İçeriğe geç

Sünen-i Ebû Dâvûd1. kitap

"Ben Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'i mestlerinin üzerine mesh ederken gördüm.''

باب كَيْفَ الْمَسْحُ

Farklı hükümler 4 âlimin hükmü Sünen-i Ebû Dâvûd 162

Râvi:Ali

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا حَفْصٌ، - يَعْنِي ابْنَ غِيَاثٍ - عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ عَبْدِ خَيْرٍ، عَنْ عَلِيٍّ، - رضى الله عنه - قَالَ لَوْ كَانَ الدِّينُ بِالرَّأْىِ لَكَانَ أَسْفَلُ الْخُفِّ أَوْلَى بِالْمَسْحِ مِنْ أَعْلاَهُ وَقَدْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم

يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِ خُفَّيْهِ ‏.‏

Abdu Hayr'dan onun da Ali -radıyallahu anh-'tan rivayet ettiğine göre Ali -radıyallahu anh- şöyle demiştir: "Şayet din görüş ile olsaydı mestlerin altını mesh etmek, mestlerin üstünü mesh etmekten daha uygun olurdu. Ben Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'i mestlerinin üzerine mesh ederken gördüm.''

Rivayet eden: Ebû Dâvûd (No. 162, 164).

Kopyala
Kopyalanacaklar:
Hata bildir

Açıklama

Ali -radıyallahu anh- eğer din nakil harici akıldan alınır olsaydı, mestlerin altını mesh etmenin mestlerin üstünü mesh etmekten daha uygun olacağını haber veriyor. Çünkü mestlerin altı yere değer ve mestlere necaset ve pislik bulaşır. Akıl tarafından baktığımızda mesh etmek için mestlerin altı daha uygundur. Ancak şeriat bunun tersi ile gelmiştir. Bundan dolayı nassı alıp onunla amel etmek ve nassa ters olanı terketmek gerekir. Ali -radıyallahu anh- Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in mestlere mesh yaptığını görmüştür. Başka bir yönden Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'in yaptığı akla uygundur. Çünkü o mestlerin altını su ile mesh etse necaseti taşımasına sebep olur. Meshi mestlerin üzerine yaparak üzerine yapışmış olan tozları izale etti. Çünkü mestlerin üzeri görünür durumdadır. Mesh edilmesi daha uygun olmuştur. Bütün şeri hükümler doğru akla ters değildir. Ancak bazen bu durum bazı akıl sahiplerine gizli kalabilir.

Arapça açıklama

يخبر علي رضي الله عنه أنه لو كان الدين يؤخذ بالعقل دون النقل، لكان أسفل الخف أولى بالمسح من أعلاه؛ لأن أسفل الخف يباشر الأرض والقاذورات والأوساخ، فهو أولى بالمسح من ناحية العقل ولكن الشرع جاء بخلاف ذلك، فلزم العمل به وترك الرأي المخالف للنصوص، وأنه قد رأى النبي صلى الله عليه وسلم يمسح أعلى الخفِّ، وما فعله النبي صلى الله عليه وسلم موافق للعقل من جهة أخرى؛ لأنه إذا مسح أسفل الخف بالماء تسبِّب في حمله للنجاسة، فجعل المسح أعلاه ليزيل ما علق به من غبار؛ لأنَّ ظاهر الخف هو الذي يُرَى، فكان مسحه أولى، وكل الأحكام الشرعية لا تخالف العقول السليمة، لكنها في بعض الأحيان قد تخفى على بعض أصحاب العقول.

  • بيان موضع المسح من الخف ونحوه وأنه أعلى الخف.
  • وجوبُ كون المسح على أعلى الخف، أما أسفله فلا يجزئ مسحه.
  • لا يشرع مسح أسفل الخف أو جوانبه؛ لأن الدِّين مبناه على النَّقْلِ عن الله تعالى، أو عن رسوله -صلى الله عليه وسلم-، وليس الرأي هو المُحْكَمَ فيه، فالواجبُ الاتباعُ، لا الابتداع.
  • الذي يتبادر للذِّهْن هو أنَّ الأولى بالمسح هو أسفل الخف، لا أعلاه؛ لأنَّ الأسفل هو الذي يباشر الأرض، وربمَّا أصابته النجاسة، فكان أولى بالإزالة، ولكن الواجب تقديمُ النَّقل الصحيحِ على الرأي.
  • أن ما فعله النبي -صلى الله عليه وسلم- موافق للعقل من جهة أخرى؛ لأنه إذا مسح أسفل الخف بالماء تسبِّب في حمله للنجاسة، فجعل المسح أعلاه ليزيل ما علق به من غبار؛ لأنَّ ظاهر الخف هو الذي يُرَى، فكان مسحه أولى، وكل الأحكام الشرعية لا تخالف العقول السليمة، لكنها في بعض الأحيان قد تخفى على بعض أصحاب العقول.

Âlimlerin hükümleri

Adı geçen 4 âlim aynı hükmü vermemiştir; her biri aşağıda belirtilmiştir.

