İçeriğe geç
Assabile
Türkçe

Sahîh-i Müslim48. kitap

Allah'ım! Bütün işlerimin başı olan dinimi ıslah eyle!

باب التَّعَوُّذِ مِنْ شَرِّ مَا عَمِلَ وَمِنْ شَرِّ مَا لَمْ يَعْمَلْ

Sahih Sahîh-i Müslim hadisi Sahîh-i Müslim 2720

Râvi:Ebû Hureyre

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ دِينَارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو قَطَنٍ، عَمْرُو بْنُ الْهَيْثَمِ الْقُطَعِيُّ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ، بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ الْمَاجِشُونِ عَنْ قُدَامَةَ بْنِ مُوسَى، عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏

اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِيَ الَّذِي هُوَ عِصْمَةُ أَمْرِي وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَاىَ الَّتِي فِيهَا مَعَاشِي وَأَصْلِحْ لِي آخِرَتِي الَّتِي فِيهَا مَعَادِي وَاجْعَلِ الْحَيَاةَ زِيَادَةً لِي فِي كُلِّ خَيْرٍ وَاجْعَلِ الْمَوْتَ رَاحَةً لِي مِنْ كُلِّ شَرٍّ ‏"

Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre, o şöyle demiştir: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle dua ederdi:

«Allah'ım! Bütün işlerimin başı olan dinimi ıslah eyle! Yaşadığım şu dünyadaki hayatımı ıslah eyle! Dönüp varacağım ahiretimi de ıslah eyle! Hayatım boyunca daha çok hayır yapmama imkân ver! Bana, her türlü kötülükten kurtulmamı sağlayacak bir ölüm nasip et!»

Rivayet eden: Müslim (No. 2720).

Kopyala
Kopyalanacaklar:
Hata bildir

Açıklama

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- gönderiliş gayesi olan güzel ahlâkın temel esaslarını bir araya getiren bir dua ile dua etmiştir. Bu esaslar dinin, dünyanın ve âhiretin için Allah'tan doruluk ve iyilik istemektir. salâhıdır. Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- bu veciz lafızla bu üç ana alanın ıslahını dilemiş; iki yurdun (dünya ve âhiretin) hâlinin düzelmesinin dinin salâhına bağlı olması sebebiyle önce dinin salâhıyla başlamış ve şöyle buyurmuştur:

(Allah’ım, dinimi benim için ıslah et) Allah'ım! Dinimin adabını en eksiksiz ve en mükemmel şekilde yerine getirmemi bana nasip eyle.)

(Ki o, bütün işlerimin koruyucusudur) Yani dinim bütün işlerimin muhafızıdır. Eğer dinim bozulursa işlerim de bozulur; hüsrana uğrar, kaybederim. Ayrıca talep edilen dinin salâhı, dünyanın salâhı olmadan tam olarak gerçekleşmeyeceği için -Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:

(Dünyamı da benim için ıslah et) yani bana beden sağlığı, emniyet, rızık, saliha bir eş, salih nesil ve ihtiyaç duyduğum diğer şeyleri ver; bunlar helâl olsun ve Sana itaate yardımcı olsun. Ardından, dünyasının ıslahını istemesinin gerekçesini zikrederek şöyle demiştir:

(Ki orada geçimimi sağlarım) yani hayatımı sürdürdüğüm mekân ve yaşadığım ömür süresidir.

(Dönüp varacağım ahiretimi de ıslah eyle) yani Sana kavuşacağım dönüş yurdumu; bunun da salih amellerle, kulun ibadete ve ihlâsa muvaffak kılınmasıyla ve güzel bir sonla olmasıdır.

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- âhireti dünyadan sonra zikretmiştir; çünkü dünya, âhiretin ıslahı için bir vesiledir. Kim dünyasında Allah’ın muradına uygun şekilde istikamet üzere olursa, âhireti de onun için düzgün olur ve orada mutlu olur.

(Hayatı benim için her türlü hayrın artmasına vesile kıl) yani uzun ömrü, salih amelleri çoğalttığım bir fırsat eyle.

(Ölümü de benim için her türlü şerden bir rahatlık kıl) yani onu her türlü fitneden, imtihandan, günaha düşmekten ve gafletten bir kurtuluş; dünya meşakkatleri ve kederlerinden bir çıkış ve gerçek bir huzur sebebi eyle.

Hadisten çıkan dersler

  • Din en önemli şeydir. Bu nedenle Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- duaya onunla başlamıştır.
  • Din, insan için bir koruyucudur; onu her türlü şerden alıkoyar.
  • Dünyevî hususları istemek, dinin ve âhiretin ıslahı içindir.
  • Dinde fitneye düşme korkusu sebebiyle ölümü temenni etmek veya Allah’tan şehitlik üzere ölümü istemek mekruh değildir.

