Üç kişi vardır ki, Yüce Allah Kıyamet Günü'nde onlarla konuşmaz, onları temize çıkarmaz (günahlarından arındırmaz) ve onlar için elem verici bir azap vardır
Selmân-ı Fârisî -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:
«Üç kişi vardır ki, Yüce Allah Kıyamet Günü'nde onlarla konuşmaz, onları temize çıkarmaz (günahlarından arındırmaz) ve onlar için elem verici bir azap vardır: Bunlar zina eden ihtiyar, kibirli fakir ve Allah'ın adını ticaretine alet eden kişi; öyle ki malını satarken ancak yemin ederek satar, alırken de ancak yemin ederek alır.»
رواه الطبراني
Kaynaklar (4)
المعجم الصغير للطبراني (2/ 82) (821).
الجديد في شرح كتاب التوحيد، للقرعاوي (ص453).
الملخص في شرح كتاب التوحيد، لصالح الفوزان (ص406).
القول المفيد على كتاب التوحيد، لابن عثيمين (2/ 460).
Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Kıyamet Günü'nde Allah'a tevbe etmedikleri veya Allah tarafından bağışlanmadıkları takdirde, üç çeşit azapla cezalandırılmayı hak eden üç sınıf insandan haber vermiştir. Birincisi: Allah'ın, Kıyamet Günü'nde onlarla konuşmamasıdır. Bu, Allah'ın onlara karşı şiddetli gazabından dolayı yüz çevirmesi anlamındadır. Yahut onlarla, kendilerini sevindirecek bir şekilde değil; bilakis kendisine gazap ettiğini ve onlardan hoşnut olmadığını gösteren bir hitapta bulunması demektir. İkincisi: Allah'ın onları temize çıkarmaması (tezkiye etmemesi)dır. Yani onları övmeyecek, günahlarından arındırmayacak ve temize çıkarmayacaktır. Üçüncüsü: Ahirette onlar için acı verici ve şiddetli bir azap vardır. Bu kimseler ise şu üç sınıftır: Birinci sınıf: İleri yaşta olduğu hâlde zina eden kimsedir. İkinci sınıf: Malı olmayan fakir bir kimse olduğu hâlde insanlara karşı kibirlenen kişidir. Üçüncü sınıf: Alışverişte sürekli Allah adına yemin eden kimsedir. Böylece Allah'ın ismini değersizleştirir, onu mal kazanmanın ve ticaret yapmanın bir aracı hâline getirir.
Hadisten çıkan dersler
Kâdı İyâz -rahimehullah- bu şiddetli cezanın sebebi hakkında şöyle demiştir: "Çünkü bu kimselerin her biri, kendisinden uzak durması beklenen, ihtiyaç duymadığı ve kendisini ona sevk eden sebeplerin zayıf olduğu bir günahı işlemeyi tercih etmiştir. Her ne kadar hiçbir kimse işlediği günah sebebiyle mazur görülmese de, bu günahları işlemeye zorlayacak bir ihtiyaç ve alışılmış güçlü bir saik bulunmadığından, onların bu günahları işlemeleri; Allah Teâlâ'nın hakkını hafife almak, O'na karşı gelmeyi özellikle tercih etmek ve bunu herhangi bir zaruretten değil, sırf isyan kastıyla yapmak gibidir.
Zina, yalan ve kibir büyük günahlardandır.
Kibir: Gerçeği reddetmek ve insanları küçümsemektir.
Alışverişte çokça yemin etmekten sakındırılmış, yemine gereken saygının gösterilmesi ve Yüce Allah'ın isimlerine hürmet edilmesi teşvik edilmiştir. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur: “Allah'ı yeminlerinize hedef yapmayın." [Bakara Suresi: 224].
Arapça açıklama
أخبر النبي صلى الله عليه وسلم عن ثلاثة أصناف من الناس، مستحقون لعقاب الله يوم القيامة بثلاث عقوبات إن لم يتوبوا أو يُغفر لهم العقاب:
الأولى: لا يكلمهم الله يوم القيامة لشدة غضبه بل يعرض عنهم، أو يكلمهم كلامًا لا يسرهم ويدل على سخطه عليهم.
الثانية: لا يزكيهم ولا يثني عليهم ولا يطهرهم من الذنوب.
الثالثة: لهم عذاب موجع شديد في الآخرة.
وهؤلاء الأصناف هم:
الصنف الأول: رجل كبير ويقع في فاحشة الزنا.
الثاني: الفقير عديم المال ومع ذلك هو متكبر على الناس.
الثالث: من يُكثر من الحلف بالله في البيع والشراء، فيمتهن اسم الله، ويجعله وسيلة لاكتساب المال.
قال القاضي عياض في سبب هذه العقوبة الشديدة: أن كل واحد منهم التزم المعصية المذكورة مع بعدها منه، وعدم ضرورته إليها، وضعف دواعيها عنده؛ وإن كان لا يعذر أحد بذنب، لكن لما لم يكن إلى هذه المعاصي ضرورة مزعجة، ولا دواعي معتادة، أشبه إقدامهم عليها المعاندة، والاستخفاف بحق الله تعالى، وقصد معصيته لا لحاجة غيرها.
الزنا والكذب والكبر من كبائر الذنوب.
الكِبر: رد الحق، واستحقار الخلق.
التحذير من كثرة استعمال الحلف في البيع والشراء، والحث على توقير اليمين، واحترام أسماء الله سبحانه، قال تعالى: (وَلَا تَجْعَلُوا اللَّهَ عُرْضَةً لِأَيْمَانِكُمْ) [البقرة: 32].