ÂlimHükümKapsamEser
Elbânîv. 1420 h. SahihSahih صحيح Hadis No. 162
Şuayb el-Arnaûtv. 1438 h. SahihSahih Hadis No. 162
Zübeyr Ali Zeîv. 1435 h. ZayıfDaif Hadis No. 162
Muhammed Muhyiddîn Abdülhamîdv. 1392 h. SahihSahih Hadis No. 162
Diğer rivayetlerle ilgili hükümler (11)
  • SahihElbânî صحيح — هداية الرواة (501)
  • Senedi sahihİbn Hacer el-Askalânî إسناده صحيح — التلخيص الحبير (1/251)
  • Senedi hasenİbn Hacer el-Askalânî إسناده حسن — بلوغ المرام (27)
  • Senedi hasenİbn Kesîr إسناده جيد — إرشاد الفقيه (47/1)
  • Senedi hasenİbn Abdilber إسناده] جيد — التمهيد (11/149)
  • Şevkânî في إسناده عبد خير بن يزيد الهمداني وثقه يحيى بن معين وأحمد بن عبد الله العجلي — نيل الأوطار (1/231)
  • Sahihİbn Bâz ثابت — مجموع فتاوى ابن باز (29/70)
  • Senedi hasenİbn Bâz إسناده جيد — فتاوى نور على الدرب لابن باز (5/162)
  • Sahihİbn Bâz ثابت — مجموع الشروح الفقهية. (263/5)
  • Mukbil el-Vâdiî رجاله رجال الصحيح إلا عبد خير ، وهو ثقة كما في التقريب — الصلاة في النعال (41)
  • Senedi sahihعبد الحق الإشبيلي أشار في المقدمة أنه صحيح الإسناد — الأحكام الشرعية الصغرى (122)

Diğer rivayetler

Ayrıca rivayet edenler… (6)
  • التحقيق في مسائل الخلاف لابن الجوزي (254)يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِ خُفَّيْهِ
  • التمهيد لابن عبد البر (1744)يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِ خُفَّيْهِ
  • السنن الصغير للبيهقي (74)يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِ خُفَّيْهِ
  • السنن الكبرى للبيهقي (1266)يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِ خُفَّيْهِ
  • سنن الدارقطني (680)يَمْسَحُ عَلَى ظَاهَرِ خُفَّيْهِ
  • شرح السنة (238)يَمْسَحُ عَلَى ظَاهِرِ خُفَّيْهِ

Aynı konuda

Sahih Sahîh-i Müslim 274k

"Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- abdest aldı, başının ön tarafına, sarığına ve mestlerinin üzerine meshetti."

Muğîre b . Şu'be -radıyallahu anh- şöyle dedi: "Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- abdest aldı, başının ön tarafına, sarığına ve mestlerinin üzerine meshetti."

تَوَضَّأَ فَمَسَحَ بِنَاصِيَتِهِ وَعَلَى الْعِمَامَةِ وَعَلَى الْخُفَّيْنِ ‏.‏

Râvi: Muğîre b . Şu'be + 7 başka rivayet Şerhli

Sahih Muttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim) Sahîh-i Müslim 272a

Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in idrarını yaptığını, ardından abdest alıp mestlerinin üzerine mesh ettiğini gördüm diye cevap verdi

Cerîr idrarını yaptıktan sonra abdest aldı ve mestlerinin üzerine mesh yaptı. Ona, "Bunu yapıyor musun?" diye soruldu. O da, "Evet, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in idrarını yaptığını, ardından abdest alıp mestlerinin üzerine mesh ettiğini gördüm diye cevap verdi. A'meş şöyle dedi…

بَالَ ثُمَّ تَوَضَّأَ وَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ ‏.‏

Râvi: Cerîr b. Abdullah + 11 başka rivayet Şerhli

Sahih Sahîh-i Müslim 273a

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- ile birlikte olduğum bir zamanda tuvalet ihtiyacını gidermek istediğinde duvarın arkasında bir kavmin çöplüğüne vardı, orada ayakta bevletti

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- ile birlikte olduğum bir zamanda tuvalet ihtiyacını gidermek istediğinde duvarın arkasında bir kavmin çöplüğüne vardı, orada ayakta bevletti. Ben kenara çekildim. Peygamber Efendimiz -aleyhisselam- bana: «Yaklaş» buyurdu. Ben de ökçelerinin yanında…

فَبَالَ قَائِمًا فَتَنَحَّيْتُ فَقَالَ ‏"‏ ادْنُهْ ‏"‏ ‏.‏ فَدَنَوْتُ حَتَّى قُمْتُ عِنْدَ عَقِبَيْهِ فَتَوَضَّأَ فَمَسَحَ عَلَى خُفَّيْهِ ‏.‏

Râvi: Huzeyfe Şerhli

Hüküm yok Müsned 17469

حَدَّثَنَا سَعْدٌ وَيَعْقُوبُ قَالَا حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ زِيَادٍ قَالَ سَعْدُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِيهِ الْمُغِيرَةِ بْنِ شُعْبَةَ…

Râvi: Muğîre b . Şu'be + 4 başka rivayet Yalnız Arapça

Hüküm yok Müsned 16607

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي جَعْفَرُ بْنُ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيُّ وَعَنْ أَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ…

Râvi: Amr ibn Umayya ad-Damrî + 7 başka rivayet Yalnız Arapça

Konular