Arapça açıklama

دَعَا النبيُّ صلى الله عليه وسلم بِدُعاء جَمَعَ فيه أصولَ مَكارِمِ الأخلاقِ التي بُعِثَ لإتمامها؛ وهي صلاح الدين، والدنيا، والآخرة، فاستقى في هذا اللفظ الوجيز صلاح هذه الجوامع الثلاث، وبدأ بصلاح الدين وبه صلاحُ حالِ الدَّارَين فقال:

(اللهم أصلح لي ديني) بأنْ توفقَني للقيام بآدابه على الوجه الأكمل الأتمّ.

(الذي هو عصمة أمري) وحافظٌ لجميع أموري، فإنْ فَسَدَ ديني فَسَدت أموري، وخِبْتُ وخَسِرتُ، ولأنه لا يتم صلاح الدين المطلوب إلا بصلاح الدنيا فقال:

(وأصلح لي دنياي) بإعطائي صحةَ البدن والأمن، والرزق، والزوجة الصالحة، والذرية الطيبة وما أحتاج إليه، ويكون حلالًا، ومُعِيْنًا على طاعتك، ثم ذَكَرَ العُذْرَ في سؤاله إصلاحها؛ بأن قال:

(التي فيها معاشي) ومكان عيشي وزَمَنُ حياتي.

(وأصلح لي آخرتي التي فيها معادي) وعَوْدِيْ إلى لقائك وذلك بصلاح الأعمال، وتوفيق الله للعبد على العبادة والإخلاص، وحسن الخاتمة.

ورَتَّبَ صلى الله عليه وسلم الآخرة بعد الدنيا؛ إذ الأُولى هي وسيلة إصلاح الثانية، فمَن استقام في دنياه وِفْقَ مُرَاد الله، استقامت له آخرته وسعد فيها.

(واجعل الحياة) وطول العمر (زيادة لي في كل خير) أتكثَّر فيها من الأعمال الصالحة، (واجعل الموت) وتعجيلَه (راحة لي من كل شرٍّ) وفتنةٍ ومِحْنَةٍ وابتلاء بمعصية وغفلة، وخلاصًا من مَشَقّة الدنيا وغمومها، وحصول الراحة.

  • الدين أهمُّ شيء؛ لهذا بدأ به النبي صلى الله عليه وسلم بالدعاء.
  • الدين عِصْمَةٌ للإنسان يَمْنَعُه من كلّ شرٍّ.
  • الدعاء بالأمور الدنيوية من أجل صلاح الدين والآخرة.
  • لا يُكرَه تَمَنِّي الموت خوفًا من الفتنة في الدين، أو سؤال الله الموت على الشهادة.

Âlimlerin hükümleri

ÂlimHükümKapsamEser
Müslimv. 261 h. Sahihصحيح Hadis صحيح مسلم No. 2720
Diğer rivayetlerle ilgili hükümler (5)
  • SahihElbânî صحيح — صحيح الجامع (1263)
  • SahihSüyûtî صحيح — الجامع الصغير (1508)
  • Taberânî لم يروه عن أبي صالح إلا قدامة المدني، ولا عنه إلا عبد العزيز؛ تفرد به حسين بن محمد. — المعجم الصغير (919)
  • Dârekutnî تَفَرَّدَ بهِ قدامة عنه، وتَفَرَّدَ بهِ عَبد العزيز بن الماجشون عنه، لا أعلم حَدَّث به غير أبي قطن. — أطراف الغرائب (2/384)
  • Sahihابن العربي صحيح — عارضة الأحوذي (1/465)

Diğer rivayetler

Hüküm yok Riyâzü's-Sâlihîn 1472

Yine Ebu Hureyre (Allah Ondan razı olsun)'den bildirildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle dua ederdi: "Allahummaslih lî dinî ellezî huve ismetu emrî, ve aslıh lî dünyaye elletî fîha meâsî, ve aslıh lî ahireti elletî fîha meadî, vecalilhayâte ziyâdeten lî fî külli hayrin…

"‏اللهم أصلح لي ديني الذي هو عصمة أمري، وأصلح لي دنياي التي فيها معاشي، وأصلح لي آخرتي التي فيها معادي، واجعل الحياة زيادة لي في كل خير، واجعل الموت راحة لي من كل شر‏"

