Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'dan merfû olarak rivayet edildiğine göre, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Bir iki hurma veya bir iki lokmayla savuşturulan kimse yoksul değildir. Asıl yoksul, muhtaç olduğu halde dilenmeyen kimsedir.»
Rivayet eden: Buhârî (No. 4539), Müslim (No. 1039b), Nesâî (No. 2571) ve Ahmed b. Hanbel (No. 8777).
Bu hadis, hakiki manada yoksulun kim olduğunu açıklamaktadır. Yoksulların övüleni; sadakaya en çok ihtiyacı olup onu en çok hak eden iffetli fakirdir. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- insanların etrafında dolanıp dilenen kimseyi yoksul kapsamından çıkarmıştır. Çünkü yeterli olacak şey ona gelmektedir. Zekât bile gelip onun ihtiyacını giderebilir. Ancak insanlardan dilenmeyen ve kendisine bir şey verilmeyen kimsenin ihtiyacı devam etmektedir. Ona verilmesi gerekir.
Arapça açıklama
يُوضح هذا الحديث حقيقة المسكنة، وأن المسكين الممدوح من المساكين الأحق بالصدقة والأحوج بها هو المتعفف، وإنما نفى صلى الله عليه وسلم المسكنة عن السائل الطوَّاف؛ لأنه تأتيه الكفاية، وقد تأتيه الزكاة فتزول خصاصته، وإنما تدوم الحاجة فيمن لا يسأل ولا يعطف عليه فيعطى.
ذم المسألة.
الحض على التعفف، قال تعالى مادحا أهل التعفف: "يحسبهم الجاهل أغنياء من التعفف".
المَسْكَنة صفة تُمدح إذا لازَمَتها العِفَّة عن السؤال، والصبر على الشِدَّة، والرِضى بما قسم الله.
مدح الحياء في كل الأحوال والأحيان، وأنه لا يأتي إلا بخير.
استحباب التحَرِّي لِوضع الصدقة فيمن صفته التعفُّف دون الإلحاح أو التعريف.
جواز التصدُّق ولو باليسِير: كالتَّمرة أو اللُّقمة؛ فإنَّها وِقاية من النار.
Âlimlerin hükümleri
Âlim
Hüküm
Kapsam
Eser
Buhârîv. 256 h.
Sahihصحيح
Hadis
صحيح البخاريNo. 4539
Diğer rivayetlerle ilgili hükümler (1)
SahihElbânîصحيح — تخريج مشكلة الفقر (76)
Diğer rivayetler
SahihMuttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim)Sahîh-i Müslim 1039b
"ليس المسكين الذي يطوف على الناس ترده اللقمة واللقمتان، والتمرة والتمرتان، ولكن المسكين الذي لا يجد غنى يغنيه، ولا يفطن له، فيتصدق عليه، ولا يقوم فيسأل الناس"