İçeriğe geç
Assabile
Türkçe

Sünen-i Tirmizî48. kitap

Bir topluluk, oturdukları bir mecliste Allah’ı zikretmez ve peygamberlerine salât etmezlerse, bu meclis onlar için bir eksiklik, pişmanlık ve vebal sebebi olur. Allah dilerse onları bundan dolayı azaplandırır, dilerse onları bağışlar

باب فِي الْقَوْمِ يَجْلِسُونَ وَلاَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ ‏

Farklı hükümler 4 âlimin hükmü Sünen-i Tirmizî 3380

Râvi:Ebû Hureyre

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ صَالِحٍ، مَوْلَى التَّوْأَمَةِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، رضى الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏

"‏ مَا جَلَسَ قَوْمٌ مَجْلِسًا لَمْ يَذْكُرُوا اللَّهَ فِيهِ وَلَمْ يُصَلُّوا عَلَى نَبِيِّهِمْ إِلاَّ كَانَ عَلَيْهِمْ تِرَةً فَإِنْ شَاءَ عَذَّبَهُمْ وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُمْ ‏"

Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur.

«Bir topluluk, oturdukları bir mecliste Allah’ı zikretmez ve peygamberlerine salât etmezlerse, bu meclis onlar için bir eksiklik, pişmanlık ve vebal sebebi olur. Allah dilerse onları bundan dolayı azaplandırır, dilerse onları bağışlar.»

Rivayet eden: Tirmizî (No. 3380) ve Ahmed b. Hanbel (No. 9466, 9854, 9888).

Kopyala
Kopyalanacaklar:
Hata bildir

Açıklama

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-, Allah’ı zikretmekten gafil olmaya karşı uyarmıştır. Bir topluluk bir mecliste oturur da orada Allah Teâlâ’yı zikretmez ve Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem-'e salât etmezse, o meclis Kıyamet Günü'nde onlar için bir pişmanlık, zarar ve eksiklik sebebi olur. Allah dilerse, geçmiş günahları ve sonraki kusurları sebebiyle onları azaplandırır; dilerse de kendi lütfu ve rahmetiyle onları bağışlar.

Hadisten çıkan dersler

  • Allah'ı zikretmeye teşvik edilmiş ve bunun fazileti aktarılmıştır.
  • Allah Teâlâ'nın ve Rasulü -sallallahu aleyhi ve sellem-'in anıldığı meclislerin fazileti ifade edilmiştir.Buna karşılık, bunların bulunmadığı meclisler ise Kıyamet Günü'nde sahipleri için zarar ve pişmanlık sebebi olan meclislerdir.
  • Yukarıda zikredilen Allah'ı anmayı ihmal etme uyarısı sadece toplu meclislerle sınırlı olmayıp diğer durumları da kapsamaktadır. Nevevî -rahimehullah- şöyle demiştir: Bir kimsenin bir yerde oturduktan sonra Allah'ı anmadan oradan ayrılması mekruhtur.
  • Kıyamet Günü onların yaşayacakları pişmanlık, ya vakitlerini Allah'a itaat ederek harcamadıkları için sevap ve mükâfatlarını kaybetmeleri ya da vakitlerini Allah'a isyan ederek geçirdikleri için günah ve cezalarını çekmeleri olacaktır.
  • Bu uyarı, meclisin sadece mubah (helâl ve günahsız) şeylerle geçirilip Allah’ın zikrinden gafil kalınması durumunda söz konusuysa; gıybet, koğuculuk ve benzeri haramların işlendiği meclisler hakkında durum nasıl olur?!

Arapça açıklama

حَذَّرَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم مِن الغفلة عن ذِكْر الله، وأنه ما قَعَدَ قوم في مجلسٍ ولم يذكروا الله تعالى فيه، ولم يصلوا على رسوله صلى الله عليه وسلم إلا كان ذاك المجلس حَسْرة عليهم ونَدَامة وخسارة ونقصانًا يوم القيامة، فإن شاء عذّبهم بذنوبهم السابقة وتقصيراتهم اللاحقة، وإن شاء غفر لهم فضلًا منه ورحمة.

