İçeriğe geç
Assabile
Türkçe

Sahîh-i Müslim2. kitap

Sizden hiç kimse üç taştan daha azıyla istincâ yapmasın

باب الاِسْتِطَابَةِ ‏‏

Sahih Sahîh-i Müslim hadisi Sahîh-i Müslim 262b

Râvi:Selmân

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الأَعْمَشِ، وَمَنْصُورٍ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ سَلْمَانَ، قَالَ قَالَ لَنَا الْمُشْرِكُونَ إِنِّي أَرَى صَاحِبَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ حَتَّى يُعَلِّمَكُمُ الْخِرَاءَةَ ‏.‏ فَقَالَ أَجَلْ إِنَّهُ نَهَانَا أَنْ

يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِيَمِينِهِ أَوْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ وَنَهَى عَنِ الرَّوْثِ وَالْعِظَامِ وَقَالَ ‏"‏ لاَ يَسْتَنْجِي أَحَدُكُمْ بِدُونِ ثَلاَثَةِ أَحْجَارٍ ‏"

Selmân -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir:

Müşrikler bize şöyle dediler: “Ben sizin arkadaşınızın (yani Peygamber’in) size her şeyi, hatta tuvalet ihtiyacınızı nasıl gidereceğinizi bile öğrettiğini görüyorum!” Bunun üzerine o sahâbî şöyle dedi: “Evet, gerçekten öyledir. O, bize tuvalet ihtiyacımızı giderirken sağ elimizle istincâ yapmamızı veya kıbleye yönelmemizi yasakladı. Ayrıca hayvan dışkısı ve kemiklerle temizlenmeyi de yasakladı ve şöyle buyurdu: «Sizden hiç kimse üç taştan daha azıyla istincâ yapmasın.»

Rivayet eden: Müslim (No. 262b), Nesâî (No. 49) ve Ahmed b. Hanbel (No. 22595).

Kopyala
Kopyalanacaklar:
Hata bildir

Açıklama

Selmân-ı Fârisî -radıyallahu anh- şöyle dedi: Müşrikler bizimle alay etmek için şöyle dediler: “Şüphesiz peygamberiniz size her şeyi öğretiyor; hatta küçük veya büyük abdestinizi nasıl gidereceğinizi bile öğretiyor!” Selmân -radıyallahu anh- şöyle demiştir: “Evet. O bize tuvalet ihtiyacını giderme adabını öğretti. Bunlardan biri de şudur: Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-, ihtiyaç giderdikten sonra sağ elle istincâ yapmamızı yasakladı; bunun sebebi sağ eli necasetten korumak ve ona ikram etmektir. Ayrıca küçük veya büyük abdest bozarken Kâbe’ye yönelmeyi de yasakladı. Hayvanların dışkıları ve pislikleriyle yahut kemikleriyle isticmâr yapmayı yasakladı. İhtiyaç gideren kimsenin isticmârda üç taştan daha azıyla yetinmesini de yasakladı.”

Hadisten çıkan dersler

  • İnsanların ihtiyaç duyduğu her şeyi kapsaması ve her bakımdan mükemmel olması yönüyle İslâm şeriatı açıklanmıştır.
  • Tuvalet ihtiyacı gidermek ve istincâ yapmak ile ilgili bazı adap kuralları açıklanmıştır.
  • Küçük veya büyük abdest bozarken kıbleye yönelmenin haram olduğunun açıklanmıştır. Zira hadiste “Bizi nehyetti” buyurulmuştur. Asıl olan, nehiy ifadesinin haramlığa delalet etmesidir.
  • Sağ eli necasetten uzak tutmak ve ona değer vermek amacıyla, istincâ veya isticmârın sağ elle yapılması yasaklanmıştır.
  • Sol elin necis ve kirli şeyleri temizlemekte, sağ elin ise bunun dışındaki işlerde kullanılması sebebiyle sağ el sol elden üstün tutulmuştur.
  • Necasetin az veya çok olmasına bakılmaksızın su veya taşlarla giderilmesi gerekir.
  • Üç taştan daha azıyla isticmâr yapmanın yasaklanması; zira üçten az taş çoğunlukla yeterli bir temizlik sağlamaz.
  • Temizlenme ve necaseti giderme maksadını gerçekleştiren her şey yeterlidir. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in özellikle taşları zikretmesinin sebebi, o dönemde en yaygın kullanılan temizlenme aracının taşlar olmasıdır. Böyle durumlarda zikredilen şey, sadece kendisiyle sınırlı bir hüküm ifade etmez.
  • İsticmârı tek sayıda tamamlamanın müstehap olmasıdır. Dört taşla temizlik gerçekleşirse beşinciyi eklemesi, böylece tek sayıya tamamlaması müstehaptır. Nitekim Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: “Kim isticmâr yaparsa tek sayıda yapsın.”
  • Hayvan dışkısı ile istincâ yapmanın yasaklanması; bunun ya necis olması ya da cinlerin hayvanlarının yemi olması sebebiyledir.
  • Kemikle isticmâr yapmanın yasaklanması; bunun ya necis olması ya da bizzat cinlerin yiyeceği olması sebebiyledir.

Arapça açıklama

قال سلمان الفارسي رضي الله عنه: قال المشركون لنا استهزاءً:

إن نبيكم يعلمكم كل شيء، حتى يعلمكم كيف تقضون حاجتكم من بول أو غائط!

