«Allahumme fâtıra’s-semâvâti ve’l-ardi âlime’l-ğaybi ve’ş-şehâdeti , rabbe kulli şey’in ve melîkehu, eşhedu en lâ ilâhe illâ ente, eûzu bike min şerri nefsî ve şerri’ş-şeytâni ve şirkihi.(Ey göklerin ve yerin yaratıcısı! Gizliyi ve açığı bilen! Her şeyin Rabbi ve meliki olan Allah’ım! Senden başka hakkı ile ibadet olunan hiç bir ilah olmadığına şahidlik ederim. Nefsimin şerrinden, şeytanın şerrinden ve şirkinden sana sığınırım.)»
Ebû Hureyre -radıyalahu anh- şöyle dedi: Ebû Bekir -radıyallahu anh-, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-’e: Ey Allah’ın Rasûlü! Sabahladığım ve akşamladığım zaman okuyacağım kelimeleri bana emret, dedi. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- de şöyle buyurdu: «Sabahladığın, akşamladığın ve yatağa yattığın zaman şunları oku: Allahumme fâtıra’s-semâvâti ve’l-ardi âlime’l-ğaybi ve’ş-şehâdeti, Rabbe kulli şey’in ve melîkehu, eşhedu en lâ ilâhe illâ ente, eûzu bike min şerri nefsî ve şerri’ş-şeytâni ve şirkihi. (Ey göklerin ve yerin yaratıcısı! Gizliyi ve açığı bilen! Her şeyin Rabbi ve meliki olan Allah’ım! Senden başka hakkı ile ibadet olunan hiç bir ilah olmadığına şahidlik ederim. Nefsimin şerrinden, şeytanın şerrinden ve şirkinden sana sığınırım!)»
Rivayet eden: Ebû Dâvûd (No. 5067), Tirmizî (No. 3392), Ahmed b. Hanbel (No. 7620) ve Dârimî (No. 2573).
Bu zikir, sabah ve akşam okunacak zikirlerden bir tanesidir. Ebû Bekir -radıyallahu anh-'ın bana öğret dediğinde Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in ona öğrettiği bir zikirdir. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-, her sabahladığında ve akşamladığında edebileceği bu duayı ve zikri öğretmiştir. Ona şöyle demesini emretmiştir: «Allahumme fâtıra’s-semâvâti ve’l-ardi âlime’l-ğaybi ve’ş-şehâdeti, Rabbe kulli şey’in ve melîkehu, eşhedu en lâ ilâhe illâ ente, eûzu bike min şerri nefsî ve şerri’ş-şeytâni ve şirkihi ve en ekterife alâ nefsî sû’en ev ecurrehu ilâ muslim. «Ey göklerin ve yerin yaratıcısı!» Ey Allah'ım! Ey Gökleri ve yeri ve ikisini birden yaratan; Allah -Azze ve Celle- o ikisini geçmişte bir benzeri olmadan yaratmıştır. Bilakis geçmişte bir benzeri olmadan yoktan var etmiştir. «Gizliyi ve açığı bilen!» Mahlûkatının şahit olduklarını ve onlardan gizli olanları bilen; çünkü Allah Teâlâ şimdiyi, geleceği ve geçmişi bilir. «Her şeyin Rabbi ve Melîki!» Her şeyin Rabbi ve Meliki olan Allah'ım! Allah Teâlâ her şeyin Rabbi ve tek sahibidir. «Senden başka hakkı ile ibadet olunan hiç bir ilah olmadığına şahidlik ederim.» Kalbim ve dilimle itiraf ederim ki; senden başka ibadet edilecek hak mabud yoktur. Allah'tan başka ibadet olunan bütün ilahlar batıldır. Onların, ibadetle ilgili hususlarda hiç bir hakları yoktur. İbadet edilmeye tek hak sahibi olan ise Allah -Azze ve Celle-'dir. «Nefsimin şerrinden sana sığınırım.» Çünkü nefsin şerleri vardır. Allah Teâlâ'nın buyurduğu gibi, "Ben nefsimi temize çıkarmam, çünkü Rabbimin merhamet ettiği hariç, nefis aşırı derecede kötülüğü emreder." Eğer Allah, nefsinin şerlerinden seni muhafaza etmezse, sana zarar verir ve sana kötülüğü emreder. Şayet Allah -Azze ve Celle- seni, nefsinin şerrinden korursa seni bütün hayırlara muvaffak kılar. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- duasını şu sözlerle sonlandırmıştır: «Şeytanın şerrinden ve şirkinden sana sığınırım» Hadisin Arapça'sının bazı lafızlarında "şirkihi" yerine "şerekihi (tuzak)" olarak gelmiştir. Yani Allah'tan, şeytanın şerrinden ve şirkinin şerinden; sana emretmiş olduğu şirkinden ya da tuzağından seni korumasını istemiş olursun. Şerek, balıkların ve kuşların avlandığı ağdır. Çünkü şeytanın ademoğlunu avladığı şehvet ve şüpheler vb. gibi tuzakları vardır. «Nefsime kötülük etmekten veya o kötülüğü bir Müslümana götürmekten de sana sığınırım!» Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Ebû Bekir -radıyallahu anh-'a sabahladığı, akşamladığı ve yatağa yattığı zaman bu zikri söylemesini (bu duayı yapmasını) emretmiştir.
