13’üne kadar beş-altı gün sürer; Mekke, Mina, Arafat ve Müzdelife arasında geçer. Hac çeşidinizi seçin: rehber gün gün ve tarihiyle ne yapacağınızı, nerede ve ne söyleyeceğinizi gösterir.

  • 5–6 gün hac menâsiki; yolculuğa göre 2–6 haftalık kalış
  • 13 adım
  • Hac 1448: 14 Mayıs Cuma – 19 Mayıs Çarşamba 2027
Dağlar arasında çadırlarla kaplı Mina vadisi
Hac çeşidiniz

Temettu — Hac aylarında önce umre yapılır, ihramdan çıkılır, sonra Zilhicce’nin 8’inde hac için yeniden ihrama girilir. Kurban (hedy) vaciptir. Uzaktan gelen hacıların en çok yaptığı çeşittir. Niyet: Mikatta «Lebbeyke umreten», 8 Zilhicce’de «Lebbeyke haccen»

Kıran — Umre ve hac için birlikte ihrama girilir ve bayramın birinci gününe kadar ihramlı kalınır. Kurban (hedy) vaciptir. Niyet: «Lebbeyke umreten ve haccen»

İfrad — Yalnızca hac için ihrama girilir ve bayramın birinci gününe kadar ihramlı kalınır. Kurban vacip değildir. Niyet: «Lebbeyke haccen»

Efdal olan: Hanbelîlere göre temettu, Hanefîlere göre kıran, Mâlikî ve Şâfiîlere göre ifrad. Üçü de icmâ ile geçerlidir.

  1. Evde

    Yola çıkmadan önce

    Hac, gücü yetene ömürde bir kez farzdır. Borçlar ödenmiş, helallik alınmış ve menâsik öğrenilmiş olarak yola çıkılır.

    Yaptıklarım

    1. Şartları kontrol etmek: Müslüman olmak, akıllı ve ergen olmak, bedenen ve malen güç yetirmek, yol güvenliği.
    2. Ülkenin resmî yoluyla kayıt yaptırmak (kura, yetkili acente veya ülkeye göre Nusuk platformu): hac izni olmadan haccetmek yasaktır ve cezası vardır.
    3. Kafilesiyle birlikte hac çeşidini (temettu, kıran veya ifrad) seçmek; temettu veya kıranda kurbanı planlamak.
    4. Borçları ödemek, vasiyet yazmak, helallik istemek, menâsiki ve duaları öğrenmek.
    5. Yola çıkarken yolculuk duasını okumak.

    Söylediklerim

    فِيهِ ءَايَٰتٌۢ بَيِّنَٰتٌ مَّقَامُ إِبْرَٰهِيمَ وَمَن دَخَلَهُۥ كَانَ ءَامِنًا وَلِلَّهِ عَلَى ٱلنَّاسِ حِجُّ ٱلْبَيْتِ مَنِ ٱسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا وَمَن كَفَرَ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَنِىٌّ عَنِ ٱلْعَٰلَمِينَ ۝٩٧

    Orada apaçık deliller, Makam-ı İbrahim vardır. Kim oraya girerse güven içinde olur. Yoluna güç yetirebilenlerin (Kâbe'yi) haccetmesi, Allah’ın insanlar üzerine (yüklediği) hakkıdır. Kim inkâr ederse (bu hakkı tanımazsa), şüphesiz Allah bütün âlemlerden müstağnidir.

    Âl-i İmrân 3:97

    Yolculuğa çıkarken yapılan duâ

    اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، اللَّهُ أَكْبَرُ، ﴿سُبْحَانَ الَّذِي سَخَّرَ لَنَا هَذَا وَمَا كُنَّا لَهُ مُقْرِنِينَ * وَإِنَّا إِلَى رَبِّنَا لَمُنقَلِبُونَ﴾ اللَّهُمَّ إِنّا نَسْأَلُكَ فِي سَفَرِنَا هَذَا البِرَّ وَالتَّقْوَى، وَمِنَ الْعَمَلِ مَا تَرْضَى، اللَّهُمَّ هَوِّنْ عَلَيْنَا سَفَرَنَا هَذَا وَاطْوِ عَنَّا بُعْدَهُ، اللَّهُمَّ أَنْتَ الصَّاحِبُ فِي السَّفَرِ، وَالْخَليفَةُ فِي الْأَهْلِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ وَعْثَاءِ السَّفَرِ، وَكَآبَةِ الْمَنْظَرِ، وَسُوءِ الْمُنْقَلَبِ فِي الْمَالِ وَالْأَهْلِ، وإذا رَجَعَ قَالَهُنَّ وَزَادَ فِيهِنَّ: آيِبُونَ، تائِبُونَ، عَابِدُونَ، لِرَبِّنَا حَامِدُونَ.

    Allahu akbar, allahu akbar, allahu akbar. subhan al-ladhi sakhkhara lana hadha wa ma kunna lahu muqrinina wa inna ila rabbina la-munqalibun. Allahumma inna nas’aluka fi safarina hadha l-birra wa t-taqwa wa min al-‘amali ma tarda. Allahumma hawwin ‘alayna safarana hadha wa twi ‘anna bu‘dah. Allahumma anta s-sahibu fi-s-safar, wa l-khalifatu fi-l-ahl. Allahumma inni a‘udhu bika min wa‘tha’i s-safar, wa ka’abati l-manzar, wa su’i l-munqalab, fi-l-mali wa l-ahl Ayibuna ta’ibuna ‘abidun, li-rabbina hamidun

    "Allah en büyüktür.Allah en büyüktür.Allah en büyüktür. Bunu bizim hizmetimize veren Allah'ı tüm noksanlıklardan tenzih ederiz.Yoksa biz buna güç yetiremezdik.Şüphesiz ki biz, Rabbimize döneceğiz. Allahım! Senden, bu yolculuğumuzda iyilik ve takva, râzı olacağın amel dileriz. Allahım! Bu yolculuğumuzu bize kolaylaştır ve onun uzaklığını bize yakın kıl.Allahım! Sen, yolculukta dost ve âilemiz için vekilsin.Allahım! Yolculuğun meşakkatinden, üzücü manzara (görmekten), âilem ve malımda kötü değişiklikler (ile karşılaşmaktan) sana sığınırım." Yolculuktan dönünce bu duâyla birlikte şunu da söyler: "Biz, (yolculuktan, vatanımıza selâmet içerisinde) dönenler, tevbe edenler, ibâdet edenler, Rabbimize hamd edenleriz."

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Kaynaklar
    • Âl-i İmrân 3/97
    • Buhârî 8, Müslim 16 (İslam’ın şartları)
    • Müslim 1337 (ömürde bir kez)

  2. Mikatta, mikatı geçmeden önce

    Mikatta ihrama girmek

    İhramın iki beyaz örtüsünü giymiş iki hacı

    Mikatta seçilen hac çeşidine niyet edilerek ihrama girilir, ardından telbiye getirilir.

