عن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: «لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ، مَنْ ضَارَّ ضَرَّهُ اللَّهُ، وَمَنْ شَاقَّ شَقَّ اللَّهُ عَلَيْهِ».
Ebû Saîd el- Hudrî -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:
«Zarara uğramak da zarar verme de yoktur. Zararlı olan kimseyi Allah, zararlara düşürür. Güçlük çıkaranı da güçlüklere sokar.»
رواه الدارقطني
Kaynaklar (4)
سنن الدارقطني (4/ 51) (3079).
التحفة الربانية في شرح الأربعين حديثًا النووية (ص74).
شرح الأربعين النووية، لابن عثيمين (ص325).
فتح القوي المتين في شرح الأربعين وتتمة الخمسين، للعباد (ص112).
Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- her türlü zararın kişinin kendisinden ve başkalarından uzaklaştırılması gerektiğini, dolayısıyla hiç kimsenin ne kendisine ne de başkasına zarar vermesinin caiz olmadığını haber vermiştir.
Kişinin gördüğü zarara, zararla karşılık vermesi caiz değildir. Haddin aşılmadığı kısas durumu haricinde zarar, zarar vererek ortadan kaldırılmaz.
Sonra Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-, insanlara zarar verenin zarar göreceğini, insanlara zorluk çıkaranın ise zorlukla karşılaşacağını haber vermiştir.
Hadisten çıkan dersler
Benzerinden daha fazlası ile karşılık vermek yasaklanmıştır.
Allah Teâlâ, kendilerine zarar verecek hiçbir şeyi kullarına emretmemiştir.
Sözle, fiille veya terk ederek zarar verme ya da zarara uğratılma haram kılınmıştır.
Herkes yaptığının karşılığını bulur. Zararlı olan kimseyi Allah, zararlara düşürür. Güçlük çıkaranı da güçlüklere sokar.
Dini kural ve kaidelere göre zarar ortadan kaldırılır. Din, zarara uğramayı kabul etmez ve başkalarına zarar vermeyi de reddeder.
Arapça açıklama
بَيَّنَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أنه يَجِبُ دفعُ الضررِ بمختلف أنواعه ومظاهره عن النفس وعن الآخرين، فلا يَحِلُّ لأحدٍ أن يُؤذيَ نفسَه أو غيرَه على حد سواء.
ولا يَحلُّ له أن يقابِلَ الضررَ بالضرر؛ لأن الضررَ لا يُزال بالضرر إلا على سبيل القصاص دون تعدٍّ.
ثم بيَّنَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم الوعيدَ بحصول الضرر لمن يَضرُّ بالناس، وبحصول المشقة لمن يَشقُّ على الناس.
النهي عن المجازاة بأكثر من المِثْل.
لم يأمر اللهُ عبادَه بشيء يضرُّهم.
تحريم الضرر والضرار بالقول أو بالفعل أو بالترك.
الجزاء من جنس العمل، فمن ضارَّ ضارَّه الله، ومن شاقَّ شاقَّه الله.
من قواعد الشريعة: أن "الضرر يُزال"، فالشريعة لا تُقِرُّ الضرر، وتنكر الإضرار.
Âlimlerin hükümleri
İsim verilmeyen kaynak hüküm ifadesi: صحيح بشواهده