  • الحث على الذكر وفضله.
  • فضل المجالس التي فيها ذكر الله تعالى، وذكر رسوله صلى الله عليه وسلم، وأن المجالس التي ليس فيها ذلك هي مجالس شُؤْمٍ على أهلها يوم القيامة.
  • ما ذُكر من التحذير عن الغفلة عن ذكر الله ليس مُقتصرًا على المجالس فقط، بل يَعُمُّ غيرها، قال النووي: يكره لمن قعد في مكان أن يفارقه قبل أن يذكر الله تعالى فيه.
  • الحسرة الحاصلة لهم يوم القيامة: إما بفوات الأجر والثواب لعدم الاستفادة من الوقت في طاعة الله، وإما بالإثم والعقاب لإشغال الوقت بمعصية الله.
  • هذا التحذير إذا كانت هذه الغفلة بالمباحات، فكيف بالمجالس المحرمة التي فيها الغيبة والنميمة وغيرها؟!

Klasik şerh

Mübârekfûrî — Tuhfetü'l-Ahvezî

قَوْلُهُ : ( وَلَمْ يُصَلُّوا عَلَى نَبِيِّهِمْ ) تَخْصِيصٌ بَعْدَ تَعْمِيمٍ ( إِلَّا كَانَ ) أَيْ ذَلِكَ الْمَجْلِسُ ( عَلَيْهِمْ تِرَةً ) بِكَسْرِ التَّاءِ وَتَخْفِيفِ الرَّاءِ تَبِعَةً وَمُعَاتَبَةً أَوْ نُقْصَانًا وَحَسْرَةً مِنْ وَتَرَهُ حَقَّهُ نَقَصَهُ وَهُوَ سَبَبُ الْحَسْرَةِ , وَمِنْهُ قَوْلُهُ تَعَالَى " لَنْ يَتِرَكُمْ أَعْمَالَكُمْ " وَالْهَاءُ عِوَضٌ عَنْ الْوَاوِ الْمَحْذُوفَةِ مِثْلُ عِدَةٍ وَهُوَ مَنْصُوبٌ عَلَى الْخَبَرِيَّةِ " فَإِنْ شَاءَ عَذَّبَهُمْ " أَيْ بِذُنُوبِهِمْ السَّابِقَةِ وَتَقْصِيرَاتِهِمْ اللَّاحِقَةِ " وَإِنْ شَاءَ غَفَرَ لَهُمْ" أَيْ فَضْلًا مِنْهُ وَرَحْمَةً وَفِيهِ إِيمَاءٌ بِأَنَّهُمْ إِذَا ذَكَرُوا اللَّهَ لَمْ يُعَذِّبْهُمْ حَتْمًا بَلْ يَغْفِرُ لَهُم…

Devamını oku

Âlimlerin hükümleri

Adı geçen 4 âlim aynı hükmü vermemiştir; her biri aşağıda belirtilmiştir.

ÂlimHükümKapsamEser
Elbânîv. 1420 h. SahihSahih صحيح Hadis No. 3380
Zübeyr Ali Zeîv. 1435 h. ZayıfDaif Hadis No. 3380
Ahmed Muhammed Şâkirv. 1377 h. SahihSahih Hadis No. 3380
Tirmizîv. 279 h. Sahihحسن صحيح Hadis سنن الترمذي No. 3380
Diğer rivayetlerle ilgili hükümler (12)
  • Senedi sahihElbânî إسناده صحيح — السلسلة الصحيحة (74)
  • SahihElbânî صحيح لغيره — صحيح الترغيب (1512)
  • SahihElbânî صحيح — صحيح الجامع (5607)
  • SahihŞuayb el-Arnaût صحيح — تخريج المسند لشعيب (9843)
  • Şuayb el-Arnaût فيه صالح مولى التوأمة وهو ضعيف، و [له] طريق آخر وإسناده صحيح — تخريج رياض الصالحين (836)
  • HasenSüyûtî حسن — الجامع الصغير (7867)
  • Senedi sahihMünzirî إسناده صحيح أو حسن أو ما قاربهما — الترغيب والترهيب (2/336)
  • Sahihİbnü'l-Mülakkın صحيح أو حسن [كما اشترط على نفسه في المقدمة — تحفة المحتاج (1/498)
  • Sehâvî فيه] صالح مولى التوأمة وهو ضعيف — القول البديع (219)
  • San'ânî فيه صالح مولى التوأمة وفيه كلام — التنوير شرح الجامع الصغير (9/382)
  • Sahihابن العربي صحيح — عارضة الأحوذي (7/9)
  • زين الدين المناوي فيه صالح مولى التوأمة [فيه كلام — فيض القدير (5/ 439)