    Temettu : Yalnız umreye niyet: «Lebbeyke umreten». Telbiye umre tavafına başlarken kesilir.

    Kıran : Umre ve hacca niyet: «Lebbeyke umreten ve haccen». Bayramın birinci gününe kadar ihramlı kalınır.

    İfrad : Yalnız hacca niyet: «Lebbeyke haccen». Bayramın birinci gününe kadar ihramlı kalınır.

    Yaptıklarım

    1. Gusül, tırnak kesme, erkek için bedene koku; ihram kıyafeti: erkek için dikişsiz iki örtü, kadın için peçesiz ve eldivensiz örtülü kıyafet.
    2. Seçilen hac çeşidine göre niyet etmek (yukarıya bakınız).
    3. Engellenmekten korkan (hastalık, kaza) şunu ekleyebilir: «Fe-in habesenî hâbisun fe-mahillî haysü habestenî» (bir engel beni alıkoyarsa, beni alıkoyduğun yerde ihramdan çıkarım).
    4. Telbiye getirmek ve bayramın birinci günü Akabe cemresine taş atana kadar sık sık tekrarlamak.
    5. Uçakta: mikat hizasına gelmeden niyet etmek.

    Söylediklerim

    وَأَتِمُّوا۟ ٱلْحَجَّ وَٱلْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا ٱسْتَيْسَرَ مِنَ ٱلْهَدْىِ وَلَا تَحْلِقُوا۟ رُءُوسَكُمْ حَتَّىٰ يَبْلُغَ ٱلْهَدْىُ مَحِلَّهُۥ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ بِهِۦٓ أَذًى مِّن رَّأْسِهِۦ فَفِدْيَةٌ مِّن صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَآ أَمِنتُمْ فَمَن تَمَتَّعَ بِٱلْعُمْرَةِ إِلَى ٱلْحَجِّ فَمَا ٱسْتَيْسَرَ مِنَ ٱلْهَدْىِ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَٰثَةِ أَيَّامٍ فِى ٱلْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَٰلِكَ لِمَن لَّمْ يَكُنْ أَهْلُهُۥ حَاضِرِى ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ ۝١٩٦

    Haccı da, umreyi de Allah için tamamlayın. Eğer haccı tamamlamaktan alıkonursanız, oraya kolayınıza gelen bir kurban gönderin. Kurban yerine ulaşıncaya kadar da başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden hasta olan ya da başından bir rahatsızlığı bulunan kimse, oruç, sadaka veya kurban olarak fidye ödesin. Güven içinde olduğunuzda hacca kadar umre ile faydalanmak isteyen kimse, kolayına gelen bir kurban kessin. Bunu bulamayan hac esnasında üç gün, döndüğü vakit de yedi gün -ki bu tam on gün eder- oruç tutsun. Bu, ailesi Mecsid-i Haram’da oturmayan kimseler içindir. Allah’tan sakının ve Allah’ın cezasının şiddetli olacağını bilin.

    Bakara 2:196

    Ihramlı kimse hac veya umrede nasıl telbiye getirir?

    لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ، وَالنِّعْمَةَ، لَكَ وَالْمُلْكَ، لاَ شَرِيكَ لَكَ.

    Labbayk Allahumma labbayk, labbayk la sharika laka labbayk, inna l-hamda wa n-ni‘mata laka wa l-mulk, la sharika lak

    "Buyur, Allahım buyur! Buyur, senin ortağın yoktur, buyur! Hamd sanadır.Nimet ve mülk sana âittir. Senin hiçbir ortağın yoktur."

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Kadınlar için
    Hayızlı veya lohusa kadın gusül dahil normal şekilde ihrama girer; tavaf dışında her şey ona serbesttir.
    Hata durumunda
    Niyetten itibaren ihram yasakları başlar: saç ve kıl almak, tırnak kesmek, koku, erkek için dikişli elbise ve başı örtmek, kadın için peçe ve eldiven, av, nikâh, cinsel ilişki ve ona götüren davranışlar.
    Mezheplere göre
    Şart koşmak («fe-in habesenî…»), engellenmekten korkan için Şâfiî ve Hanbelîlere göre müstehaptır; Hanefî ve Mâlikîlere göre hükmü yoktur.
    Kaynaklar
    • Bakara 2/196-197
    • Buhârî 1524, Müslim 1181
    • Buhârî 5089, Müslim 1207 (şart koşmak)

  3. Mekke, Kâbe

    Mekke’ye varış

    Mescid-i Haram avlusunda Kâbe’yi tavaf eden hacılar

    Varınca temettu yapan umresini eksiksiz yapar; kıran veya ifrad yapan kudüm tavafını yapar.

    Temettu : Umreyi tam yapmak: tavaf, iki rekât, sa’y ve saçları kısaltmak. İhramdan çıkılır ve 8 Zilhicce’ye kadar normal hayat sürülür.

    Kıran : Kudüm tavafını yapmak. Haccın sa’yi hemen yapılabilir: bayram günündeki tavaftan sonra tekrarlanmaz. Saç kesilmez, ihramlı kalınır.

    İfrad : Kudüm tavafını yapmak. Haccın sa’yi hemen yapılabilir: bayram günündeki tavaftan sonra tekrarlanmaz. Saç kesilmez, ihramlı kalınır.

    Yaptıklarım

    1. Giriş duasıyla sağ ayakla Mescid-i Haram’a girmek.
    2. Kâbe’nin etrafında yedi şavt tavaf etmek (umre rehberindeki gibi), ardından Makam-ı İbrâhim’in arkasında iki rekât kılmak.
    3. Sonra Mescid-i Haram’da çokça namaz kılarak Zilhicce’nin 8’ini beklemek.

    Söylediklerim

    Câmiye girerken yapılan duâ

    (يَبْدَأُ بِرِجْلِهِ الْيُمْنَى) ، وَيَقُولُ: أَعُوذُ بِاللَّهِ العَظِيمِ، وَبِوَجْهِهِ الْكَرِيمِ، وَسُلْطَانِهِ الْقَدِيمِ، مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ [بِسْمِ اللَّهِ، وَالصَّلَاةُ] [وَالسَّلَامُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ] اللَّهُمَّ افْتَحْ لِي أَبْوَابَ رَحْمَتِكَ.

    A‘udhu bi-l-lahi l-‘azim, wa bi-wajhihi l-karim, wa sultanihi l-qadim, min ash-shaytani r-rajim. bismi l-lah, wa s-salatu wa s-salamu ‘ala rasuli l-lah. Allahumma ftah-li abwaba rahmatik

    "Allah'ın rahmetinden kovulmuş şeytandan, Yüce Allah'a, O'nun kerîm vechine ve ezelî hükümranlığına sığınırım [Allah'ın adıyla, salât] [ve selâm Rasûlullah'ın üzerine olsun] Allahım! Bana rahmetinin kapılarını aç."

