حَدَّثَنَا مُوسَى، قَالَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، عَنْ عَمْرٍو، عَنْ أَبِيهِ، شَهِدْتُ عَمْرَو بْنَ أَبِي حَسَنٍ سَأَلَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ عَنْ وُضُوءِ النَّبِيِّ، صلى الله عليه وسلم فَدَعَا بِتَوْرٍ مِنْ مَاءٍ، فَتَوَضَّأَ لَهُمْ وُضُوءَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم
Yahya b. Umâra el-Mâzini -rahimehullah-'tan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir:
Amr b. Ebî Hasen'in, Abdullah b. Zeyd -radıyallahu anh-'a Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in nasıl abdest aldığını sorarken şahit oldum. Abdullah b. Zeyd -radıyallahu anh- içi su dolu bir kap istedi. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in nasıl abdest aldığını onlara öğretmek için abdest aldı. Ellerine kaptan su döktü ve ellerini üç kez yıkadı. Sonra (sağ elini) kabın içine sokup bir avuç su aldıktan sonra ağzını çalkaladı, burnuna su çekti ve sümkürdü bunu üç kez tekrarladı. Sonra elini kaba daldırdı yüzünü yıkadı ve bunu da üç kez tekrarladı. Sonra elini bir kez daha kaba daldırdı, kollarını dirsekleriyle birlikte yıkadı ve bunu iki kez tekrarladı. Sonra elini kaba daldırıp başını mesh etti. Mesh ederken ellerini başının ön kısmından ensesine kadar götürüp başladığı yere bir kez getirdi. Sonra da ayaklarını aşık kemiklerine kadar yıkadı.
Abdullah b. Zeyd -radıyallahu anh- Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in nasıl abdest aldığını uygulamalı olarak göstermiştir. Küçük bir kap su istedi. Kabı eğerek su döküp kabın dışında ellerini üç kez yıkayarak abdest almaya başladı. Daha sonra elini kabın içine daldırıp bir avuç su aldı ve aynı anda hem ağzına hem de burnuna su verdi. Ağzındaki suyu tükürüp burnundakini de sümkürdü. Bunu üç kez tekrarladı Daha sonra kaptan bir avuç su alarak yüzünü yıkadı. Bunu da üç kez tekrarladı. Sonra kaptan bir avuç su alıp dirseklerine kadar kollarını yıkadı. Bunu iki kez tekrarladı. Sonra kabın içine ellerini sokarak ıslattı ve elleriyle başının ön kısmından başlayarak arka kısmındaki ensesine kadar meshetti. Sonra ellerini enseden geri döndürüp başının ön kısmına varıncaya kadar meshini tamamladı. Daha sonra aşık kemikleri de dahil olmak üzere ayaklarını yıkadı.
Hadisten çıkan dersler
Öğretmenin davranışı bilgiyi anlama ve pekiştirmede en etkili yöntemdir ve uygulamalı eğitim de buna bir örnektir.
Abdestin bazı kısımlarında üç, bazı kısımlarında iki defa tekrarlanması caiz olup, bir defa yapılması farzdır.
Hadiste belirtildiği gibi abdest uzuvlarının yıkanmasında sıraya riayet etmek farzdır.
Yüzün sınırı saç bitiminden sakal ve çene altına ve bir kulaktan diğer kulağa kadardır.
Arapça açıklama
بَيَّنَ عبدُ الله بن زيدٍ رضي الله عنه كيفيةَ وضوءِ النبيِّ صلى الله عليه وسلم، بصورة فِعليَّة،
فطلب إناءً صغيرًا مِن ماء،
فبدأ أوّلًا بغسل كفيه، ثم أمال الإناء وصَبَّ مِن الماء فغسلهما ثلاثًا خارج الإناء،
ثم أَدخلَ يدَه في الإناء، فاغْتَرَفَ منه ثلاثَ غَرفات يتمضمض في كل غرفة ويستنشق ويستنثر،
ثم اغترف من الإناء فغسل وجهه ثلاث مرات،
ثم اغترف منه فغسل يديه إلى المرفقين مرتين مرتين،
ثم أدخل يديه في الإناء فمسح رأسه بيديه بَدَأَ بِمُقَدَّم رأسِهِ حتى وصل إلى قَفَاه أعلى الرقبة، ثم ردَّهما حتى وصل إلى المكان الذي بدأ منه،
ثم غسل رجليه مع الكعبين.
سُلُوْكُ المُعلِّم أقربَ الوسائل إلى الفهم ورسوخ العلم، ومن ذلك التعليم بالعمل.
جواز التكرار ثلاثًا في بعض أعضاء الوضوء واثنتين في بعضها، والواجب مرة واحدة.
وجوب الترتيب بين أعضاء الوضوء كما جاء في الحديث.
حَدُّ الوجه مِن مَنابت شعر الرأس المعتاد، إلى ما نزل من اللحية والذقن طولًا، ومن الأذن إلى الأذن عرضًا.
وعن لقيط بن صبرة رضي الله عنه قال قلت يا رسول الله أخبرني عن الوضوء؟ قال" "أسبغ الوضوء، وخلل بين الأصابع، وبالغ في الاستنشاق، إلا أن تكون صائمًا" ((رواه أبوداود، والترمذي وقال: حديث حسن صحيح)).
"Abdullah b. Zeyd -radıyallahu anh- Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in şu şekilde) abdest aldığını görmüş: (İlk önce) ağzına su çekti, (sonra) burnuna su çekti. Sonra yüzünü üç defa, sağ elini üç defa, diğer elini üç defa yıkadı. Elinin artığı olmayan (yeni) bir suyla başına mesh etti…
Abd-i Hayr’dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Ali b. Ebî Talib -radıyallahu anh-’ın yanına geldik. O namazını kılmıştı ve abdest suyu istedi. Biz: “Abdest suyunu ne yapacak? Namazını yeni kıldı. Ama bize abdestin nasıl alınacağını öğretmek istiyor.” dedik. İçinde su bulunan bir kabla bir…
Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- her namaz için abdest alırdı. Dedim ki: Siz nasıl yapardınız? Bizden birisi abdestini bozmadığı sürece aldığı abdest ile yetinirdi.
