Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- onu Yemen'e gönderdiğinde, sığırlardan her otuz sığır için bir yaşını doldurmuş erkek veya dişi buzağı,

باب فِي زَكَاةِ السَّائِمَةِ

Farklı hükümler 4 âlimin hükmü Sünen-i Ebû Dâvûd 1576

حَدَّثَنَا النُّفَيْلِيُّ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي وَائِلٍ، عَنْ مُعَاذٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم لَمَّا وَجَّهَهُ إِلَى الْيَمَنِ أَمَرَهُ

أَنْ يَأْخُذَ مِنَ الْبَقَرِ مِنْ كُلِّ ثَلاَثِينَ تَبِيعًا أَوْ تَبِيعَةً وَمِنْ كُلِّ أَرْبَعِينَ مُسِنَّةً وَمِنْ كُلِّ حَالِمٍ - يَعْنِي مُحْتَلِمًا - دِينَارًا أَوْ عِدْلَهُ مِنَ الْمَعَافِرِ ثِيَابٌ تَكُونُ بِالْيَمَنِ ‏

Muâz b. Cebel -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre:

Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- onu Yemen'e gönderdiğinde,

sığırlardan her otuz sığır için bir yaşını doldurmuş erkek veya dişi buzağı, her kırk sığır için ise iki yaşını doldurmuş bir sığır almasını emretti. Ayrıca ergenlik çağına ulaşmış her zimmiden bir dinar veya bunun karşılığı olan Maâfir kumaşından bir dinara eşdeğer miktarda kumaş almasını emretti. Maâfir, Yemen’de üretilen bir tür giysidir.

Rivayet eden: Ebû Dâvûd (No. 1576, 1578), Tirmizî (No. 623), Nesâî (No. 2450, 2451, 2452, 2490), İbn Mâce (No. 1803, 1818), Ahmed b. Hanbel (No. 21005, 21027, 21070, 21112) ve Dârimî (No. 1569, 1570).

Kopyala

Hata bildir

Açıklama

Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- Muâz b. Cebel -radıyallahu anh-'ı Yemen'e insanları İslam'a davet etmek ve onlara öğretmek için gönderdi. Ona verdiği emirlerden biri de Müslümanların sığırlarının zekâtını almaktı. Buna göre her otuz sığırdan bir yaşını tamamlamış erkek veya dişi buzağı, her kırk sığırdan ise iki yaşını tamamlamış bir sığır alacaktı. Ayrıca Yahudi ve Hristiyanlardan oluşan Ehl-i kitaptan, ergenlik çağına ulaşmış her erkekten bir dinar veya Yemen’de üretilen ve “Maâfir” adı verilen kumaştan bir dinar değerinde olanını cizye olarak almasını emretti.

Hadisten çıkan dersler

Cizye, yalnızca ergenlik çağına ulaşmış erkeklerden alınır. Çünkü kendisinden cizye alınmayan kimsenin ölçüsü, esir alındığında öldürülmesi caiz olmayan kişi olmasıdır. Bunlara çocuklar, kadınlar ve diğerleri dahildir.
Cizye miktarının belirlenmesi imamın (devlet başkanının) içtihadına bırakılmıştır. Zira cizyenin miktarı; mekâna ve zamana, zenginlik ve fakirliğe göre değişiklik gösterebilir. Bunun delili, Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-'in Yemen halkı için cizyenin miktarını kendisinin belirlemesidir. Muâz’a: “Ergenlik çağına ulaşmış her kişiden bir dinar al.” buyurmuştur. Buna karşılık Ömer -radıyallahu anh- Şam halkı için cizyenin miktarını belirlediğinde, cizye miktarını artırmıştır.
Zekâtın toplanmasına özen göstermek ve onu toplayacak kişileri görevlendirmek devlet başkanının (veliü'l-emr) görevlerindendir.
Tebî‘: Bir yaşını tamamlayıp ikinci yaşına girmiş olan danadır. Tebî‘ olarak adlandırılmasının sebebi, hâlâ annesinin peşinden gitmesidir.
Dinar: Altın bir para birimidir. İslam dinarının ağırlığı, 4,25 gram altındır.

Arapça açıklama

بَعثَ النبي صلى الله عليه وسلم معاذَ بن جبل رضي الله عنه إلى اليمن لتعليم الناس ودعوتهم، ومما أمره به أن يأخذ من المسلمين زكاة بقرهم من كل ثلاثين بقرة يأخذ ثورًا تبيعًا أو بقرة تبيعة؛ وهو ما تم له سنة، ومن كل أربعين بقرة يأخذ بقرة مسنة؛ وهي ما تم لها سنتان.

وأن يأخذ الجزية من أهل الكتاب اليهود والنصارى عن كل ذكر بالغ دينارًا، أو ما يساوي دينارًا من ثياب اليمن المسمى: معافري.

الجزية لا تؤخذ إلَّا ممَّن قد بلغ الحلم؛ لأنَّ ضابط الذي لا تؤخذ منه: هو الذي لا يجوز قتله إذا أُسر: من صغيرٍ، وامرأة، وغيرهما.
الجزية يرجع في تقديرها إلى اجتهاد الإمام، فإنَّها تختلف حسب اختلاف المكان والزمان، والغنى والفقر، والدليل على ذلك أنَّ النَّبيَّ صلى الله عليه وسلم هو الذي قدَّرها على أهل اليمن، فقال لمعاذ: "خذ من كل حالِمٍ دينارًا"، بينما زادت الجزية في تقدير عُمر رضي الله عنه حينما قدَّرها على أهل الشام.
الاهتمام بجمع الزكاة، وتوكيل من يجمعها من مهام ولي الأمر.
التبيع: ما أتمّ سنة، ودخل في الثانية، وسمي تبيعًا؛ لأنه ما زال يتبع أمه.
الدينار: نقد ذهبي، والدينار الإِسلاميّ: زنته أربعة غرامات وربع من الذهب (4.25 جم).

Âlimlerin hükümleri

Adı geçen 4 âlim aynı hükmü vermemiştir; her biri aşağıda belirtilmiştir.

Âlim	Hüküm	Kapsam	Eser
Elbânîv. 1420 h.	SahihSahih صحيح	Hadis	No. 1576
Şuayb el-Arnaûtv. 1438 h.	SahihSahih	Hadis	No. 1576
Zübeyr Ali Zeîv. 1435 h.	ZayıfDaif	Hadis	No. 1576
Muhammed Muhyiddîn Abdülhamîdv. 1392 h.	SahihSahih	Hadis	No. 1576

Diğer rivayetlerle ilgili hükümler (2)

ZayıfEbû Dâvûd منكر — السنن الكبرى للبيهقي (9/193)
الكمال بن الهمام رواه بعضهم مرسلاً وهذا أصح — شرح فتح القدير (2/187)