    Tavafta Hacer-i Esved'e gelince tekbir getirmek

    طَافَ النَّبيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْبَيْتِ عَلَى بَعِيرٍ كُلَّمَا أَتَى الرُّكْنَ أَشَارَ إِلَيْهِ بِشَيْءٍ عِنْدَهُ وَكَبَّرَ.

    Allahu akbar

    "Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Beytullah'ı devenin üzerinde tavaf etti. Hacer-i Esved'e her gelişinde yanındaki bir şeyle (bastonuyla) işâret edip tekbir getirdi."

    Tavafta Rükn-ü Yemânî ile Hacer-i Esved arasında yapılan duâ

    ﴿رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ﴾.

    Rabbana atina fi-d-dunya hasanatan wa fi-l-akhirati hasanatan wa qina ‘adhaba n-nar

    "Rabbimiz! Bize dünyada bir iyilik ve âhirette de iyilik (cenneti) ver. Ve bizi cehennem azabından koru."

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Mezheplere göre
    Kudüm tavafı çoğunluğa göre sünnet, Mâlikîlere göre (kıran ve ifradda) vaciptir. Kıranda Hanefîler iki tavaf ve iki sa’y, çoğunluk birer tane gerekli görür.
    Kaynaklar
    • Müslim 1218 (Câbir hadisi)
    • Buhârî 1562, Müslim 1211 (üç hac çeşidi)

  4. · 8 Zilhicce · Mina

    Terviye günü, Mina’da

    Mina’nın klimalı beyaz çadırları

    Zilhicce’nin 8’inde Mina’ya gidilir ve beş vakit namaz orada, her biri kendi vaktinde, dört rekâtlılar kısaltılarak kılınır.

    Temettu : 8 Zilhicce sabahı Mekke’de kalınan yerde hac için yeniden ihrama girmek (gusül, ihram kıyafeti, erkek için koku): «Lebbeyke haccen».

    Kıran : Mikattan beri ihramlıdır.

    İfrad : Mikattan beri ihramlıdır.

    Yaptıklarım

    1. Sabah telbiye getirerek Mina’ya gitmek.
    2. Mina’da öğle, ikindi, akşam, yatsı ve 9 Zilhicce sabah namazını her birini kendi vaktinde kılmak; dört rekâtlılar iki rekât kılınır, birleştirilmez.
    3. Geceyi Mina’da dua, Kur’an ve dinlenmeyle geçirmek.

    Söylediklerim

    Ihramlı kimse hac veya umrede nasıl telbiye getirir?

    لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ، لَبَّيْكَ لاَ شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ، إِنَّ الْحَمْدَ، وَالنِّعْمَةَ، لَكَ وَالْمُلْكَ، لاَ شَرِيكَ لَكَ.

    Labbayk Allahumma labbayk, labbayk la sharika laka labbayk, inna l-hamda wa n-ni‘mata laka wa l-mulk, la sharika lak

    "Buyur, Allahım buyur! Buyur, senin ortağın yoktur, buyur! Hamd sanadır.Nimet ve mülk sana âittir. Senin hiçbir ortağın yoktur."

    Öneri: Uygulamada kafileler hacıları çoğu zaman 7’yi 8’e bağlayan gece Mina’ya, bazen de 8’i 9’a bağlayan gece Arafat’a götürür: kafilenize uyun, bu bir hata değildir.

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Mezheplere göre
    8 Zilhicce’yi ve 9’una bağlanan geceyi Mina’da geçirmek dört mezhebe göre sünnettir: terk edene bir şey gerekmez.
    Kaynaklar
    • Müslim 1218 (Câbir hadisi)

  5. · 9 Zilhicce · Arafat

    Arafat vakfesi

    Beyazlar içindeki hacılarla dolu Arafat’taki Rahmet Dağı

    Zilhicce’nin 9’unda öğleden güneş batana kadar Arafat’ta dua ederek vakfe yapılır: haccın kalbidir.

    Yaptıklarım

    1. Güneş doğduktan sonra telbiye ve tekbir getirerek Arafat’a gitmek.
    2. Arafat sınırları içinde olduğundan emin olmak (tabelalar): sınırların dışında yapılan vakfe geçerli değildir.
    3. Öğle vaktinde öğle ve ikindiyi birleştirip kısaltarak (ikişer rekât) bir ezan ve iki kametle kılmak.
    4. Güneş batana kadar eller kaldırılmış, kıbleye yönelmiş olarak duaya vermek: kendi dilinde kendisi, ailesi ve Müslümanlar için af dilemek.
    5. Çokça şunu söylemek: «Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü’l-mülkü ve lehü’l-hamd, ve hüve alâ külli şey’in kadîr».
    6. Rahmet Dağı’na (Cebel-i Rahme) çıkmak ya da onu görmek gerekmez; Arafat’ın her yeri vakfe yeridir.
    7. Güneş battıktan sonra akşam namazını Arafat’ta kılmadan sükûnetle Müzdelife’ye hareket etmek.

    Söylediklerim

    لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَبْتَغُوا۟ فَضْلًا مِّن رَّبِّكُمْ فَإِذَآ أَفَضْتُم مِّنْ عَرَفَٰتٍ فَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ عِندَ ٱلْمَشْعَرِ ٱلْحَرَامِ وَٱذْكُرُوهُ كَمَا هَدَىٰكُمْ وَإِن كُنتُم مِّن قَبْلِهِۦ لَمِنَ ٱلضَّآلِّينَ ۝١٩٨

    Rabbinizden (hac ibadeti sırasında ticaret yaparak) rızık istemenizde herhangi bir günah yoktur. Arafat’tan ayrılınca Meş’ar-i Haram’da/Müzdelife'de Allah’ı zikredin. Nitekim O, size hidayet etmeden önce gerçekten dalalette olanlardan idiniz.