Arapça açıklama
هذا الذكر من الأذكار التي تقال في الصباح والمساء، والذي علَّمها النبي صلى الله عليه وسلم أبا بكر رضي الله عنه حيث قال: علمني.
فعلمه النبي صلى الله عليه وسلم ذكرًا ودعاءً يدعو به كلما أصبح وكلما أمسى، وأمره أن يقول: (اللهم فاطر السماوات والأرض) يعني: يا الله يا فاطر السماوات والأرض وفاطرهما، يعني أنه خلقهما عز وجل على غير مثال سبق، بل أبدعهما وأوجدهما من العدم على غير مثال سبق.
(عالم الغيب والشهادة) أي: عالم ما غاب عن الخلق وما شاهدوه؛ لأن الله تعالى يعلم الحاضر والمستقبل والماضي.
(رب كل شيء ومليكه)، يعني: يا رب كل شيء ومليكه، والله تعالى هو رب كل شيء وهو مليك كل شيء.
(أشهد أن لا إله إلا أنت): أعترف بلساني وقلبي أنه لا معبود حق إلا أنت، فكل ما عبد من دون الله فإنه باطل لا حق له في العبودية ولا حق في العبودية إلا لله وحده عز وجل .
قوله: أ(عوذ بك من شر نفسي)؛ لأن النفس لها شرور كما قال تعالى : (وما أبرئ نفسي إن النفس لأمارة بالسوء إلا ما رحم ربي)، فإذا لم يعصمك الله من شرور نفسك فإنها تضرك وتأمرك بالسوء، ولكن الله إذا عصمك من شرها وفقك إلى كل خير.
وختم النبي -عليه الصلاة والسلام- بقوله: (ومن شر الشيطان وشِرْكه) وفي لفظ وشَرَكه، يعني: تسأل الله أن يعيذك من شر الشيطان ومن شر شِركه، أي: ما يأمرك به من الشِّرك أو شَرَكه، والشَرَك: ما يصاد به الحوت والطير وما أشبه ذلك؛ لأن الشيطان له شرَك يصطاد به بني آدم إما شهوات أو شبهات أو غير ذلك، (وأن أقترف على نفسي سوءًا)، أي: أجر على نفسي سوءًا (أو أجره إلى مسلم).
فهذا الذكر أمر النبي صلى الله عليه وسلم أبا بكر أن يقوله إذا أصبح وإذا أمسى وإذا أخذ مضجعه.
فضل الذكر في الصباح والمساء وهما أشرف الأوقات.
الخلق والأمر بيد الله -سبحانه وتعالى-.
الحذر من شر النفس والشيطان.
ينبغي على العبد الموفق المداومة على مثل هذه الأذكار المتضمنة لمعاني التوحيد والعبودية لله -تعالى- والمحذرة من خطورة الشيطان.
وعنه أن أبا بكر الصديق رضي الله عنه قال: يا رسول الله مرني بكلمات أقولهن إذا أصبحت وإذا أمسيت، قال: قل: "اللهم فاطر السماوات والأرض عالم الغيب والشهادة، رب كل شيء ومليكه أشهد أن لا إله إلا أنت، أعوذ بك من شر…