İçeriğe geç
Assabile
Türkçe

Sünen-i Ebû Dâvûd5. kitap

«Burada olanınız olmayanlara şu söyleyeceklerimi aktarsın: Fecirden sonra sadece iki rekat namaz (sabahın sünnetini) kılınız.»

باب مَنْ رَخَّصَ فِيهِمَا إِذَا كَانَتِ الشَّمْسُ مُرْتَفِعَةً

Farklı hükümler 4 âlimin hükmü Sünen-i Ebû Dâvûd 1278

Râvi:Abdullah b. Ömer

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ، حَدَّثَنَا قُدَامَةُ بْنُ مُوسَى، عَنْ أَيُّوبَ بْنِ حُصَيْنٍ، عَنْ أَبِي عَلْقَمَةَ، عَنْ يَسَارٍ، مَوْلَى ابْنِ عُمَرَ قَالَ رَآنِي ابْنُ عُمَرَ وَأَنَا أُصَلِّي، بَعْدَ طُلُوعِ الْفَجْرِ فَقَالَ يَا يَسَارُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَرَجَ عَلَيْنَا وَنَحْنُ نُصَلِّي هَذِهِ الصَّلاَةَ فَقَالَ ‏"‏

لِيُبَلِّغْ شَاهِدُكُمْ غَائِبَكُمْ لاَ تُصَلُّوا بَعْدَ الْفَجْرِ إِلاَّ سَجْدَتَيْنِ ‏"

İbn Ömer -radıyallahu anhumâ-’nın kölesi Yesâr anlatıyor: İbn Ömer -radıyallahu anhumâ- beni fecrin doğuşundan sonra namaz kılarken gördü ve bana ey Yesar! Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- bizlerin yanına geldi ve böyle bir namaz kıldığımızı gördü. Ardından şöyle buyurdu: «Burada olanınız olmayanlara şu söyleyeceklerimi aktarsın: Fecirden sonra sadece iki rekat namaz (sabahın sünnetini) kılınız.»

Rivayet eden: Ebû Dâvûd (No. 1278) ve İbn Mâce (No. 235).

Kopyala
Kopyalanacaklar:
Hata bildir

Açıklama

Abdullah b. Ömer –radıyallahu anhumâ- Mevlası (yani azat ettiği eski kölesi) Yesâr’ı fecrin doğuşundan sonra sabah namazının sünnetinden başka nafile namaz kılarken gördü. Kendisine şöyle dedi: "Ey Yesâr! Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- bizlerin yanına geldi ve böyle bir namaz kıldığımızı gördü." Yani sahabelerin sabah namazının farzından önce iki rekatlık sünnetin dışında başka bir nafile namaz kıldıklarını gördü. Ardından şöyle buyurdu: «Burada olanınız olmayanlara şu söyleyeceklerimi aktarsın: Fecirden sonra sadece iki rekat namaz kılınız.» İmam Ahmed’in aktardığı şu rivayet bunu destekler niteliktedir: «Fecrin doğuşundan sonra ancak iki rekat (sünnet) namaz vardır.» Rivayette yer alan sadece «İki secde vardır.» ifadesi ile iki rekat namaz kast edilmektedir. Bu kullanım tarzı bir şeyin bir cüzü ifade edilerek tümünün kast edildiği bir yöntemdir. Nitekim diğer rivayet bunu açıklayıp, tefsir etmektedir. Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem- fecrin doğuşundan sonra sadece hafifçe iki rekat namaz kılardı. Bundan dolayı; fecir doğduktan sonra bir kimsenin iki rekat sabah namazının sünnetinin dışında başka bir nafile namaz kılması caiz değildir. Zira Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem-’in sünneti böyledir. Yolların en hayırlısı Muhammed –sallallahu aleyhi ve sellem-’in yoludur. Fecrin doğuşundan sonra iki rekat sabah namazının sünneti dışında başka bir nafile namaz kılınamayacağı anlaşıldıktan sonra bu vaktin nafile namaz kılınmasının yasak olduğu vakitlerden sayılacağını belirtmek isteriz.

