İçeriğe geç

Sünen-i Ebû Dâvûd2. kitap

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- âmâ olan İbn Ümmü Mektûm -radıyallahu anh-'ı kendisi yerine insanlara imam olması için bıraktı.

باب إِمَامَةِ الأَعْمَى

Sahih 4 âlimin hükmü Sünen-i Ebû Dâvûd 595

Râvi:Enes b. Mâlik

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعَنْبَرِيُّ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا ابْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا عِمْرَانُ الْقَطَّانُ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم

اسْتَخْلَفَ ابْنَ أُمِّ مَكْتُومٍ يَؤُمُّ النَّاسَ وَهُوَ أَعْمَى ‏.‏

Enes -radıyallahu anh-'tan rivayet edildiğine göre o şöyle demiştir: Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- âmâ olan İbn Ümmü Mektûm -radıyallahu anh-'ı kendisi yerine insanlara imam olması için bıraktı.

Rivayet eden: Ebû Dâvûd (No. 595).

Kopyala
Kopyalanacaklar:
Hata bildir

Açıklama

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- kendisi bulunmadığı bir zamanda İbn Ümmü Mektûm -radıyallahu anh-'ı bazı seferlerinde kendi yerine bıraktı, imam olarak tayin etti. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in yerine insanlara imam olarak namaz kıldırıyordu. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in diğerlerine göre İbn Ümmü Mektûm'u seçme sebebi, onun ilk önce Müslüman olan kimselerden olması ve aynı zaman o ilk hicret edenlerden olmasıydı. O, kurra ve alimlerdendi. Bu ve diğer üstünlükler sebebiyle imamlığı haketti. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in İbn Ümmü Mektûm'u vali tayin etmesi sadece namaz kıldırmakla sınırlı olamayıp bilakis onun bu yöneticiliği namaz kıldırmak ve diğerleri için de genel bir şeydir. O fetva verebilir, insanlar arasında hüküm verebilir, Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in olmadığı sürede Medine'nin bütün işlerini idare edebilirdi. Buna Taberânî'nin Atâ'dan onun da İbn Abbâs -radıyallahu anhuma-'dan rivayet ettiği hadiste Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- İbn Ümmü Mektûm'u Medine'de namaz kılmak ve diğer işleri idare etmesi için kendi yerine idareci olarak bıraktı, demiştir. İrvâu'l-Ğalîlde Şeyh Albânî bu hadisin hasen olduğunu söylemiştir. Ebû Davud'taki başka bir rivayette: Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- İbn Ümmü Mektûm'u kendi yerine Medine'ye idareci olarak iki kere bıraktı, şeklinde rivayet edilmiştir.

Arapça açıklama

جعل النبي صلى الله عليه وسلم ابن أم مكتوم رضي الله عنه خلفًا له في بعض أسفاره، فكان يصلي بالناس إماما نيابة عنه صلى الله عليه وسلم فترة غيابه؛ وإنما كان اختياره صلى الله عليه وسلم لابن أُمِّ مكتوم دون غيره؛ لسابقته في الإِسلام، فهو من المهاجرين الأولين، وهو من القُرَّاء والعلماء، فاستحق الإمامة بهذه الفضائل وغيرها، وولاية النبي صلى الله عليه وسلم لابن أُمِّ مكْتُوم لا تقتصر على الصلاة، بل هي ولاية عامة في الصلاة وغيرها، فله أن يُفتي، وله أن يقضي بين الناس، ويدير جميع شؤون أهل المدينة في حال غياب النبي صلى الله عليه وسلم ، ويدل له ما رواه الطبراني عن عطاء عن ابن عباس، أن النبي صلى الله عليه وسلم : استخلف ابن أم مكتوم على الصلاة وغيرها من أمر المدينة، حسنه الألباني في إرواء الغليل، وفي رواية أبي داود الأخرى: أن النبي صلى الله عليه وسلم استخلف ابن أم مَكْتُوم على المدينة مرتين.

  • جواز استخلاف الأعمى في إمامة الناس، ولو لم يكن أقرأ الناس وأعلمهم بالسُّنة؛ لأنه نائب يقوم مقام الإمام الراتب.
  • فيه ثقة النبي -صلى الله عليه وسلم- بعبد الله ابن أُمِّ مكتوم -رضي الله عنه- وهذه الثِّقة تعتبر من مَنَاقِبِه الكِبَار، فهي ثقة مؤيدة بالعصمة النَّبوية، فتكون كالشَّهادة النبوية على صلاحه.
  • صحة ولاية الأعمى على القضاء والفُتْيَا وغير ذلك.

Klasik şerh

Azîmâbâdî — Avnü'l-Ma'bûd

( اِسْتَخْلَفَ اِبْن أُمّ مَكْتُوم ) : أَيْ أَقَامَ مَقَام نَفْسه فِي مَسْجِد الْمَدِينَة حِين خَرَجَ إِلَى الْغَزْو ( يَؤُمّ النَّاس ) : بَيَان الِاخْتِلَاف. وَالْحَدِيث دَلِيل عَلَى صِحَّة إِمَامَة الْأَعْمَى مِنْ غَيْر كَرَاهَة فِي ذَلِكَ. قَالَ فِي النَّيْل : وَقَدْ صَرَّحَ أَبُو إِسْحَاق الْمَرْوَزِيُّ وَالْغَزَالِيّ بِأَنَّ إِمَامَة الْأَعْمَى أَفْضَل مِنْ إِمَامَة الْبَصِير , لِأَنَّهُ أَكْثَر خُشُوعًا مِنْ الْبَصِير مِنْ شُغْل الْقَلْب بِالْمُبْصَرَاتِ , وَرَجَّحَ الْبَعْض أَنَّ إِمَامَة الْبَصِير أَوْلَى لِأَنَّهُ أَشَدّ تَوَقِّيًا لِلنَّجَاسَةِ. وَاَلَّذِي فَهِمَهُ الْمَاوَرْدِيّ مِنْ نَصّ الشَّافِعِيّ أَنَّ إِمَامَة الْأَعْمَى وَالْبَصِير سَوَاء فِي عَدَم الْكَرَاهِيَة , لِأَنَّ ف…

Devamını oku

Âlimlerin hükümleri

ÂlimHükümKapsamEser
Elbânîv. 1420 h. SahihHasan Sahih حسن صحيح Hadis No. 595
Şuayb el-Arnaûtv. 1438 h. SahihSahih Lighairihi Hadis No. 595
Zübeyr Ali Zeîv. 1435 h. SahihSahih Hadis No. 595
Muhammed Muhyiddîn Abdülhamîdv. 1392 h. SahihHasan Sahih Hadis No. 595

Diğer rivayetler

Ayrıca rivayet edenler… (3)
  • السنن الكبرى للبيهقي (4705)اسْتَخْلَفَ ابْنَ أُمِّ مَكْتُومٍ يَؤُمُّ النَّاسَ وَهُوَ أَعْمَى
  • مصنف ابن أبي شيبة (5906)اسْتَخْلَفَ ابْنَ أُمِّ مَكْتُومٍ ، فَكَانَ يَؤُمُّ النَّاسَ وَهُوَ أَعْمَى
  • مصنف عبد الرزاق (3705)اسْتَخْلَفَ ابْنَ أُمِّ مَكْتُومٍ يَوْمَ غَزْوَةِ تَبُوكَ فَكَانَ يَؤُمُّ النَّاسَ وَهُوَ أَعْمَى

Aynı konuda

Konular