İçeriğe geç
Assabile
Türkçe

Sahîh-i Buhârî76. kitap

Advâ (hastalığın bir kişiden başka bir kişiye geçmesi) yoktur, Tıyera (uğursuzluk) yoktur, Hâmeh/Baykuş (Araplar bu kuşun birinin evine konmasını uğursuzluk sayarlardı) yoktur. Safer (safer ayının uğursuz sayılması) yoktur. Aslandan kaçtığın gibi cüzzamlıdan kaç

باب الْجُذَامِ

Sahih Buhârî hükmü Muallak (senedi eksik) Sahîh-i Buhârî 5707

Râvi:Ebû Hureyre

وَقَالَ عَفَّانُ حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏

"‏ لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ وَلاَ هَامَةَ وَلاَ صَفَرَ، وَفِرَّ مِنَ الْمَجْذُومِ كَمَا تَفِرُّ مِنَ الأَسَدِ ‏"

Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:

«Advâ (hastalığın bir kişiden başka bir kişiye geçmesi) yoktur, Tıyera (uğursuzluk) yoktur, Hâmeh/Baykuş (Araplar bu kuşun birinin evine konmasını uğursuzluk sayarlardı) yoktur. Safer (safer ayının uğursuz sayılması) yoktur. Aslandan kaçtığın gibi cüzzamlıdan kaç.»

Rivayet eden: Buhârî (No. 5707, 5757).

Kopyala
Kopyalanacaklar:
Hata bildir

Açıklama

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- İslam öncesi cahiliye adetlerinden olan bazı hususları açıklamış, her işin Allah'ın elinde olduğunu beyan etmiş ve O'nun emri ve takdiri dışında hiçbir şeyin olmayacağını haber vermiştir. Bu hususlar şunlardır:

Birincisi: İslamiyet öncesi cahiliye dönemindeki insanlar hastalığın kendiliğinden bulaşıcı olduğuna inanıyorlardı. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- bir hastalığın hasta olan kişiden başkalarına direk bulaştığı inancının doğru olmadığını bildirmiş ve buna inanmayı yasaklamıştır. Kainatı idare eden Allah'tır. Hastalığı veren ve ortadan kaldıran da O'dur. Bu, O'nun dilemesi ve takdiri dışında gerçekleşmez.

İkincisi: İslamiyet öncesi cahiliye dönemindeki insanlar seyahat veya ticaret için yola çıkmak istediklerinde kuşları korkutup uçururlardı. Şayet sağa uçarlarsa sevinirler, yola çıkarlardı. Sola uçarlarsa bunu uğursuzluk sayar karamsarlığa kapılıp yola çıkmazlardı. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- kuşların (sola uçmasıyla) ilgili bu uğursuzluğu yasaklamış ve bunun batıl bir inanç olduğunu açıkça ortaya koymuştur.

Üçüncüsü: İslamiyet öncesi cahiliye dönemindeki insanlar şöyle derlerdi: Bir eve baykuş konarsa, o evin halkının başına felaket gelir. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- bu konuda uğursuzluğu yasaklamıştır.

Dördüncüsü: Kamerî ayların ikinci ayı olan safer ayını uğursuz saymak haramdır. Safer: Midede bulunan, hayvanlara ve insanlara bulaşan bir kurtçuk olduğu söylenir. Uyuzdan daha bulaşıcı olduğu iddia edilmektedir. Bu inancı kabul etmemiş ve doğru bir inanç olmadığını bildirmiştir.

Beşincisi: Cüzzamlıdan, aslandan uzak durur gibi uzak durulmasını emretmiştir. Bu, insanın kendi nefsini koruması, selamette olması ve hastalıktan korunmak için Allah'ın emrettiği sebeplere sarılmak içindir. Cüzzam, insan organlarını yiyip bitiren bir hastalıktır.