Arapça açıklama

رأى عبد الله بن عمر رضي الله عنهما يسارا، وهو مولاه، أي: كان عبدًا له فأعتقه، رآه يصلي نافلة بعد طلوع الفجر وقبل الصلاة، ولعله زاد على ركعتين، فقال: "يا يَسار، إن رسول الله صلى الله عليه وسلم خَرج علينا ونحن نُصلِّي هذه الصلاة"، يعني: أن النبي صلى الله عليه وسلم رآهم يتطوعون بالصلاة بعد طلوع الفجر وقبل الصلاة زيادة على سنة الفجر، "فقال: " لِيُبَلِّغْ شِاهدكم غَائِبَكم" أي: قال النبي صلى الله عليه وسلم لِيُبَلِّغْ الحَاضر بالمجلس الغَائب عنه بهذا الكلام، "لا تُصلُّوا بعد الفجر" أي: بعد طلوع الفجر، يؤيده رواية أحمد: (لا صلاة بعد طلوع الفجر إلا ركعتي الفجر) أي لا نافلة بعد طلوع الفجر إلا راتبته وهي ركعتان. وقوله: "إلا سَجْدَتَيْن" أي: ركعتين كاملتين، وهذا من إطلاقه الجزء وإرادة الكل؛ كما فسَّرتها الرواية السابقة.

وهذا هو الموافق لهديه صلى الله عليه وسلم فإنه كان لا يصلي بعد طلوع الفجر إلا ركعتين خفيفتين.

وعليه: فإذا طلع الفجر فلا يجوز للمسلم أن يتطوع بالصلاة غير ركعتي الفجر، كما هو هديه صلى الله عليه وسلم وخير الهدي هدي محمد صلى الله عليه وسلم .

فإذا تقرر عدم جواز التطوع بالصلاة بعد طلوع الفجر إلا السُّنة الراتبة، فيعتبر هذا الوقت من الأوقات المَنْهي عن الصلاة فيها.

  • حرص ابن عمر -رضي الله عنهما- على تبليغ شَرْع الله -تعالى-؛ امْتِثَالا لأمره -صلى الله عليه وسلم- حيث قال: (لِيُبَلِّغْ شِاهدكم غَائِبَكم).
  • وجوب إبلاغ العِلم لمن يجهله وإن كان إبلاغاً لغير واجب.
  • جواز صلاة التطوع في المسجد؛ لقول ابن عمر -رضي الله عنهما-: (خرج علينا ونحن نُصلِّي هذه الصلاة) والأفضل إيقاعها في البيت.
  • أن النَّهي عن التطوع مَنُوط بطلوع الفجر لا بصلاة الفجر.
  • تحريم التَّنَفل بالصلاة بعد طلوع الفجر إلا ركعتي الفجر؛ لأن المُراد من النَّفي النَّهْي.

Klasik şerh

Azîmâbâdî — Avnü'l-Ma'bûd

( لَا تُصَلُّوا بَعْد الْفَجْر ) : أَيْ بَعْد طُلُوعهَا ( إِلَّا سَجْدَتَيْنِ ) : أَيْ سُنَّة الْفَجْر. وَالْحَدِيث يَدُلّ عَلَى كَرَاهَة التَّطَوُّع بَعْد طُلُوع الْفَجْر إِلَّا رَكْعَتَيْ الْفَجْر. قَالَ التِّرْمِذِيّ : وَهُوَ مِمَّا أَجْمَعَ عَلَيْهِ أَهْل الْعِلْم كَرِهُوا أَنْ يُصَلِّي الرَّجُل بَعْد طُلُوع الْفَجْر إِلَّا رَكْعَتَيْ الْفَجْر. قَالَ الْحَافِظ فِي التَّلْخِيص : دَعْوَى التِّرْمِذِيّ الْإِجْمَاع عَلَى الْكَرَاهَة لِذَلِكَ عَجِيب. فَإِنَّ الْخِلَاف فِيهِ مَشْهُور حَكَاهُ اِبْن الْمُنْذِر وَغَيْره , وَقَدْ أَطْنَبَ فِي ذَلِكَ مُحَمَّد بْن نَصْر فِي قِيَام اللَّيْل اِنْتَهَى. وَطُرُق حَدِيث الْبَاب يُقَوِّي بَعْضهَا بَعْضًا فَتَنْهَض لِلِاحْتِجَاجِ بِهَا عَلَى الْكَرَاهَة. و…

Devamını oku

Âlimlerin hükümleri

Adı geçen 4 âlim aynı hükmü vermemiştir; her biri aşağıda belirtilmiştir.

