İçeriğe geç
Assabile
Türkçe

Sünen-i Ebû Dâvûd9. kitap

“Dilerseniz size veririm. Ancak sadakada zengin kimsenin ve çalışıp kazanabilecek güçte olan kimsenin hakkı yoktur

باب مَنْ يُعْطَى مِنَ الصَّدَقَةِ وَحَدِّ الْغِنَى

Sahih 4 âlimin hükmü Sünen-i Ebû Dâvûd 1633

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ، قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلاَنِ، أَنَّهُمَا أَتَيَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فِي حَجَّةِ الْوَدَاعِ وَهُوَ يَقْسِمُ الصَّدَقَةَ فَسَأَلاَهُ مِنْهَا فَرَفَعَ فِينَا الْبَصَرَ وَخَفَضَهُ فَرَآنَا جَلْدَيْنِ فَقَالَ ‏"‏

إِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا وَلاَ حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍّ وَلاَ لِقَوِيٍّ مُكْتَسِبٍ ‏"

Ubeydullah b. Adiy b. el-Hıyâr'dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir:

İki kişi bana, Veda Haccı sırasında Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-’in yanına geldiklerini ve onun sadakayı dağıtmakta olduğunu anlattı. Ondan sadakadan kendilerine vermesini istediler. Bunun üzerine Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- bize bakışlarını kaldırıp indirdi. Bizi güçlü ve sağlıklı görünce şöyle buyurdu: “Dilerseniz size veririm. Ancak sadakada zengin kimsenin ve çalışıp kazanabilecek güçte olan kimsenin hakkı yoktur.

Rivayet eden: Ebû Dâvûd (No. 1633) ve Ahmed b. Hanbel (No. 17291).

Kopyala
Kopyalanacaklar:
Hata bildir

Açıklama

Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Veda Haccı'nda sadaka dağıtırken iki adam yanına gelip sadakadan kendilerine de vermesini istediler. Bunun üzerine Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- durumlarını anlamak ve kendilerine sadakanın helal olup olmadığını öğrenmek için dikkatlice süzerek onlara baktı. Onları güçlü kuvvetli iki adam olarak gördü ve şöyle buyurdu: Dilerseniz size sadakadan verebilirim. Ancak kendisine yetecek kadar malı bulunan kimsenin sadakada hakkı olmadığı gibi, zengin sayılacak bir malı bulunmasa bile çalışıp kazanmaya gücü yeten kimsenin de sadakada hakkı yoktur.

Hadisten çıkan dersler

  • Zengin, varlıklı veya güçlü bir kişinin sadakadan istemesi haramdır.
  • Kendisinin mal varlığı olduğu bilinmeyen kimsenin asıl durumu, fakir ve sadaka almaya hak sahibi kabul edilmesidir.
  • Sadece güçlü olmak, sadakaya hak kazanmayı ortadan kaldırmaz. Bunun için ayrıca çalışıp kazanmaya gücünün yetmesi gerekir.
  • Kendisine yetecek kadar kazanç elde etmeye gücü yeten kimsenin, çalışarak geçimini sağlayabildiği için farz olan sadakadan (zekâttan) alması caiz değildir. Çünkü kazancıyla ihtiyaçtan kurtulması, malı sayesinde zengin olan kimsenin durumu gibidir.
  • Müslüman şahsiyetin onurlu ve izzetli bir duruşa sahip olması; başkalarından almak, istemek ve tembellik etmek yerine vermeyi esas edinmesi konusunda Nebevî terbiyenin yüceliği ifade edilmiştir.

Arapça açıklama

جاء رجلان إلى النبي صلى الله عليه وسلم في حجة الوداع، وهو يقسم الصدقة، وطلبا أن يعطيهما منها، فجعل صلى الله عليه وسلم يكرر النظر إليهما، ليعرف حالهما، وهل تحِلَّ لهما الصدقة، أم لا؟

فرآهما رجلين قويين، فقال: إن أردتما أعطيتكما من الصدقة، ولا نصيب فيها لمن معه مال يكفيه، ولا لقادر على السعي وكسب المال، وإن لم يكن له معه مال يعد به غنيًا.