Hadisten çıkan dersler

  • Allah'a güvenip dayanmanın ve meşru sebepleri yerine getirmenin gerekliliği ifade edilmiştir.
  • Allah'ın kaza ve kaderine, sebeplerin Allah'ın elinde olduğuna, bunları gerçekleştirenin veya etkisini ortadan kaldıranın O olduğuna iman etmek gerekir.
  • Bazı insanların siyah ve kırmızı gibi renkler veya bazı sayılar, isimler, kişiler ve engelli kişiler hakkında edindiği uğursuzluk iptal edilmiştir. Bunun batıl bir inanç olduğu ortaya konmuştur.
  • Cüzzamlılara ve bulaşıcı hastalıkları olanlara yakınlaşmak hadiste yasaklanmıştır. Bu Yüce Allah'ın belirlediği düzen gereği bazı sebeplerin belirli sonuçlara yol açması doğal bir süreçtir. Şayet Allah dilerse hiçbir şeye etki etmeyecek şekilde sebeplerin etki gücünü ortadan kaldırır. Allah dilerse (bulaşıcı hastalıkları) bırakır ve hastalıklar etki eder.

Arapça açıklama

بَيَّنَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم بعضَ أمور الجاهلية تحذيرًا منها، وبيانًا أن الأمر بيد الله، وأنه لا يكون شيء إلا بأمره وتقديره، وهي:

الأول: كان أهل الجاهلية يظنون أن المرض يُعدي بنفسه؛ فنهى صلى الله عليه وسلم عن الاعتقاد بانتقال المرض من المريض إلى غيره بطبعه؛ فالله هو المتصرف في الكون؛ وهو الذي ينزل الداء ويرفعه، ولا يحدُث ذلك إلا بإرادته وتقديره.

الثاني: كان أهل الجاهلية إذا خرجوا لسفر أو تجارة، زجروا الطير، فإن طار جهة اليمين استبشروا، وإن طار جهة اليسار تشاءموا ورجعوا، فنهى صلى الله عليه وسلم عن هذا التشاؤم بالطير، وبيَّن أنه اعتقاد باطل.

الثالث: كان أهل الجاهلية يقولون: إذا وقع طائر البومة على دار حصل لأهله مصيبة؛ فنهى صلى الله عليه وسلم عن التشاؤم بذلك.

الرابع: نهى عن التشاؤم بشهر صفر، وهو الشهر الثاني من الأشهر القمرية. وقيل صفر هو: حيةٌ تكون في البطن تصيب الماشية والناس، يزعمون أنها أشد عدوى من مرض الجَرَب؛ فنفى هذا الاعتقاد.

الخامس: أمر بالابتعاد عن المصاب بمرض الجذام كما تبتعد عن حيوان الأسد، وذلك احتياطٌ للنفس وطلبٌ لها السلامة وفعلٌ للأسباب التي أمر الله بها، والجذام: مرض تتآكل منه أعضاء الإنسان.

  • وجوب التوكل على الله والاعتماد عليه، وفعل الأسباب المشروعة.
  • وجوب الإيمان بقضاء الله وقدره، وأن الأسباب بيد الله وهو الذي يجريها أو يسلب تأثيرها.
  • إبطال ما يفعله بعض الناس من التشاؤم بالألوان، كالأسود والأحمر، أو بعض الأرقام والأسماء والأشخاص وذوي العاهات.
  • في النهي عن القرب من المجذوم ومثله أصحاب الأمراض المعدية؛ هو من الأسباب التي أجرى الله العادة بأنها تفضي إلى مسبباتها؛ فالأسباب لا تستقل بذاتها، بل الله هو الذي إن شاء سلبها قواها فلا تؤثر شيئًا، وإن شاء أبقاها فأثرت.