    Bakara 2:198

    حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ ٱلْمَيْتَةُ وَٱلدَّمُ وَلَحْمُ ٱلْخِنزِيرِ وَمَآ أُهِلَّ لِغَيْرِ ٱللَّهِ بِهِۦ وَٱلْمُنْخَنِقَةُ وَٱلْمَوْقُوذَةُ وَٱلْمُتَرَدِّيَةُ وَٱلنَّطِيحَةُ وَمَآ أَكَلَ ٱلسَّبُعُ إِلَّا مَا ذَكَّيْتُمْ وَمَا ذُبِحَ عَلَى ٱلنُّصُبِ وَأَن تَسْتَقْسِمُوا۟ بِٱلْأَزْلَٰمِ ذَٰلِكُمْ فِسْقٌ ٱلْيَوْمَ يَئِسَ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ مِن دِينِكُمْ فَلَا تَخْشَوْهُمْ وَٱخْشَوْنِ ٱلْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِى وَرَضِيتُ لَكُمُ ٱلْإِسْلَٰمَ دِينًا فَمَنِ ٱضْطُرَّ فِى مَخْمَصَةٍ غَيْرَ مُتَجَانِفٍ لِّإِثْمٍ فَإِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ۝٣

    Leş, kan, domuz eti, Allah’tan başkası adına kesilenler, boğulmuş, bir şey vurularak öldürülmüş, düşüp ölmüş, süsülmüş, yırtıcı hayvanlar tarafından yenilmiş olanlar -(ölmeden önce yetişip) kestikleriniz hariç- ve (ibadet olunan putlar) dikili taşlar adına kesilen hayvanlar ve (karar vermek için) kaseler (içine yap-yapma-boş yazıp bu şekilde karar vermeniz) ile kura çekmeniz size haram kılınmıştır. İşte bunları yapmak (Allah'a itaatten) çıkmaktır. Bugün kâfirler, sizin dininizden (döneceğiniz hakkında) ümitlerini kesmişlerdir. Onlardan korkmayın, benden korkun. Bugün sizin dininizi kemale erdirdim, üzerinizdeki nimetimi tamamladım ve sizin için din olarak İslam’dan razı oldum. Kim, açlık dolayısıyla zorda kalırsa, günaha yönelme kasdı olmadan (bu yasaklanan hayvanlardan yiyebilir.) Allah, çokça bağışlayandır, çok merhamet edendir.

    Mâide 5:3

    Arefe günü yapılan duâ

    قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم: خَيْرُ الدُّعَاءِ دُعَاءُ يَوْمِ عَرَفَةَ، وَخَيْرُ مَا قُلْتُ أَنَا وَالنَّبيُّونَ مِنْ قَبْلِي: لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ.

    La ilaha illa l-lah, wahdahu la sharika lah, lahu l-mulku wa lahu l-hamd, wa huwa ‘ala kulli shay’in qadir

    "Duâların en hayırlısı, Arefe günü yapılan duâdır.Benim ve benden önceki tüm peygamberlerin söyledikleri sözlerin en hayırlısı şudur:

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Kadınlar için
    Hayızlı kadın da herkes gibi Arafat vakfesini yapar: yalnızca namaz kılamaz; dua eder ve zikreder.
    Hata durumunda
    Arafat vakfesini tamamen kaçıran haccı kaçırmış olur: bir umre ile ihramdan çıkar ve haccı başka bir yıl kaza eder (çoğunluğa göre kurbanla). En büyük tehlike sıcaktır: bol su için, gölgede kalın, güneşte yürümeyin.
    Mezheplere göre
    Vakfe vakti 9 Zilhicce zevalden bayramın birinci günü fecre kadardır (Hanbelîlere göre 9’unun fecrinden başlar). Güneş batana kadar kalmak Hanefî ve Hanbelîlere göre vaciptir (aksi halde dem), Şâfiîlere göre tercih edilen görüşte sünnettir; Mâlikîlere göre rükün, gecenin bir kısmında orada bulunmaktır.
    Kaynaklar
    • Bakara 2/198; Mâide 5/3
    • Tirmizî 889, Ebû Dâvûd 1949 («Hac Arafat’tır»)
    • Tirmizî 3585 (en hayırlı dua)
    • Müslim 1218 (Câbir hadisi)
    • Müslim 1348 (Allah’ın en çok kulu cehennemden azat ettiği gün)

  6. 15 Mayıs Cumartesi gecesinden 16 Mayıs Pazar sabahına · Müzdelife

    Müzdelife gecesi

    Sabah namazı vaktinde Müzdelife’deki hacılar

    Müzdelife’ye varınca akşam ve yatsı birlikte kılınır, gece orada geçirilir, sabah namazından sonra ortalık iyice aydınlanana kadar dua edilir.

    Yaptıklarım

    1. Varınca akşamı (üç rekât) ve yatsıyı (iki rekât) birleştirerek kılmak.
    2. Uyumak: sünnet budur; bu gecenin özel bir ihyası yoktur.
    3. Sabah namazını erken kılmak, sonra Meş’ar-i Haram’da ya da Müzdelife’nin herhangi bir yerinde kıbleye yönelip ortalık iyice aydınlanana kadar dua etmek (Müzdelife vakfesi).
    4. Güneş doğmadan Mina’ya hareket etmek.
    5. Bayramın birinci günkü atış için nohut büyüklüğünde yedi küçük taş toplamak; Mina’dan da alınabilir. Yıkamak gerekmez.

    Söylediklerim

    لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُنَاحٌ أَن تَبْتَغُوا۟ فَضْلًا مِّن رَّبِّكُمْ فَإِذَآ أَفَضْتُم مِّنْ عَرَفَٰتٍ فَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ عِندَ ٱلْمَشْعَرِ ٱلْحَرَامِ وَٱذْكُرُوهُ كَمَا هَدَىٰكُمْ وَإِن كُنتُم مِّن قَبْلِهِۦ لَمِنَ ٱلضَّآلِّينَ ۝١٩٨

    Rabbinizden (hac ibadeti sırasında ticaret yaparak) rızık istemenizde herhangi bir günah yoktur. Arafat’tan ayrılınca Meş’ar-i Haram’da/Müzdelife'de Allah’ı zikredin. Nitekim O, size hidayet etmeden önce gerçekten dalalette olanlardan idiniz.

    Bakara 2:198

    ثُمَّ أَفِيضُوا۟ مِنْ حَيْثُ أَفَاضَ ٱلنَّاسُ وَٱسْتَغْفِرُوا۟ ٱللَّهَ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ۝١٩٩

    Sonra insanların akıp geldiği yerden siz de akıp gelin. Allah'tan bağışlanmanızı isteyin. Çünkü Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhamet edicidir.

    Bakara 2:199

    Meş'ar-i haram'da (Müzdelife'de) yapılan duâ

    رَكِبَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ (فَدَعَاهُ، وَكَبَّرَهُ، وَهَللَّهُ، وَوَحَّدَهُ) فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفاً حَتَّى أَسْفَرَ جِدَّاً فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمسُ.

    Allahu akbar La ilaha illa l-lah wahdah La ilaha illa l-lah

    "Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- 'Kasvâ' (isimli devesine) bindi ve Meş'ar-i Harâm'a geldi. Kıbleye yöneldi (Allah'a duâ etti, tekbir getirdi, lâ ilâhe illallah dedi ve Allah'ı birledi). Ortalık iyice aydınlanıncaya kadar bu şekilde ayakta kaldı ve güneş doğmadan önce oradan ayrıldı."