Diğer rivayetler

Hüküm yok Riyâzü's-Sâlihîn 835

Ebu Hüreyre (Allah Ondan razı olsun)'den rivayet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu: “Bir cemaat oturduğu mecliste Allah’ı anmaz ve peygamberine salat ve selam getirmezlerse bu toplantı onlar için bir pişmanlık olur. Allah dilerse onlara azab eder, dilerse…

وعنه عن النبي صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏ما جلس قوم مجلساً لم يذكروا الله تعالى فيه، ولم يصلوا على نبيهم فيه، إلا كان عليهم ترة؛ فإن شاء عذبهم، وإن شاء غفر لهم‏"‏ ((رَوَاهُ التِّرمِذِيُّ وَقَالَ: "حَدِيثٌ حَسَنٌ"))‏.‏

Ayrıca rivayet edenler… (4)
  • الدعوات الكبير للبيهقي (146)مَا جَلَسَ قَوْمٌ مَجْلِسًا لَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ رَبَّهُمْ ، وَلَمْ يُصَلُّوا عَلَى نَبِيِّهِمْ ﷺ ، إِلَّا كَانَتْ تِرَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ ، إِنْ شَاءَ أَخَذَهُمُ اللَّهُ ، وَإِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُمْ
  • شرح السنة (1240)مَا جَلَسَ قَوْمٌ مَجْلِسًا لَمْ يَذْكُرُوا اللَّهَ فِيهِ ، وَلَمْ يُصَلُّوا فِيهِ عَلَى النَّبِيِّ ﷺ ، إِلا كَانَ عَلَيْهِمْ تِرَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ ، إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُمْ ، وَإِنْ شَاءَ أَخَذَهُمْ بِهَا
  • شرح السنة (1241)مَا جَلَسَ قَوْمٌ مَجْلِسًا لَمْ يَذْكُرُوا اللَّهَ فِيهِ ، وَلَمْ يُصَلُّوا عَلَى النَّبِيِّ ﷺ إِلا كَانَ عَلَيْهِمْ تِرَةً
  • مسند عبد الله بن المبارك (48)مَا جَلَسَ قَوْمٌ مَجْلِسًا لَمْ يَذْكُرُوا اللَّهَ فِيهِ , وَلَمْ يُصَلُّوا عَلَى النَّبِيِّ ﷺ إِلا كَانَ عَلَيْهِمْ تِرَةً يَوْمَ الْقِيَامَةِ , إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُمْ , وَإِنْ شَاءَ أَخَذَهُمْ بِهَا

Aynı konuda

Hüküm yok Riyâzü's-Sâlihîn 834

Ebu Hüreyre (Allah Ondan razı olsun)'den rivayet edildiğine göre Rasûlullah (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyurdu: “Herhangi bir topluluk oturdukları meclisten Allah’ı zikretmeden kalkarlarsa merkeb leşi yanından kalkmış gibi olurlar. O meclis onlar için bir pişmanlık olur.” (Ebu Davud, Edeb…

"ما من قوم يقومون من مجلس ولا يذكرون اللَّه تعالى فيه إلا قاموا عن مثل جيفة حمار وكان لهم حسرة"

Râvi: Ebû Hureyre + 2 başka rivayet

Konular

Türkçe
11 Ekim 2026 Pazar 30 ربيع الآخر 1448 هـ

Hakkında Gizlilik