Âlimlerin hükümleri

ÂlimHükümKapsamEser
Buhârîv. 256 h. معلق Hadis صحيح البخاري No. 5707
Diğer rivayetlerle ilgili hükümler (5)
  • SahihElbânî صحيح — صحيح الجامع (7530)
  • Şuayb el-Arnaût رجاله ثقات رجال الشيخين — تخريج المسند لشعيب (15/449)
  • Sahihİbn Hacer el-Askalânî صحيح [من عدة طرق — فتح الباري لابن حجر (10/169)
  • SahihBegavî صحيح — شرح السنة (6/264)
  • Senedi sahihشعيب الأرناووط إسناده صحيح — تخريج شرح السنة (3247)

Diğer rivayetler

Ayrıca rivayet edenler… (25)
  • أمالي ابن بشران (835)لا يُورِدُ الْمُمْرِضُ عَلَى الْمُصِحِّ ، وَقَالَ : لا عَدْوَى ، وَلا طِيَرَةَ ، وَلا هَامَةَ ، فَمَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ
  • أمالي ابن بشران ( مجالس أخرى ) (800)لا يُورِدُ الْمُمْرِضُ عَلَى الْمُصِحِّ ، وَقَالَ : لا عَدْوَى وَلا طِيَرَةَ وَلا هَامَةَ, فَمَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ
  • إتحاف الخيرة المهرة بزوائد المسانيد العشرة (3315)لَا عَدْوَى ، وَلَا طِيَرَةَ ، وَلَا هَامَّةَ ، أَلْمَ تَرَ إِلَى الْبَعِيرِ يَكُونُ فِي الصَّحَرَاءِ ، ثُمَّ يُصْبِحُ فِي كِرْكَرَتِهِ أَوْ مَرَاقِهِ نُكْتَةٌ لَمْ تَكُنْ قَبْلَ ذَلِكَ فَمَنْ أَعْدَى الَأَوَّلَ
  • الأحاديث المختارة (890)لا عَدْوَى ، وَلا طِيَرَةَ ، وَلا هَامَةَ ، إِنْ يَكُنِ الطِّيَرَةُ فِي شَيْءٍ فَهُوَ فِي الْفَرَسِ وَالْمَرْأَةِ وَالدَّارِ
  • الأحاديث المختارة (4220)لا عَدْوَى ، وَلا طِيَرَةَ ، وَلا هَامَةَ ، وَلا صَفَرَ . فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنَّا لَنَأْخُذُ الشَّاةَ الْجَرْبَاءَ ، فَنَطْرَحُهَا فِي الْغَنَمِ فَتَجْرَبُ ، قَالَ : فَمَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ ؟ !
  • البحر الزخار بمسند البزار (987)لا عَدْوَى وَلا طِيَرَةَ وَلا هَامَةَ ، وَإِنْ تَكُنْ طِيَرَةٌ فَفِي الْفَرَسِ وَالْمَرْأَةِ وَالدَّارِ
  • الجامع في الحديث لابن وهب (613)لا عَدْوَى، وَلا طِيَرَةَ، وَلا هَامَةَ
  • السنن الكبرى للنسائي (7291)لا عَدْوَى ، وَلا هَامَةَ ، وَلا صُفْرَ
  • الفوائد الشهير بالغيلانيات لأبي بكر الشافعي (426)لَا عَدْوَى وَلَا طِيَرَةَ وَلَا غُولَ
  • الفوائد الشهير بالغيلانيات لأبي بكر الشافعي (427)لَا عَدْوَى وَلَا طِيَرَةَ وَلَا غُلُولَ
  • المطالب العالية بزوائد المسانيد الثمانية لابن حجر (2565)لَا عَدْوَى ، وَلَا طِيَرَةَ ، وَلَا هَامَةَ ، أَلَمْ تَرَ إِلَى الْبَعِيرِ يَكُونُ فِي الصَّحْرَاءِ ، ثُمَّ يُصْبِحُ فِي كِرْكَرَتِهِ ، أَوْ مُرَاقَّتِهِ نُكْتَةٌ ، لَمْ تَكُنْ قَبْلَ ذَلِكَ ، فَمَنْ أَعْدَى الْأَوَّلَ ؟
  • المعجم الأوسط للطبراني (7883)لا عَدْوَى ، وَلا طِيَرَةَ ، وَلا هَامَةَ . فَقَامَ أَعْرَابِيٌّ ، فَقَالَ : بَعِيرٌ أَجْرَبُ انْسَلَّ فِي إِبِلِي ، فَأَجْرَبَهَا ، قَالَ : ذَلِكَ الْقَدَرُ ، فَمَنْ أَجْرَبَ الأَوَّلَ ؟ !
