"Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- abdest alıp mestlerini giyen yolcu için üç gün üç gece, mukim (yolcu olmayan) kimse için de bir gün bir gece mestler üzerine mesh etme izni vermiştir."
وَعَنْ أَبِي بَكْرَةَ - رضى الله عنه - عَنْ اَلنَّبِيِّ - صلى الله عليه وسلم -{ أَنَّهُ رَخَّصَ لِلْمُسَافِرِ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ وَلَيَالِيَهُنَّ, وَلِلْمُقِيمِ يَوْمًا وَلَيْلَةً, إِذَا تَطَهَّرَ فَلَبِسَ خُفَّيْهِ: أَنْ يَمْسَحَ عَلَيْهِمَا } أَخْرَجَهُ اَلدَّارَقُطْنِيُّ, وَصَحَّحَهُ اِبْنُ خُزَيْمَة َ 1 .
1 - حسن. رواه الدارقطني (194)، وابن خزيمة (192)، وهو وإن كان ضعيف السند، إلا أن له شواهد ذكرتها "بالأصل" ومن أجل ذلك حسنة البخاري، كما نقل عنه الترمذي في "العلل".
Ebu Bekra Nufey b. Haris es-Sekafi -radıyallahu anh- şöyle demiştir: Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- abdest alıp mestlerini giyen yolcu için üç gün üç gece, mukim (yolcu olmayan) kimse için de bir gün bir gece mestler üzerine mesh etme izni vermiştir."
Rivayet eden: İbn Mâce (No. 556). Bulûğu'l-Merâm içinde geçer (No. 65).
Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- abdest alıp mestlerini giyen yolcu için üç gün üç gece, mukim (yolcu olmayan) kimse için de bir gün bir gece mestler üzerine mesh etme izni vermiştir. Ebu Bekra -radıyallahu anh- Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'den “yolcuya ruhsat verdi” sözünü rivayet etmiştir. Yani mestlerinin üzerine mesh etmek için. “Üç gün üç gece ve mukim için bir gün bir gece” Burada yolcu için mestler üzerine mesh etmek süresi üç gün, mukim için ise bir gündür. Bu hadiste belirlenmiş süre, ondan fazla sahabeden rivayet edilmiştir. Yolcuya sürenin uzun tutulmasının sebebi; mukimden ruhsatı kullanma hususunda daha hak sahibi ve seferin meşakkatinden dolayıdır. Meshin müddeti, abdest bozulup yeniden abdest alırken üzerine mesh edildiğinde başlar. “Abdest alıp mestleri giydiğinde” Yolcu ve mukim olan herkes abdest alıp mestleri giyerse demektir. el-huffu/mest kabeyn/aşık kemiklerini örten deriden bir ayakkabıdır, çorap ise kişinin soğuktan korunmak için kıl, yün, pamuklu kumaş, kalın ya da ince deriden aşık kemiklerine kadar sardığı sargıdır. Hadisteki bu cümlenin manası: Mestlerin giyilmesi abdest alındıktan sonradır. Taharet üzerine giyilme şartı vardır. Abdesti ile mestleri giymesi arasında zaman geçse dahi abdestli olduğu sürece fark etmez. “o ikisi üzerine mesh eder” mesh etmek; rivayetlerde geldiği gibi içine ve altına sürmeden, ıslak olan eli mestlerin üzerine sürmektir.
Arapça açıklama
جاء عن أبي بكرة رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم : (رخَّص للمسافر) أي: في المسح على الخفين (ثلاثةَ أيَّام ولَيَالِيهنَّ، وللمُقِيم يوما وليلة) ففيه دليل على توقيت المسح بثلاثة أيام للمسافر، ويوم وليلة للمقيم، وقد ورد في التوقيت بذلك أحاديث عن أكثر من عشرة من الصحابة.
وإنما زاد في المدة للمسافر؛ لأنه أحق بالرخصة من المقيم؛ لمشقة السفر، وتبدأ مدة المسح من المسح بعد الحدث.
وقوله: (إذا تطهر فلبس خفيه) أي: كل من المسافر والمقيم إذا تطهر من الحدث الأصغر، والخف نعل من أدم يغطي الكعبين، والجورب لفافة الرجل من أي شيء كان من الشعر، أو الصوف أو الكرباس، أو الجلد ثخيناً أو رقيقاً إلى ما فوق الكعب يتخذ للبرد.
ومعنى هذه الجملة من الحديث: أن لبس خفيه حصل بعد تمام الطهارة، فيشترط أن يلبس الخفين على طهارة، ولو كان هناك فاصل بين تطهره ولبس خفيه.
فمن تحققت له الطهارة فله: (أن يمسح عليهما) والمسح إمرار اليد المبتلة بالعضو؛ فوق الخف دون داخله وأسفله على ما ورد.
قوله : "رخَّص" دليل على أن المسح على الخفين رخصة لا عزيمة، والرخصة ليست بواجبة، فيكون المسح على الخفين ليس بواجب.
مدة مسح المسافر ثلاثة أيام ولياليهن، ومسح المقيم يوم وليلة.
أن يكون المسح بعد طهارة كاملة، ولبس الخفين بعدها.
الفرق بين المسافر والمقيم: هو أن المسافر في مظنة الحاجة إلى طول المدة لمشقة السفر والبرد وتوفير الوقت، بخلاف المقيم فهو في راحة من هذا كله.
المسح على الخفين ونحوهما رخصة من الله -تعالى-، وتسهيل على خلقه، والنبي -صلى الله عليه وسلم- المرخص مبلغ عن الله -تعالى-.
كلما اشتدت الحاجة حصلت الرخصة والتيسير، وهذه هي قاعدة الإسلام الكبرى في أحكامه الرشيدة.
وعن زر بن حبيش قال: أتيت صفوان بن عسال رضي الله عنه أسأله عن المسح على الخفين فقال: ما جاء بك يازر؟ فقلت: ابتغاء العلم، فقال: إن الملائكة تضع أجنحتها لطالب العلم رضي بما يطلب، فقلت: من أصحاب النبي صلى الله…
Şureyh b. Hâni dedi ki: Aişe –radıyallahu anha-’ya mestler üzerine mesh etmeyi sormaya geldim. Dedi ki: İbn Ebî Talib’e git, çünkü o Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem- ile beraber yolculuk yapardı. Ona sorduk oda buyurdu ki: "Rasûlullah –sallallahu aleyhi ve sellem- yolcuya üç gün ve üç gece…