Müstevrid İbni Şeddâd –radıyallahu anh-’dan merfu olarak rivayet edildiğine göre, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: «Ahirete göre dünya, sizden birinizin parmağını denize daldırmasına benzer. O kişi parmağının ne kadarcık bir su aldığına bir baksın.»
Rivayet eden: Müslim (No. 2858), Tirmizî (No. 2323), İbn Mâce (No. 4108) ve Ahmed b. Hanbel (No. 17322, 17323, 17326, 17328).
Bu hadisin manası: Eğer ahirete göre dünyanın hakikatini bilmek istersen, parmağını denize sok, sonra onu çıkar, sonra da bir bak ne kadar su ile dönmüş (su almış)? Deniz ile kıyasladığımızda, (parmak) hiçbir şeyle dönmez. Bu da dünyanın ahirete göre ömrünün kısa olduğu ve yok olacağı manasına gelir. Parmakta kalan suyun denizin kalan suyuna oranı gibi ahiretin de nimetlerinin ve lezzetlerinin sürekli olacağı anlatılır. Allah Teâlâ buyurdu: (Fakat dünya hayatının faydası ahiretin yanında pek azdır.) Tevbe Sûresi: 38. Ayet Kul, yaratılmışlara verilen bütün dünya nimetleri ve lezzetleri ile kısa bir müddet faydalanır. Dünya, üzücü ve sıkıntı verici şeylerle doludur. İnsan kısa bir müddet bu nimetlerle övünmek ve gururlanmak için süslenerek kendisini beğendirmeye çalışır. Sonra da bu nimetler hızlı bir şekilde yok olur. Peşinden de pişmanlık ve üzüntü gelir. (Size verilen şeyler, dünya hayatının geçim vasıtası ve süsüdür. Allah katında olanlar ise, daha hayırlı ve daha kalıcıdır. Hâlâ buna aklınız ermeyecek mi?) Kasas Sûresi:60. Ayet. Fakat Allah katındaki sürekli nimetler, mutlu bir hayat, köşkler ve mutluluklar, vasıf/özellik ve miktar olarak daha hayırlı ve kalıcıdır.(Allah) katındaki sürekli ve ebedidir.
Arapça açıklama
معنى هذا الحديث: أنك إذا أردت أن تعرف حقيقة الدنيا بالنسبة للآخرة، فضع إصبعك في البحر، ثم ارفعها، ثم انظر بماذا ترجع؟!
لا ترجع بشيء، مقارنة بالبحر، وهذا معنى الدنيا بالنسبة إلى الآخرة في قصر مدتها وفناء لذاتها ودوام الآخرة ودوام لذاتها ونعيمها إلا كنسبة الماء الذي يعلق بالأصبع إلى باقي البحر.
وقال تعالى: (فما متاع الحياة الدنيا في الآخرة إلا قليل).
فجميع ما أوتيه الخلق من نعيم الدنيا وملاذها، يتمتع بها العبد وقتاً قصيراً، محشواً بالمنغصات، ممزوجاً بالمكدرات، ويتزين به الإنسان زماناً يسيرا للفخر والرياء، ثم يزول ذلك سريعا، ويعقب الحسرة والندامة: (وما أوتيتم من شيء فمتاع الحياة الدنيا وزينتها وما عند الله خير وأبقى أفلا تعقلون).
فما عند الله من النعيم المقيم، والعيش الهني، والقصور والسرور خير وأبقى في صفته وكميته، وهو دائم أبدًا.
بيان حقيقة الدنيا أمام نعيم الآخرة، وأن نسبة نعيم الدنيا وزمانها إلى نعيم الآخرة ليس إلا مثل نسبة الماء اللاصق بإصبع أحدكم إذا غمسها في البحر.
الدنيا لا تخدع عاقلاً وإنما تغر من كان جاهلاً، فمتاعها في الآخرة قليل.
حسن تعليم النبي -صلى الله عليه وسلم- أصحابه وذلك بضرب الأمثال المقربة للمقصود.
وعن المستورد بن شداد رضي الله عنه ، قال: قال رسول الله، صلى الله عليه وسلم:”ما الدنيا في الآخرة، إلا مثل ما يجعل أحدكم أصبعه في اليم، فلينظر بم يرجع؟" ((رواه مسلم)).