  • المعجم الكبير للطبراني (11606)لا عَدْوَى ، وَلا طِيَرَةَ ، وَلا هَامَةَ ، وَلا صَفَرَ ، فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنَّا لَنَأْخُذُ الشَّاةَ الْجَرْبَاءَ فَنَطْرَحُهَا فِي الْغَنَمِ فَتَجْرَبُ ، قَالَ : فَمَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ ؟
  • المعجم الكبير للطبراني (13597)لا عَدْوَى ، وَلا طِيَرَةَ ، وَلا هَامَةَ
  • المفاريد عن رسول الله صلى الله عليه وسلم لأبي يعلى الموصلي (91)لا عَدْوَى وَلا طِيَرَةَ وَلا هَامَةَ ، أَلَمْ تَرَوْا إِلَى الْبَعِيرِ مِنَ الإِبِلِ يَكُونُ بِالصَّحْرَاءِ ، ثُمَّ يُصْبِحُ وَفِي كَرْكَرَتِهِ أَوْ فِي مَرَاقِّهِ نُكْتَةٌ ، لَمْ تَكُنْ قَبْلَ ذَلِكَ فَمَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ
  • المقصد العلي في زوائد أبي يعلى الموصلي جزء (1416)لا عَدْوَى وَلا طَيْرَةَ وَلا هَامَّةَ . أَلَمْ تَرَ إِلَى الْبَعِيرِ مِنَ الإِبِلِ كَيْفَ يَكُونُ بِالصَّحَرَاءِ ثُمَّ يُصْبِحُ فِي كَرْكَرَتِهِ أَوْ فِي مَرَاقِّهِ نُكْتَةٌ لَمْ تَكُنْ قَبْلَ ذَلِكَ فَمَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ ؟
  • تغليق التعليق لابن حجر (1970)لا عَدْوَى , وَلا طِيَرَةَ , وَلا هَامَّةَ , وَلا صَفَرَ , وَفِرَّ مِنَ الْمَجْذُومِ فِرَارَكَ مِنَ الأَسَدِ
  • مسند أبي يعلى الموصلي (1571)لا عَدْوَى ، وَلا طِيَرَةَ ، وَلا هَامَةَ ، أَلَمْ تَرَ إِلَى الْبَعِيرِ مِنَ الإِبِلِ كَيْفَ يَكُونُ بِالصَّحْرَاءِ ، ثُمَّ يُصْبِحُ فِي كَرْكَرَتِهِ أَوْ فِي مَرَاقِّهِ نُكْتَةٌ لَمْ تَكُنْ قَبْلَ ذَلِكَ ، فَمَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ ؟
  • مسند أبي يعلى الموصلي (2305)لا عَدْوَى وَلا طِيَرَةَ وَلا هَامَةَ وَلا صَفَرَ . فَقَالَ لَهُ رَجُلٌ : إِنَّا لَنَأْخُذُ الشَّاةَ الْجَرْبَاءَ ، فَنَطْرَحُهَا فِي الْغَنَمِ فَتَجْرَبُ . قَالَ : فَمَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ ؟
  • مسند أبي يعلى الموصلي (6067)لا عَدْوَى ، وَلا طِيَرَةَ ، وَلا هَامَةَ ، وَلا صَفَرَ ، قَالَ : فَقَالَ رَجُلٌ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنَّ النُّقْبَةَ مِنَ الْجَرَبِ تَكُونُ بِعَجُزِ الْبَعِيرِ أَوْ بِذَنْبِهِ فَيَشْمَلُ ذَلِكَ كُلَّهُ جَرَبًا ؟ قَالَ : فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ : مَنْ أَعْدَى الأَوَّلَ ؟ خَلَقَ اللَّهُ كُلَّ
  • مسند إسحاق بن راهويه (160)لا عَدْوَى ، وَلا طِيَرَةَ ، وَلا هَامَةَ ، وَلا صَفَرَ
  • مسند ابن الجعد (2268)لا عَدْوَى وَلا طِيَرَةَ وَلا غُولَ
  • مصنف ابن أبي شيبة (25806)لا عَدْوَى ، وَلا طِيَرَةَ ، وَلا هَامَةَ , فَقَامَ إِلَيْهِ رَجُلٌ ، فَقَالَ : يَا رَسُولَ اللَّهِ , الْبَعِيرُ يَكُونُ بِهِ الْجَرَبُ ، فَيَجْرَبُ بِهِ الإِبِلُ ؟ قَالَ : ذَلِكَ الْقَدَرُ , فَمَنْ أَجْرَبَ الأَوَّلَ ؟
  • مصنف ابن أبي شيبة (25807)لا طِيَرَةَ وَلا هَامَةَ وَلا صَفَرَ
  • مصنف ابن أبي شيبة (25808)لا عَدْوَى ، وَلا طِيَرَةَ ، وَلا هَامَةَ , وَخَيْرُ الطِّيَرَةِ الْفَأْلُ , وَالْعَيْنُ حَقٌّ