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Kadınlar için
    Kadınlar, yaşlılar, zayıflar ve onlara refakat edenler kalabalıktan kaçınmak için gece yarısından (ay battıktan) sonra Müzdelife’den ayrılabilir.
    Hata durumunda
    Gerek yokken akşam namazını Müzdelife’den önce yolda kılmak sünnete aykırıdır; gece yarısını geçmekten korkan bulunduğu yerde kılar.
    Mezheplere göre
    Müzdelife’de bulunmak vaciptir: gece yarısından sonrasına kadar geceyi geçirmek (Şâfiî, Hanbelî), yerleşip namaz kılacak kadar durmak (Mâlikî), fecirden sonra bir an durmak (Hanefî). Özürsüz terk eden kurban keser.
    Kaynaklar
    • Bakara 2/198-199
    • Müslim 1218 (Câbir hadisi)
    • Buhârî 1676-1681, Müslim 1290-1295 (zayıfların erken ayrılması)

  7. · 10 Zilhicce · Mina, Cemerât

    Akabe cemresine taş atmak

    Cemerât köprüsünün içinde bir cemrenin önündeki hacılar

    Bayramın birinci günü (10 Zilhicce) büyük cemreye (Akabe) yedi taş, birer birer, her birinde «Allahu ekber» denilerek atılır.

    Yaptıklarım

    1. Bu atışa başlarken telbiyeyi kesmek.
    2. Büyük cemrenin havuzuna yedi taşı birer birer atmak, her taşta «Allahu ekber» demek.
    3. O gün yalnızca büyük cemreye atılır ve atıştan sonra dua için durulmaz.
    4. Kafilenin saatine uymak: yetkililer izdihamı önlemek için hacıları saatlere böler.

    Söylediklerim

    Cemrelere taş atarken tekbir getirmek

    يُكَبِّرُ كُلَّمَا رَمَى بِحَصَاةٍ عِنْدَ الْجِمَارِ الثَّلاَثِ، ثُمَّ يَتَقَدَّمُ، ويَقِفُ يَدْعُو مُسْتَقْبِلَ الْقِبلَةِ، رَافِعاً يَدَيْهِ بَعْدَ الْجَمْرَةِ الْأُولَى وَالثَّانِيَةِ. أَمَّا جَمْرَةُ الْعَقَبَةِ فَيَرْمِيهَا وَيُكَبِّرُ عِنْدَ كُلِّ حَصَاةٍ وَيَنْصَرِفُ وَلاَ يَقِفُ عِنْدَهَا.

    Allahu akbar

    Cemrelere taş atarken her defasında tekbir getirir. Birinci ve ikinci cemreye taşları attıktan sonra öne doğru çıkarak durur; kıbleye yönelerek ellerini kaldırıp duâ eder.Akabe cemresine taşları atarken de her defasında tekbir getirir.Taşları attıktan sonra ise oradan ayrılır,cemrenin yanında durmaz.

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Kadınlar için
    Hasta, yaşlı veya hamile olup atamayan kişi, o yıl hac yapan birini vekil tayin edebilir.
    Hata durumunda
    Havuza düşmeyen taş sayılmaz: yerine bir taş daha atılır. Yedi taşı bir defada atmak bir taş sayılır. Ayakkabı veya büyük taş atılmaz.
    Mezheplere göre
    Gücü yeten için atış güneş doğduktan sonra başlar; zayıflar gece yarısından sonra atabilir (Şâfiî, Hanbelî).
    Kaynaklar
    • Buhârî 1751-1753 (her taşta tekbir)
    • Müslim 1299 (atış vakitleri)
    • Buhârî 1685, Müslim 1281 (telbiyenin kesilmesi)

  8. · 10 Zilhicce · Mina veya Mekke

    Kurban (hedy)

    Temettu ve kıran yapanlar kurban keser: bir koyun veya keçi ya da sığır veya devenin yedide biri.

    Yaptıklarım

    1. Kurbanı bayram günü veya sonraki günlerde kestirmek; genellikle paketle birlikte önceden alınan resmî kurban kuponuyla.
    2. Hayvan gerekli yaşa ulaşmış ve kusursuz olmalıdır; etinden yenebilir ve ikram edilebilir.
    3. Kurban kesemeyen: hac sırasında üç gün, döndükten sonra yedi gün oruç tutar.
    4. İfrad yapana kurban vacip değildir.

    Söylediklerim

    وَأَتِمُّوا۟ ٱلْحَجَّ وَٱلْعُمْرَةَ لِلَّهِ فَإِنْ أُحْصِرْتُمْ فَمَا ٱسْتَيْسَرَ مِنَ ٱلْهَدْىِ وَلَا تَحْلِقُوا۟ رُءُوسَكُمْ حَتَّىٰ يَبْلُغَ ٱلْهَدْىُ مَحِلَّهُۥ فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ بِهِۦٓ أَذًى مِّن رَّأْسِهِۦ فَفِدْيَةٌ مِّن صِيَامٍ أَوْ صَدَقَةٍ أَوْ نُسُكٍ فَإِذَآ أَمِنتُمْ فَمَن تَمَتَّعَ بِٱلْعُمْرَةِ إِلَى ٱلْحَجِّ فَمَا ٱسْتَيْسَرَ مِنَ ٱلْهَدْىِ فَمَن لَّمْ يَجِدْ فَصِيَامُ ثَلَٰثَةِ أَيَّامٍ فِى ٱلْحَجِّ وَسَبْعَةٍ إِذَا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كَامِلَةٌ ذَٰلِكَ لِمَن لَّمْ يَكُنْ أَهْلُهُۥ حَاضِرِى ٱلْمَسْجِدِ ٱلْحَرَامِ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّ ٱللَّهَ شَدِيدُ ٱلْعِقَابِ ۝١٩٦

    Haccı da, umreyi de Allah için tamamlayın. Eğer haccı tamamlamaktan alıkonursanız, oraya kolayınıza gelen bir kurban gönderin. Kurban yerine ulaşıncaya kadar da başlarınızı tıraş etmeyin. İçinizden hasta olan ya da başından bir rahatsızlığı bulunan kimse, oruç, sadaka veya kurban olarak fidye ödesin. Güven içinde olduğunuzda hacca kadar umre ile faydalanmak isteyen kimse, kolayına gelen bir kurban kessin. Bunu bulamayan hac esnasında üç gün, döndüğü vakit de yedi gün -ki bu tam on gün eder- oruç tutsun. Bu, ailesi Mecsid-i Haram’da oturmayan kimseler içindir. Allah’tan sakının ve Allah’ın cezasının şiddetli olacağını bilin.