  • تحريم مسألة الشخص الغني أو القوي المكتسب.
  • الأصل فيمن لم يعلم له مال الفقر والاستحقاق من الصدقة.
  • مجرد القوة لا تقتضي عدم استحقاق الصدقة، بل لا بد من أن ينضم إليها القدرة على الاكتساب.
  • القادر على اكتساب ما يكفيه لا يجوز له الأخذ من الصدقة المفروضة؛ لاستغنائه بالكسب، كاستغناء الغني بالمال.
  • التربية النبوية العظيمة للشخصية المسلمة على عزة النفس، وعلى العطاء لا الأخذ والسؤال والكسل.

Klasik şerh

Azîmâbâdî — Avnü'l-Ma'bûd

( عَنْ عُبَيْد اللَّه بْن عَدِيّ بْن الْخِيَار ) : بِكَسْرِ الْخَاء الْمُعْجَمَة فَمُثَنَّاة تَحْتِيَّة آخِره رَاء. قَالَ الطِّيبِيُّ : وَهُوَ قُرَشِيّ نَوْفَلِيٌّ يُقَال : إِنَّهُ وُلِدَ فِي عَهْد رَسُول اللَّه صَلَّى اللَّه عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيُعَدّ فِي التَّابِعِينَ وَرَوَى عَنْ عُمَر وَعُثْمَان رَضِيَ اللَّه عَنْهُ ( فِي حَجَّة الْوَدَاع ) : بِفَتْحِ الْوَاو ( فَسَأَلَاهُ مِنْهَا ) : أَيْ فَطَالَبَاهُ أَنْ يُعْطِيَهُمَا شَيْئًا مِنْ الصَّدَقَة ( فَرَآنَا جَلْدَيْنِ ) : بِسُكُونِ اللَّام أَوْ كَسْرهَا أَيْ قَوِيَّيْنِ ( لِقَوِيٍّ مُكْتَسِب ) : بِصِيغَةِ الْفَاعِل أَيْ يَكْتَسِب قَدْر كِفَايَته. وَالْحَدِيث قَوَّاهُ أَبُو دَاوُدَ وَالنَّسَائِيّ وَقَالَ أَحْمَد اِبْن حَنْبَل : مَا أَجْوَد…

Devamını oku

Âlimlerin hükümleri

ÂlimHükümKapsamEser
Elbânîv. 1420 h. SahihSahih صحيح Hadis No. 1633
Şuayb el-Arnaûtv. 1438 h. SahihSahih Hadis No. 1633
Zübeyr Ali Zeîv. 1435 h. Senedi sahihIsnaad Sahih Yalnız senet No. 1633
Muhammed Muhyiddîn Abdülhamîdv. 1392 h. SahihSahih Hadis No. 1633

