حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ، حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ، سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ كَانَتْ عَامَّةُ وَصِيَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِينَ حَضَرَتْهُ الْوَفَاةُ وَهُوَ يُغَرْغِرُ بِنَفْسِهِ
" الصَّلاَةَ وَمَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ "
Enes -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir:
Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in ölüm döşeğinde iken yaptığı vasiyetlerin büyük çoğunluğu şuydu: « Namaza dikkat edin! Ve elinizin altındaki kimselere iyi davranın. Namaza dikkat edin! Ve elinizin altındaki kimselere iyi davranın.» Bunu o kadar tekrar etti ki, göğsünden hırıltı (can çekişme sesi) gelmeye başlamıştı ve dili bu sözleri artık güçlükle çıkarabiliyordu.
Rivayet eden: İbn Mâce (No. 2697) ve Ahmed b. Hanbel (No. 11725).
Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- ölüm sekerâtı içindeyken ümmetine yaptığı en önemli vasiyeti şuydu: Namaza sımsıkı sarılın, onu muhafaza edin ve ondan gaflet etmeyin. Aynı şekilde, elinizin altındakilerin (köle ve cariyelerin) haklarını yerine getirin ve onlara iyi davranın! Efendimiz bunu o kadar çok tekrarladı ki, sonunda boğazı hırıldamaya başladı ve diliyle kelimeleri neredeyse açıkça söyleyemez oldu.
Hadisten çıkan dersler
Namazın önemi büyüktür ve sahip olunan kölelerin hakları önemlidir. Zira Peygamberimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- son vasiyetinde bunları tavsiye etmiştir.
Namaz, Yüce Allah'ın kulları üzerindeki en büyük haklarındandır. Kulların haklarını eda etmek ise —özellikle de (hizmetçi, işçi gibi) zayıf olanların ve kendi çocukları/soyu dışındaki elinin altında bulunanların haklarını yerine getirmek— kul haklarının en büyüklerindendir.
Arapça açıklama
كانت أكثر وصية النبي صلى الله عليه وسلم لأمته وهو في سكرات الموت: إلزموا الصلاة وحافظوا عليها ولا تغفلوا عنها، وكذا أدوا حقوق ما ملكت أيمانكم من العبيد والإماء وأحسنوا ملكتهم، فما زال يكررها، حتى جعل يُغَرْغِر بها حلقُه، وما يكاد يفصح بها لسانه.
عظم شأن الصلاة وحق ملك اليمن؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم أوصى بهما في آخر ما أوصى.
الصلاة من أعظم حق الله على عباده، وأداء حق الخلق وخاصة الضعفة ومن هم تحت اليد من غير الذرية من أعظم حقوق الخلق.
Nesâîسليمان التيمي لم يسمع هذا الحديث من أنس — السنن الكبرى للنسائي (7057)
Hasenİbn Hacer el-Askalânîحسن كما قال في المقدمة — هداية الرواة (3/339)
Sahihİbn Kesîrثابت — تفسير القرآن العظيم (2/264)
Heysemîفيه عبيد الله أبو الوليد الوصافي وهو متروك — مجمع الزوائد (4/240)
SahihSüyûtîصحيح — الجامع الصغير (5154)
Dârekutnîتفرد به معاذ بن موسى البزار عن السري بن يحيى عن ثابت — أطراف الغرائب (1/166)
Dârekutnîحكى فيه الخلافَ على سُلَيمانَ التَّيميِّ، ثُمَّ قال]: قال همَّامٌ: عن قَتادةَ، عن أبي الخليلِ، عن سَفينةَ، عن أمِّ سَلَمةَ، وهذا أصَحُّ. — علل الدارقطني (2522)
Zayıfİbn Adîمنكر — الكامل في الضعفاء (2/231)
Ebû Hâtim er-Râzîهذا خَطَأٌ، والصَّحيحُ: حَديثُ همَّامٍ، عن قَتادةَ، عن صالِحٍ أبي الخَليلِ، عن سَفينةَ، عن أُمِّ سَلَمةَ، عن النَّبيِّ صلَّى اللهُ عليه وسَلَّمَ. — علل ابن أبي حاتم (300)
Ziyâeddin el-Makdisîأورده في المختارة وقال [هذه أحاديث اخترتها مما ليس في البخاري ومُسلِم — الأحاديث المختارة (2155)
ابن القيسرانيفيه] بحر السقاء متروك الحديث — ذخيرة الحفاظ (3/1552)