    Bakara 2:196

    وَٱلْبُدْنَ جَعَلْنَٰهَا لَكُم مِّن شَعَٰٓئِرِ ٱللَّهِ لَكُمْ فِيهَا خَيْرٌ فَٱذْكُرُوا۟ ٱسْمَ ٱللَّهِ عَلَيْهَا صَوَآفَّ فَإِذَا وَجَبَتْ جُنُوبُهَا فَكُلُوا۟ مِنْهَا وَأَطْعِمُوا۟ ٱلْقَانِعَ وَٱلْمُعْتَرَّ كَذَٰلِكَ سَخَّرْنَٰهَا لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ ۝٣٦

    Kurbanlık develeri, sizin için Allah’ın nişanelerinden kıldık. Sizin için onlarda hayır vardır. Onlar ayakları üzere iken kendilerine Allah’ın adını anın. Yanları üzerlerine düşüp canları çıkınca onlardan siz de yiyin; istemeyen fakire de, istemek zorunda kalan fakire de yedirin. Şükredesiniz diye onları böylece sizin hizmetinize verdik.

    Hac 22:36

    Kurban keserken yapılan duâ

    بِسْمِ اللَّهِ وَاللَّهُ أَكْبَرُ [اللَّهُمَّ مِنْكَ وَلَكَ] اللَّهُمَّ تَقَبَّلْ مِنِّي.

    Bismi l-lah wa l-lahu akbar. [Allahumma minka wa laka]. Allahumma taqabbal minni

    "Allah'ın adıyla.Allah en büyüktür. [Allahım! Bu kurban, senden bana bir lütuf olarak geldi ve senin için kurban edildi] Allahım! Bu kurbanı benden kabul eyle!"

    Öneri: Suudi Arabistan artık hac vizesi vermek için kurban bedelinin ödenmesini şart koşuyor: paketinize dahil olup olmadığını kontrol edin.

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Mezheplere göre
    Kurban günleri: Hanefî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre 10–12 Zilhicce, Şâfiîlere göre 13’üne kadar.
    Kaynaklar
    • Bakara 2/196; Hac 22/36
    • Hısnu’l-Müslim 246 (kurban keserken söylenen)

  9. · 10 Zilhicce · Mina

    Tıraş veya kısaltma: ilk tahallül

    Taş atıldıktan (ve kurban kesildikten) sonra erkek tıraş olur veya saçını kısaltır, kadın bir parmak ucu kadar keser: eşiyle ilişki dışında her şey yeniden helal olur.

    Yaptıklarım

    1. Erkek: başını tıraş etmek (efdal olan) veya bütün saçını kısaltmak.
    2. Kadın: bir parmak ucu kadar kesmek.
    3. Artık ihram çıkarılabilir, koku sürülebilir, normal elbiseler giyilebilir: bu ilk tahallüldür.
    4. Eşle ilişki ziyaret tavafına (ve sa’ye) kadar yasak kalır.

    Söylediklerim

    لَّقَدْ صَدَقَ ٱللَّهُ رَسُولَهُ ٱلرُّءْيَا بِٱلْحَقِّ لَتَدْخُلُنَّ ٱلْمَسْجِدَ ٱلْحَرَامَ إِن شَآءَ ٱللَّهُ ءَامِنِينَ مُحَلِّقِينَ رُءُوسَكُمْ وَمُقَصِّرِينَ لَا تَخَافُونَ فَعَلِمَ مَا لَمْ تَعْلَمُوا۟ فَجَعَلَ مِن دُونِ ذَٰلِكَ فَتْحًا قَرِيبًا ۝٢٧

    Evet! Allah, elçisinin rüyasını hakkıyla doğruladı. Allah’ın dilemesiyle güven içinde, başlarınızı tıraş etmiş ve saçlarınızı kısaltmış olarak, korkusuzca Mescid-i Haram’a gireceksiniz. Allah, sizin bilmediğinizi bilir. Oraya girmeden önce de yakın bir fetih vermiştir.

    Fetih 48:27

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Mezheplere göre
    Peygamberimiz ﷺ bayram günü amellerinin sırasını değiştirenlere «Yap, bir sakıncası yok» buyurmuştur; çoğunluğun görüşü budur. Hanefîlere göre temettu ve kıranda taş, kurban, tıraş sırası vaciptir; değiştiren dem gerekir.
    Kaynaklar
    • Buhârî 1727, Müslim 1301
    • Buhârî 1736, Müslim 1306 («Yap, bir sakıncası yok»)

  10. · 10 Zilhicce · Mekke, Kâbe

    Ziyaret (ifâda) tavafı, ardından sa’y

    Gece Kâbe’nin etrafında tavaf, ışıklandırılmış Mescid-i Haram

    Ziyaret tavafı haccın rüknüdür: Kâbe’nin etrafında yedi şavt, iki rekât, henüz yapılmadıysa ardından sa’y.

    Temettu : Bu tavaftan sonra haccın sa’yi vaciptir (umrenin sa’yi hac için sayılmaz).

    Kıran : Kudüm tavafından sonra sa’y yapılmadıysa yapılır.

    İfrad : Kudüm tavafından sonra sa’y yapılmadıysa yapılır.

    Yaptıklarım

    1. Abdestli olarak, remel ve ıztıba yapmadan Kâbe’nin etrafında yedi şavt tavaf etmek.
    2. Mümkünse Makam-ı İbrâhim’in arkasında iki rekât kılmak.
    3. Safa ile Merve arasında sa’y yapmak (hac çeşidinize ait nota bakınız).
    4. Bu tavaftan (ve sa’yden) sonra eşle ilişki dahil her şey helal olur.
    5. Bu tavaf bayramın birinci günü veya sonraki günlerde yapılabilir, sonra gece için Mina’ya dönülür.

    Söylediklerim

    ثُمَّ لْيَقْضُوا۟ تَفَثَهُمْ وَلْيُوفُوا۟ نُذُورَهُمْ وَلْيَطَّوَّفُوا۟ بِٱلْبَيْتِ ٱلْعَتِيقِ ۝٢٩

    (Hacılar) Sonra da kirlerini gidersinler (saç ve tırnaklarını kessinler), adaklarını yerine getirsinler ve Beyt-i Atik'i (Kâbe’yi) tavaf etsinler.

    Hac 22:29

    Tavafta Hacer-i Esved'e gelince tekbir getirmek

    طَافَ النَّبيُّ صلى الله عليه وسلم بِالْبَيْتِ عَلَى بَعِيرٍ كُلَّمَا أَتَى الرُّكْنَ أَشَارَ إِلَيْهِ بِشَيْءٍ عِنْدَهُ وَكَبَّرَ.

    Allahu akbar

    "Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Beytullah'ı devenin üzerinde tavaf etti. Hacer-i Esved'e her gelişinde yanındaki bir şeyle (bastonuyla) işâret edip tekbir getirdi."

    Tavafta Rükn-ü Yemânî ile Hacer-i Esved arasında yapılan duâ

    ﴿رَبَّنَا آتِنَا فِي الدُّنْيَا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ﴾.

