Namaz vakitleri nasıl hesaplanır

Güneş doğmadan önce, Güneş henüz ufkun altındayken gökyüzü aydınlanır. Gökbilimciler Güneş’in ufkun 18° altına geçtiği ana “astronomik alacakaranlık”, 12° altına geçtiği ana “denizcilik alacakaranlığı” der. Yöntemler imsak için 12° ile 20°, yatsı için 12° ile 18° arasında bir açı kullanır. Şema, Paris’te gece yarısından öğleye Güneş’in yüksekliğini gösterir: yazın Güneş hiç 18° altına inmez.

İki açı arasındaki fark enleme ve mevsime bağlıdır: Paris’te bir derece kışın 7–8 dakikaya, yazın çok daha fazlasına karşılık gelir. 12° ile 18° arasındaki fark kırk beş dakikadan bir buçuk saati aşkın süreye kadar çıkar. Yani seçilen kural, astronomik hesabın hassasiyetinden yüz kat daha belirleyicidir.

Kuzeye gidildikçe Güneş yaz gecelerinde ufkun altına daha az iner. Gece yarısı yüksekliği −(90° − enlem − deklinasyon) kadardır: gündönümünde 48,6°’nin (Strazburg) kuzeyinde ufkun 18° altına, 51,6°’nin kuzeyinde 15° altına, 54,6°’nin kuzeyinde 12° altına inmez. Bu gecelerde 18° tanı astronomik anlamda yoktur. Tablo bu geceleri bazı şehirler için sayar.

Yöntemler bu geceleri bir yedek kuralla doldurur:

• gecenin yarısı: imsak, gün batımı–doğuş aralığının ortasından daha erken, yatsı daha geç olamaz;
• gecenin yedide biri: imsak en erken güneş doğuşundan gecenin yedide biri kadar önce, yatsı en geç gün batımından yedide biri kadar sonra;
• gecenin üçte biri: imsak en erken güneş doğuşundan gecenin üçte biri kadar önce, yatsı en geç gün batımından üçte biri kadar sonra (Diyanet’in Avrupa takvimi);
• açı oranı: açının 60’a bölümüne eşit bir gece payı (18° gecenin %30’unu verir);
• Moonsighting Committee’nin mevsimsel süreleri: imsak, enleme ve yılın gününe bağlı olarak güneş doğuşundan belirli dakika önce (75 dakika artı mevsimsel bir terim), yatsı da aynı şekilde gün batımından sonra;
• açının var olduğu en yakın enlemin (akrab el-bilad) ya da en yakın günün (akrab el-eyyam) vakitleri, özellikle kutup dairesinin ötesinde.

Bu sınırlar açı var olduğunda da uygulanır: seçilen imsak ikisinden geç olanı, yatsı ise erken olanıdır. Bu yüzden ikisi de “18°” diyen iki takvim yazın farklı olabilir.

Her ülke dinî ya da astronomik bir kurumun yayımladığı bir yöntemi ya da, yoksa, yaygın bir uygulamayı izler. Sitenin sayfalarında varsayılan olarak uygulanan yöntem aşağıdadır; her şehir sayfası diğer yöntemleri yan yana gösterir.

Paris Büyük Camii’nin 2026 için yayımladığı takvim, şu kuralla dakikası dakikasına yeniden üretilir:

• Sabah: güneş doğuşu eksi Moonsighting Committee’nin mevsimsel süreleri (Paris’te 18° açısı hiç kullanılmaz, çünkü mevsimsel sınır her zaman daha geçtir);
• güneş: astronomik doğuş (−0,833°);
• öğle: güneş öğlesi artı 5 dakika;
• ikindi: bir gölge boyu;
• akşam: gün batımı artı 3 dakika;
• yatsı: gün batımı artı 90 dakika.

Bu yöntem Fransa, Belçika, İsviçre ve Lüksemburg şehirlerine varsayılan olarak uygulanır. 18° açısının yazın bulunmadığı 55° enlemine kadar (Lille ve Brüksel dahil) yıl boyu tanımlıdır ve 12° açısı gibi sabah vaktini geciktirmez. Fransız şehirlerinin sayfaları 12°, 15° ve 18° yöntemlerini de gösterir.

Vakitler ihtiyaten yuvarlanır: her vaktin başlangıcı bir üst dakikaya, güneş doğuşu bir alt dakikaya; resmî bir cetveli yeniden üreten yöntemler o cetvelin yuvarlamasını korur. Saat dilimleri ve saat değişiklikleri sistemin saat dilimi veritabanından gelir (Fas 20 Eylül 2026’dan beri yıl boyu GMT saatindedir).