Ayrıca rivayet edenler… (9)
  • إصلاح المال لابن أبي الدنيا (111)اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دُنْيَايَ الَّتِي فِيهَا مَعَاشِي , وَأَصْلِحْ لِي آخِرَتِي الَّتِي إِلَيْهَا مُنْقَلَبِي
  • إصلاح المال لابن أبي الدنيا (147)اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دُنْيَايَ الَّتِي فِيهَا مَعَاشِي , وَأَصْلِحْ لِي آخِرَتِي الَّتِي إِلَيْهَا مَعَادِي
  • الأدب المفرد للبخاري (665)اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِي الَّذِي هُوَ عِصْمَةُ أَمْرِي ، وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَايَ الَّتِي فِيهَا مَعَاشِي ، وَاجْعَلِ الْمَوْتَ رَحْمَةً لِي مِنْ كُلِّ سُوءٍ
  • الأنوار في شمائل النبي المختار (1188)اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِي الَّذِي هُوَ عِصْمَةُ أَمْرِي ، وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَايَ الَّتِي فِيهَا مَعَاشِي ، وَأَصْلِحْ لِي آخِرَتِي الَّتِي فِيهَا مَعَادِي ، وَاجْعَلِ الْحَيَاةَ زِيَادَةً لِي فِي كُلِّ خَيْرٍ ، وَاجْعَلِ الْمَوْتَ رَاحَةً لِي مِنْ كُلِّ شَرٍّ
  • الدعاء للطبراني (1356)اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِي الَّذِي هُوَ عِصْمَةُ أَمْرِي ، وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَايَ الَّتِي فِيهَا مَعَاشِي ، وَاجْعَلْ حَيَاتِي زِيَادَةً لِي فِي كُلِّ خَيْرٍ ، وَاجْعَلِ الْمَوْتَ رَاحَةً لِي مِنْ كُلِّ شَرٍّ
  • الدعوات الكبير للبيهقي (205)اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِي الَّذِي هُوَ عِصْمَةُ أَمْرِي ، وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَايَ الَّتِي فِيهَا مَعَاشِي ، وَأَصْلِحْ لِي آخِرَتِي الَّتِي إِلَيْهَا مَعَادِي ، وَاجْعَلِ الْحَيَاةَ زِيَادَةً لِي فِي كُلِّ خَيْرٍ ، وَاجْعَلِ الْمَوْتَ فِيهِ رَاحَةً لِي مِنْ كُلِّ شَرٍّ
  • المعجم الأوسط للطبراني (7454)اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِي الَّذِي جَعَلْتَهُ عِصْمَةَ أَمْرِي ، وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَايَ الَّتِي جَعَلْتَ فِيهَا مَعَاشِي ، وَأَصْلِحْ لِي آخِرَتِي الَّتِي إِلَيْهَا مَعَادِي ، وَاجْعَلِ الْحَيَاةَ زِيَادَةً لِي فِي كُلِّ خَيْرٍ ، وَاجْعَلِ الْمَوْتَ رَاحَةً لِي مِنْ كُلِّ شَرٍّ
  • المعجم الصغير للطبراني (903)يَدْعُو : أَصْلِحْ لِي دِينِي الَّذِي جَعَلْتَهُ عِصْمَةَ أَمْرِي ، وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَايَ الَّتِي جَعَلْتَ فِيهَا مَعَاشِي ، وَأَصْلِحْ لِي آخِرَتِي الَّتِي جَعَلْتَ إِلَيْهَا مَعَادِي ، وَاجْعَلِ الْحَيَاةَ زِيَادَةً لِي فِي كُلِّ خَيْرٍ ، وَالْمَوْتَ رَاحَةً لِي مِنْ كُلِّ شَرٍّ
  • تهذيب الكمال للمزي (2542)اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِي الَّذِي هُوَ عِصْمَةُ أَمْرِي ، وأَصْلِحْ دُنْيَايَ الَّتِي فِيهَا مَعَاشِي ، وأَصْلِحْ لِي آخِرَتِي الَّتِي إِلَيْهَا مَعَادِي ، واجْعَلِ الْحَيَاةَ زِيَادَةً لِي فِي كُلِّ خَيْرٍ ، واجْعَلِ الْمَوْتَ رَاحَةً لِي مِنْ كُلِّ شَرٍّ

Aynı konuda

Senedi hakkında farklı hükümler Sünen-i Nesâî 1346

كَانَ إِذَا انْصَرَفَ مِنْ صَلاَتِهِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ أَصْلِحْ لِي دِينِي الَّذِي جَعَلْتَهُ لِي عِصْمَةً وَأَصْلِحْ لِي دُنْيَاىَ الَّتِي جَعَلْتَ فِيهَا مَعَاشِي اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِرِضَاكَ مِنْ سَخَطِكَ…

Râvi: Suheyb Yalnız Arapça

Konular