    Rabbana atina fi-d-dunya hasanatan wa fi-l-akhirati hasanatan wa qina ‘adhaba n-nar

    "Rabbimiz! Bize dünyada bir iyilik ve âhirette de iyilik (cenneti) ver. Ve bizi cehennem azabından koru."

    Safa ve merve üzerinde durunca yapılan duâ

    لَمَّا دَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنَ الصَّفَا قَرَأَ: ﴿إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَآئِرِ اللَّهِ﴾ أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ، فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ، فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكبَّرَهُ وَقَالَ: لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ، أَنْجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ، ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذلكَ. قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلاَثَ مَرَّاتٍ الْحَدِيثُ. وَفِيهِ: فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا.

    Inna s-safa wa l-marwata min sha‘a’iri l-lah. abda’u bima bada’a l-lahu bih La ilaha illa l-lah wahdahu la sharika lah, lahu l-mulku wa lahu l-hamd, wa huwa ‘ala kulli shay’in qadir. la ilaha illa l-lah wahdah. anjaza wa‘dah, wa nasara ‘abdah, wa hazama l-ahzaba wahdah

    "Safâ ve Merve, Allah'ın ibâdet için belirlediği yerlerdendir" (âyetini) okudu; "Allah'ın (âyette) başladığı ile başlıyorum" dedi ve Safâ ile başladı. Beytullah'ı görecek şekilde üzerine çıktı ve kıbleye yöneldi. Allah'ı birleyip tekbir getirdi ve şöyle dedi: "Allah'tan başka hak ilah yoktur. O, birdir ve ortağı yoktur.Mülk O'nundur, hamd da O'nadır. O, her şeye gücü yetendir. Allah'tan başka hak ilah yoktur. O birdir. Vaadini yerine getirmiş, kuluna (Muhammed -sallallahu aleyhi ve sellem-'e) yardım etmiş ve (Hendek savaşında düşman) grupları sadece o hezimete uğratmıştır." Sonra Safa ve Merve arasında duâ etti ve bunu üç defa tekrarladı. Merve üzerinde de Safâ üzerinde yaptığı gibi yapmıştır." "Allah'tan başka hak ilah yoktur. O, birdir ve O'nun ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd da O'nadır. O, her şeye gücü yetendir."

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Kadınlar için
    Hayızlı kadın bu tavaf için temizlenmeyi bekler ve dönüşünü buna göre planlar. Hiçbir şekilde bekleyemiyorsa bir âlime danışsın: bazı görüşler bu durumda tedbir alarak tavafa izin verir.
    Mezheplere göre
    Teşrik günlerinden sonraya bırakmak Hanefîlere göre dem gerektirir; Şâfiî ve Hanbelîler bir son sınır koymaz.
    Kaynaklar
    • Hac 22/29
    • Buhârî 1733, Müslim 1211 (hayızlı kadın)
    • Müslim 1218 (Câbir hadisi)

  11. · 11 Zilhicce · Mina, Cemerât

    11 Zilhicce: üç cemre

    Mina’daki Cemerât köprüsü, havadan

    Gece Mina’da geçirilir; zevalden sonra küçükten büyüğe üç cemrenin her birine yedi taş atılır.

    Yaptıklarım

    1. Gecenin çoğunu Mina’da geçirmek.
    2. Zevalden sonra küçük cemreye (Mescid-i Hayf’a en yakın olan) her birinde «Allahu ekber» diyerek yedi taş atmak; sağa çekilip kıbleye dönerek uzun uzun dua etmek.
    3. Orta cemreye yedi taş atmak; sola çekilip uzun uzun dua etmek.
    4. Büyük cemreye yedi taş atmak, dua için durmadan.
    5. Gün için 21 taş gerekir.

    Söylediklerim

    وَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ فِىٓ أَيَّامٍ مَّعْدُودَٰتٍ فَمَن تَعَجَّلَ فِى يَوْمَيْنِ فَلَآ إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَن تَأَخَّرَ فَلَآ إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ ٱتَّقَىٰ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ۝٢٠٣

    Allah’ı sayılı günlerde de anın. Günahtan sakınan kimseye, acele edip (Mina’daki ibadeti) iki günde bitirse de günah yoktur, geri kalsa da günah yoktur. Allah’tan sakının, O'nun huzurunda toplanacağınızı bilin.

    Bakara 2:203

    Cemrelere taş atarken tekbir getirmek

    يُكَبِّرُ كُلَّمَا رَمَى بِحَصَاةٍ عِنْدَ الْجِمَارِ الثَّلاَثِ، ثُمَّ يَتَقَدَّمُ، ويَقِفُ يَدْعُو مُسْتَقْبِلَ الْقِبلَةِ، رَافِعاً يَدَيْهِ بَعْدَ الْجَمْرَةِ الْأُولَى وَالثَّانِيَةِ. أَمَّا جَمْرَةُ الْعَقَبَةِ فَيَرْمِيهَا وَيُكَبِّرُ عِنْدَ كُلِّ حَصَاةٍ وَيَنْصَرِفُ وَلاَ يَقِفُ عِنْدَهَا.

    Allahu akbar

    Cemrelere taş atarken her defasında tekbir getirir. Birinci ve ikinci cemreye taşları attıktan sonra öne doğru çıkarak durur; kıbleye yönelerek ellerini kaldırıp duâ eder.Akabe cemresine taşları atarken de her defasında tekbir getirir.Taşları attıktan sonra ise oradan ayrılır,cemrenin yanında durmaz.

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Kadınlar için
    Kendisi atamayanlar (hastalık, yaşlılık, hamilelik) vekil tayin eder: vekil her cemrede önce kendi yedi taşını, sonra vekâlet verenin yedi taşını atar.
    Hata durumunda
    Sırayı bozmak (büyüğü küçükten önce atmak): sırasıyla yeniden atılır. Bir atışı unutmak: teşrik günleri bitmeden kaza edilir; aksi halde çoğunluğa göre dem gerekir.
    Mezheplere göre
    11, 12 ve 13 Zilhicce’de taşlar çoğunluğa göre zevalden sonra atılır; bazı çağdaş âlimler kalabalık nedeniyle zevalden önce atmaya izin vermiştir. Mina’da gecelemek çoğunluğa göre vacip, Hanefîlere göre sünnettir.
    Kaynaklar
    • Bakara 2/203
    • Buhârî 1746, 1751-1753
    • Müslim 1299
    • Buhârî 1634, Müslim 1315 (Hz. Abbas’a verilen ruhsat)

  12. · 12 Zilhicce · Mina, Cemerât

    12 Zilhicce: üç cemre ve dönüş imkânı

    Mina’daki Cemerât köprüsü, havadan

    Önceki günün aynısı. Erken ayrılmak isteyen atıştan sonra, güneş batmadan ayrılır.