Diğer rivayetler

Ayrıca rivayet edenler… (15)
  • الأم للشافعي (606)يَسْأَلَانِهِ مِنَ الصَّدَقَةِ ، فَصَعَّدَ فِيهِمَا النَّظَرَ وَصَوَّبَ ، ثُمَّ قَالَ : إِنْ شِئْتُمَا ، وَلَا حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍّ ، وَلَا لِقَوِيٍّ مُكْتَسِبٍ
  • الأم للشافعي (613)فَسَأَلَاهُ مِنَ الصَّدَقَةِ ، فَصَعَّدَ فِيهِمَا وَصَوَّبَ ، وَقَالَ : إِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا ، وَلَا حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍّ ، وَلَا لِذِي قُوَّةٍ مُكْتَسِبٍ
  • الأموال للقاسم بن سلام (1151)إِنْ شِئْتُمَا فَعَلْتُ ، وَلا حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍّ ، وَلا لِقَوِيٍّ مُكْتَسِبٍ
  • التحقيق في مسائل الخلاف لابن الجوزي (1049)شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا ، وَلَا حَظٌّ فِيهَا لِغَنِيٍّ ، وَلَا لِقَوِيٍّ مُكْتَسِبٍ
  • السنن الكبرى للبيهقي (12178)إِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا ، وَلا حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍّ ، وَلا لِقَوِيٍّ مُكْتَسِبٍ
  • السنن الكبرى للنسائي (2362)يَسْأَلانِهِ مِنَ الصَّدَقَةِ ، فَقَلَّبَ فِيهِمَا الْبَصَرَ ، وَقَالَ مُحَمَّدٌ : بَصَرَهُ ، فَرَآهُمَا جَلْدَيْنِ ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ : إِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا وَلا حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍّ ، وَلا لِقَوِيٍّ مُكْتَسِبٍ
  • المعجم الأوسط للطبراني (2797)إِنْ شِئْتُمَا أَعَنْتُكُمَا فِيهَا ، وَلا حَظَّ فِيهَا لَغَنِيٍّ ، وَلا لِقَوِيٍّ مُكْتَسِبٍ
  • تاريخ دمشق لابن عساكر (38742)يَسْأَلُونَهُ مِنَ الصَّدَقَةِ ، فَزَاحَمْنَا النَّاسَ ، وَفِي حَدِيثِ الزَّيْنَبِيِّ : فَزَاحَمْنَا عَلَيْهِ النَّاسَ حَتَّى خَلُصْنَا إِلَيْهِ ، فَسَأَلْنَاهُ مِنَ الصَّدَقَةِ ، قَالا : فَرَفَعَ الْبَصَرَ فِينَا وَخَفَضَهُ فَرَآهُمَا ، وَقَالَ الزَّيْنَبِيُّ : فَرَآنَا رَجُلَيْنِ جَلْدَيْنِ ، فَقَ
  • تهذيب الكمال للمزي (2071)الصَّدَقَةِ ، فَقَلَّبَ فِيهِمَا النَّظَرَ ، فَرَآهُمَا جَلِدَيْنِ ، فَقَالَ : “ إِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتَكُمَا ، ولا حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍّ ولا لِقَوِيٍّ مُكْتَسِبٍ “
  • سنن الدارقطني (1760)وَلا حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍّ وَلا لِقَوِيٍّ مُكْتَسِبٍ
  • شرح السنة (1595)رَجُلَيْنِ أَخْبَرَاهُ أَنَّهُمَا أَتَيَا رَسُولَ اللَّهِ ﷺ ، فَسَأَلاهُ مِنَ الصَّدَقَةِ ، فَصَعَّدَ فِيهِمَا وَصَوَّبَ ، فَقَالَ : إِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا وَلا حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍّ ، وَلا لِذِي قُوَّةٍ مُكْتَسِبٍ
  • مسند ابن أبي شيبة (961)إِنْ شِئْتَ أَعْطَيْتُكُمَا مِنْهَا ، وَلا حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍّ ، وَلا لِقَوِيٍّ مُكْتَسِبٍ
  • مصنف ابن أبي شيبة (10443)عَنِ الصَّدَقَةِ ؟ قَالَ : فَرَفَعَ فِيهِمَا الْبَصَرَ وَصَوَّبَهُ وَقَالَ : إنَّكُمَا لَجَلْدَانِ فَقَالَ : أَمَا إنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا وَلَا حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍّ وَلَا لِقَوِيٍّ مُكْتَسِبٍ
  • مصنف عبد الرزاق (6965)لا حَقَّ فِيهَا لِغَنِيِّ ، وَلا لَقَوِّيٍّ مُكْتَسِبٍ
  • معالم التنزيل تفسير البغوي (616)عَنِ الصَّدَقَةِ , فَصَعَدَ فِيهِمَا , وَصَوَّبَ , فَقَالَ : إِنْ شِئْتُمَا أَعْطَيْتُكُمَا , وَلا حَظَّ فِيهَا لِغَنِيٍ وَلا لِذِي قُوَّةٍ مُكْتَسِبٍ .

Aynı konuda

Hüküm yok Riyâzü's-Sâlihîn 535

Ebu Bişr Kabisa ibn-il Muharik (Allah Ondan razı olsun) şöyle demiştir: Bir takım büyük işler yüklendim de ağır borç altına girdim ve bu yüzden Rasulullah (sallallahu aleyhi vesellem)’e müracaat ettim. O da bana: “ Biraz bekle sadaka malı gelsin de ondan sana verilmesini emrederiz,” dedi ve şöyle…

وعن أبي بشر قبيصة بن المخارق رضي الله عنه قال‏:‏ تحملت حمالة رسول الله صلى الله عليه وسلم أسأله فيها، فقال‏:‏ ‏"‏أقم حتى تأتينا الصدقة فنأمر لك بها‏"‏ ثم قال‏:‏ ‏"‏يا قبيصة إن المسألة لا تحل إلا لأحد ثلاثة‏:‏ رجل تحمل…

+ 10 başka rivayet

Konular