Aynı konuda

Hüküm yok Riyâzü's-Sâlihîn 1674

Enes (Allah Ondan razı olsun)'dan rivayet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu: “Hastalıkların kendiliklerinden bulaşıcılıkları yoktur. Uğursuz saymak ta yoktur. Hayra yormak benim hoşuma gider.” Sahabiler , “Hayra yormak nedir?” dediler. “Güzel ve olumlu sözdür”…

عن أنس رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏لا عدوى ولا طِيَرة ويعجبني الفأل‏"‏ قالوا‏:‏ وما الفأل‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏كلمة طيبة‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Râvi: Enes b. Mâlik + 2 başka rivayet

Sahih Muttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim) Sahîh-i Müslim 2224b

Hastalıkta bulaşıcılık yoktur. Uğursuzluk yoktur. Fe'l hoşuma gider.» "Fe'l nedir?" diye sorulduğunda: «Güzel bir sözdür

«Hastalıkta bulaşıcılık yoktur. Uğursuzluk yoktur. Fe'l hoşuma gider.» "Fe'l nedir?" diye sorulduğunda: «Güzel bir sözdür.»

لاَ عَدْوَى وَلاَ طِيَرَةَ وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ قِيلَ وَمَا الْفَأْلُ قَالَ ‏"‏ الْكَلِمَةُ الطَّيِّبَةُ ‏"

Râvi: Enes b. Mâlik + 13 başka rivayet Şerhli

Hüküm yok Muttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim) el-Edebü'l-Müfred 910

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، يَعْنِي‏:‏ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللهِ بْنُ عَبْدِ اللهِ بْنِ عُتْبَةَ، أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى…

+ 9 başka rivayet Yalnız Arapça

Hüküm yok Muttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim) Müsned 7301

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ وَعَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ مَعْمَرٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا عَدْوَى وَلَا صَفَرَ وَلَا…

Râvi: Ebû Hureyre + 4 başka rivayet Yalnız Arapça

Hüküm yok Müsned 14571

حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي أَبُو الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَمِعَ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا عَدْوَى…

Râvi: Jâbir ibn Abdullah + 2 başka rivayet Yalnız Arapça

Konular