    Yaptıklarım

    1. Geceyi Mina’da geçirmek, zevalden sonra küçük, orta ve büyük cemreye aynı dualarla yedi taş atmak.
    2. Erken dönüş (nefr): güneş batmadan Mina’dan ayrılmak; aksi halde kalıp 13’ünde de taş atmak.
    3. Sonra Mekke’den ayrılmadan önce veda tavafı yapmak.

    Söylediklerim

    وَٱذْكُرُوا۟ ٱللَّهَ فِىٓ أَيَّامٍ مَّعْدُودَٰتٍ فَمَن تَعَجَّلَ فِى يَوْمَيْنِ فَلَآ إِثْمَ عَلَيْهِ وَمَن تَأَخَّرَ فَلَآ إِثْمَ عَلَيْهِ لِمَنِ ٱتَّقَىٰ وَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ وَٱعْلَمُوٓا۟ أَنَّكُمْ إِلَيْهِ تُحْشَرُونَ ۝٢٠٣

    Allah’ı sayılı günlerde de anın. Günahtan sakınan kimseye, acele edip (Mina’daki ibadeti) iki günde bitirse de günah yoktur, geri kalsa da günah yoktur. Allah’tan sakının, O'nun huzurunda toplanacağınızı bilin.

    Bakara 2:203

    Cemrelere taş atarken tekbir getirmek

    يُكَبِّرُ كُلَّمَا رَمَى بِحَصَاةٍ عِنْدَ الْجِمَارِ الثَّلاَثِ، ثُمَّ يَتَقَدَّمُ، ويَقِفُ يَدْعُو مُسْتَقْبِلَ الْقِبلَةِ، رَافِعاً يَدَيْهِ بَعْدَ الْجَمْرَةِ الْأُولَى وَالثَّانِيَةِ. أَمَّا جَمْرَةُ الْعَقَبَةِ فَيَرْمِيهَا وَيُكَبِّرُ عِنْدَ كُلِّ حَصَاةٍ وَيَنْصَرِفُ وَلاَ يَقِفُ عِنْدَهَا.

    Allahu akbar

    Cemrelere taş atarken her defasında tekbir getirir. Birinci ve ikinci cemreye taşları attıktan sonra öne doğru çıkarak durur; kıbleye yönelerek ellerini kaldırıp duâ eder.Akabe cemresine taşları atarken de her defasında tekbir getirir.Taşları attıktan sonra ise oradan ayrılır,cemrenin yanında durmaz.

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Mezheplere göre
    Mina’dayken güneş batarsa çoğunluğa göre 13’ü için kalınır; Hanefîlere göre 13’ünün fecrine kadar ayrılmak mümkündür.
    Kaynaklar
    • Bakara 2/203 («Kim iki günde acele ederse…»)

  13. · 13 Zilhicce · Mina, Cemerât isteğe bağlı

    13 Zilhicce: son atışlar (kalanlar için)

    Dağlar arasında çadırlarla kaplı Mina vadisi

    Kalanlar zevalden sonra üç cemreye son kez taş atar, sonra Mina’dan ayrılır.

    Yaptıklarım

    1. Zevalden sonra üç cemrenin her birine sırasıyla yedi taş atmak.
    2. Mina’dan ayrılmak: Mina’daki menâsik bitmiştir.
    3. Mekke’den ayrılmadan önce veda tavafı yapmak.

    Söylediklerim

    Cemrelere taş atarken tekbir getirmek

    يُكَبِّرُ كُلَّمَا رَمَى بِحَصَاةٍ عِنْدَ الْجِمَارِ الثَّلاَثِ، ثُمَّ يَتَقَدَّمُ، ويَقِفُ يَدْعُو مُسْتَقْبِلَ الْقِبلَةِ، رَافِعاً يَدَيْهِ بَعْدَ الْجَمْرَةِ الْأُولَى وَالثَّانِيَةِ. أَمَّا جَمْرَةُ الْعَقَبَةِ فَيَرْمِيهَا وَيُكَبِّرُ عِنْدَ كُلِّ حَصَاةٍ وَيَنْصَرِفُ وَلاَ يَقِفُ عِنْدَهَا.

    Allahu akbar

    Cemrelere taş atarken her defasında tekbir getirir. Birinci ve ikinci cemreye taşları attıktan sonra öne doğru çıkarak durur; kıbleye yönelerek ellerini kaldırıp duâ eder.Akabe cemresine taşları atarken de her defasında tekbir getirir.Taşları attıktan sonra ise oradan ayrılır,cemrenin yanında durmaz.

    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Kaynaklar
    • Bakara 2/203

  14. Mekke, Kâbe

    Veda tavafı

    Mescid-i Haram’ın beyaz mermer avlusunda Kâbe

    Mekke’den ayrılmadan önce yedi şavtlık son bir tavaf yapılır: Mekke’deki son amel bu olmalıdır.

    Yaptıklarım

    1. Kâbe’nin etrafında yedi şavt tavaf edip iki rekât kılmak; sa’y yoktur.
    2. Sonra yola çıkmak; yolculuk ihtiyacı için (bagaj, yemek) beklemenin sakıncası yoktur.
    3. Zemzem içip Allah’tan bu haccı kabul etmesini dilemek.
    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Kadınlar için
    Ayrılış sırasında hayızlı veya lohusa olan kadından veda tavafı düşer.
    Mezheplere göre
    Hanefî, Şâfiî ve Hanbelîlere göre vaciptir (terk edilirse dem); Mâlikîlere göre sünnettir.
    Kaynaklar
    • Müslim 1327 («Hiç kimse … ayrılmasın»)
    • Buhârî 1755, Müslim 1328 (hayızlı kadına kolaylık)

  15. Medine, Mescid-i Nebevî isteğe bağlı

    Medine ziyareti (isteğe bağlı)

    Medine’deki Mescid-i Nebevî ve yeşil kubbesi

    Medine ziyareti haccın menâsikinden değildir, ama kafilelerin çoğu hacdan önce veya sonra orada birkaç gün geçirir.

    Yaptıklarım

    1. Mescid-i Nebevî’de namaz kılmak; Peygamberimize ﷺ, Hz. Ebû Bekir’e ve Hz. Ömer’e selam vermek.
    2. Resmî Nusuk uygulamasından alınan izinle Ravza’da namaz kılmak.
    3. Kuba Mescidi’nde namaz kılmak; Bakî’yi ve Uhud’u ziyaret etmek.
    Kadınlar, mezhepler, hatalar ve kaynaklar
    Kaynaklar
    • Buhârî 1190, Müslim 1394
    • İbn Mâce 1412
Türkçe
13 Ekim 2026 Salı 2 جمادى الأولى 1448 هـ

Hakkında Gizlilik