فقال سلمان: نعم، علمنا آداب قضاء الحاجة؛ ومن ذلك أنه نهانا صلى الله عليه وسلم أن نستنجي بعد قضاء الحاجة باليد اليمنى صيانة لها من النجاسة وإكرامًا، أو نستقبل الكعبة عند البول أو الغائط، ونهى عن الاستجمار بروث البهائم وفضلاتها وبعظمها، وألّا يكتفي المُحدِث في الاستجمار بأقل من ثلاثة أحجار.

  • بيان شمول وكمال الشريعة الإسلامية في كل ما يحتاج الناس إليه.
  • بيان بعض آداب الخلاء والاستنجاء.
  • تحريم استقبال القِبلة أثناء البول أو الغائط؛ لقوله: "نهانا" والأصل في النهي التحريم.
  • النَّهْيُ عن الاستنجاء، أو الاستجمار باليد اليمنى؛ تكريمًا لها.
  • تَفضيل اليَد اليُمنى على اليُسرى؛ لأن اليَد اليُسرى تُستخدم لإزالة النَّجاسات والقَذَارات، واليُمنى لما عَدا ذلك.
  • وجوب إزالة النجاسة بالماء أو الأحْجَار، سواء قَلَّت النجاسة أم كَثُرت.
  • النَّهْي عن الاسْتِجْمَار بأقلَّ من ثلاثة أحَجار؛ لأن أقل من ثلاثة أحجار لا ينقي في الغالب.
  • كل ما يحصل به المقصود من التَّطهر والإنْقَاء، فإنه يجزئ، وإنما نَص صلى الله عليه وسلم على الأحجار؛ لأنها الغَالب وما كان كذلك فلا مفهوم له.
  • استحباب قطع الاستجمار على وتْر، فإذا حصل الإنقاء بأربع استحب أن يزيد خامسة وهكذا؛ لقوله صلى الله عليه وسلم: (من استجمر فليوتر).
  • النهي عن الاستجمار بالروث؛ لأنه: إما نجس، وإما لأنه علف دواب الجن.
  • النهي عن الاستجمار بالعظم؛ لأنه إما نجس، وإما لأنه طعام الجن أنفسهم.

Klasik şerh

Nevevî — Şerhu Sahîhi Müslim

قَوْله : ( عَنْ سَلْمَان رَضِيَ اللَّه عَنْهُ قَالَ : قَالَ لَنَا الْمُشْرِكُونَ : إِنِّي أَرَى صَاحِبكُمْ ) هَكَذَا هُوَ فِي الْأُصُول وَهُوَ صَحِيح تَقْدِيره : قَالَ لَنَا قَائِل الْمُشْرِكِينَ , أَوْ أَنَّهُ أَرَادَ وَاحِدًا مِنْ الْمُشْرِكِينَ , وَجَمَعَهُ لِكَوْنِ بَاقِيهمْ يُوَافِقُونَهُ.…

Devamını oku

Âlimlerin hükümleri

ÂlimHükümKapsamEser
Müslimv. 261 h. Sahihصحيح Hadis صحيح مسلم No. 262

Diğer rivayetler

Ayrıca rivayet edenler… (2)
  • السنن الكبرى للبيهقي (495)نَهَانَا أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِيَمِينِهِ ، وَأَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ ، وَنَهَانَا عَنِ الرَّوْثِ وَالْعِظَامِ ، وَقَالَ : لا يَسْتَنْجي أَحَدُكُمْ بِدُونِ ثَلاثَةِ أَحْجَارٍ
  • المحلى بالآثار لابن حزم (88)أَنْ يَسْتَنْجِيَ أَحَدُنَا بِيَمِينِهِ أَوْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ ، وَنَهَانَا عَنِ الرَّوْثِ وَالْعِظَامِ ، وَقَالَ : لا يَسْتَنْجِي أَحَدُكُمْ بِدُونِ ثَلاثَةِ أَحْجَارٍ

Aynı konuda

Sahih Muttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim) Sahîh-i Buhârî 394

Tuvalete gittiğiniz zaman, önünüzü ve arkanızı kıbleye doğru dönmeyin. Doğuya yahut batıya dönün

«Tuvalete gittiğiniz zaman, önünüzü ve arkanızı kıbleye doğru dönmeyin. Doğuya yahut batıya dönün.» Ebû Eyyûb -radıyallahu anh- şöyle dedi: "Şam’a geldiğimiz vakit tuvaletleri kıble cihetine doğru yapılmış bulduk. Tuvalete girince mümkün olduğu kadar başka yöne yöneliyor ve Allah Teâlâ’ya istiğfar…

إِذَا أَتَيْتُمُ الْغَائِطَ فَلاَ تَسْتَقْبِلُوا الْقِبْلَةَ وَلاَ تَسْتَدْبِرُوهَا، وَلَكِنْ شَرِّقُوا أَوْ غَرِّبُوا ‏"

Râvi: Ebû Eyyûb el-Ensârî + 8 başka rivayet Şerhli

Hüküm yok Müsned 3770

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ قَالَ لَيْسَ أَبُو عُبَيْدَةَ ذَكَرَهُ وَلَكِنْ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْأَسْوَدِ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ…

Râvi: Abdullah b. Mes'ûd + 2 başka rivayet Yalnız Arapça

Hüküm yok Müsned 3502

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ أَبِي عُبَيْدَهَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ خَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِحَاجَتِهِ فَقَالَ الْتَمِسْ لِي ثَلَاثَةَ أَحْجَارٍ…

Râvi: Abdullah b. Mes'ûd + 4 başka rivayet Yalnız Arapça

Konular