ÂlimHükümKapsamEser
Elbânîv. 1420 h. SahihSahih صحيح Hadis No. 1278
Şuayb el-Arnaûtv. 1438 h. ZayıfDaif Hadis No. 1278
Zübeyr Ali Zeîv. 1435 h. ZayıfDaif Hadis No. 1278
Muhammed Muhyiddîn Abdülhamîdv. 1392 h. SahihSahih Hadis No. 1278

Diğer rivayetler

Ayrıca rivayet edenler… (1)
  • سنن الدارقطني (1353)لا تُصَلُّوا بَعْدَ الْفَجْرِ إِلا سَجْدَتَيْنِ

Aynı konuda

Hüküm yok Muttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim) Riyâzü's-Sâlihîn 1104

Aişe (Allah Ondan razı olsun)dan rivayet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) sabah namazının ezanı ile kameti arasında uzatmaksızın hafif iki rekat kılardı. (Buhari, Ezan 12, Müslim, Müsafirin 91) Buhari ve Müslimin başka bir rivayetine göre Hz. Aişe (Allah Ondan razı olsun)…

عن عائشة رضي الله عنها أن رسول الله صلى الله عليه وسلم، كان يصلي ركعتين خفيفتين بين النداء والإقامة من صلاة الصبح‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ وفي رواية لهما‏:‏ يصلي ركعتي الفجر، إذا سمع الأذان فيخففهما حتى أقول هل قرأ…

Râvi: Âişe + 22 başka rivayet

Hüküm yok Riyâzü's-Sâlihîn 1105

Hafsa (Allah Ondan razı olsun)’dan rivayet edildiğine göre, müezzin sabah ezanını okuduğu ve tanyerinin de ağardığı zaman Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) fazla uzatmadan iki rekat namaz(sünnet) kılardı. (Buhari, Ezan 12, Müslim, Müsafirin 87) Müslim’in başka bir rivayetinde Hz. Hafsa (Allah…

وعن حفصة رضي الله عنها أن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان إذا أذن المؤذن للصبح، وبدا الصبح صلى ركعتين خفيفتين‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏ وفي رواية لمسلم‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا طلع الفجر لا يصلى إلا…

Râvi: Hafsa + 6 başka rivayet

Hüküm yok Riyâzü's-Sâlihîn 1110

Aişe (Allah Ondan razı olsun)’ın şöyle dediği rivayet olunmuştur. Peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) sabah namazının iki rekat sünnetini kıldıktan sonra sağ tarafına uzanarak yatardı. (Buhari, Teheccüd 23)

عن عائشة رضي الله عنها قالت‏:‏ كان النبي صلى الله عليه وسلم إذا صلى ركعتي الفجر، اضطجع على شقه الأيمن‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Râvi: Âişe + 5 başka rivayet

Sahih Sahîh-i Buhârî 626

Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- müezzin sabah namazı için ilk ezanı bitirdiğinde kalkar, fecir belirgin olduktan sonra sabah namazının farzından önce iki rekat hafif bir namaz kılar, sonra müezzin kamet getirene kadar sağ yanı üzerine uzanırdı.

Aişe -radıyallahu anha- şöyle demiştir: Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- müezzin sabah namazı için ilk ezanı bitirdiğinde kalkar, fecir belirgin olduktan sonra sabah namazının farzından önce iki rekat hafif bir namaz kılar, sonra müezzin kamet getirene kadar sağ yanı üzerine uzanırdı.

سَكَتَ الْمُؤَذِّنُ بِالأُولَى مِنْ صَلاَةِ الْفَجْرِ قَامَ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ قَبْلَ صَلاَةِ الْفَجْرِ بَعْدَ أَنْ يَسْتَبِينَ الْفَجْرُ، ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَى شِقِّهِ الأَيْمَنِ حَتَّى يَأْتِيَهُ…

Râvi: Âişe + 2 başka rivayet Şerhli

Sahih Sünen-i Dârimî 1407

"Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- fecir doğduktan sonra hafif/kısa olarak iki rekât namaz kılardı."

Hafsa -radıyallahu anha'dan- rivayet edildiğine göre; Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- fecir doğduktan sonra hafif/kısa olarak iki rekât namaz kılardı. Başka bir rivayette: ''Kamet getirilmeden önce." şekllinde gelmiştir.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ حَدَّثَتْنِي حَفْصَةُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي سَجْدَتَيْنِ خَفِيفَتَيْنِ…

Râvi: Hafsa Şerhli

Konular

Türkçe
10 Ekim 2026 Cumartesi 29 ربيع الآخر 1448 هـ

Hakkında Gizlilik