Hadisin Manası: Allah'a itaat eden insanın ömrü uzun olursa ibadetleri çok olur. Çünkü ömrü uzadıkça yaptığı amelleri de çok olur. Böylece Allah -azze ve celle-'ye yakınlaşır. İşte insanların en hayırlısı hem ömrü uzun olan hem de ameli çok olan kimselerdir. Tek başına ömrün uzun olması hayırlı bir durum değildir. Kul güzel bir şekilde Allah'a itaat ederek ömrünü değerlendirirse hayırlı olur. Başka bir hadiste ifade edildiğine göre bazı kimseler için ömrünün uzun olması şer ve sıkıntıdır. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem-'e, "İnsanların en hayırlısı kimlerdir?" diye sorulunca; «Ameli güzel, ömrü uzun olan», "İnsanların en şerlisi kimdir?" diye sorulunca da, «Ameli kötü, ömrü uzun olandır.» diye cevap vermiştir. Ebu Davûd ve Tirmizî rivayet etmiştir. Şeyh el-Elbanî, Sahihu't-Tirmizî 5/330. Hadis No: 2330 Sahih Hadis demiştir. Allah Teâlâ şöyle buyurmaktadır: "İnkâr edenler sanmasınlar ki, kendilerine mühlet vermemiz onlar için daha hayırlıdır. Onlara ancak günahlarını arttırmaları için fırsat veriyoruz. Onlar için alçaltıcı bir azap vardır." (Âl-i İmrân Suresi 178) Yüce Allah kafirlere mühlet verir. Yani nimet, afiyet, uzun ömür, çocuk ve eşler bahşeder. Onlar için bu nimetler hayır değil, şerdir. Yüce Allah sığınırız. Zira onların bu nimetlere karşılık günahları artacaktır. et-Tıybî -rahimehullah şöyle demiştir: "Vakit ve ömür esnafın sermayesine benzer. Kişi kendisine kazanç sağlayacak şeylerle uğraşmalıdır. Sermaye çok ise kazanç ta o kadar çok olur. Kimin güzel amelleri çok olursa kazanıp, kurtuluşa erer. Kim de sermayesini kaybederse hiç bir kazanç elde edemeyip, hüsrana uğrar."
Arapça açıklama
معنى هذا الحديث : أن الإنسان كلما طال عمره في طاعة الله ازداد قربا من الله؛ لأن كل عمل يعمله فيما زاد فيه عمره، فإنه يقربه إلى ربه -عز وجل - فخير الناس من وفق لهذين الأمرين: طول العمر وحسن العمل.
فطول العمر ليس خيرًا للإنسان إلا إذا حسن عمله في طاعة الله؛ لأنه أحيانًا يكون طول العمر شرًا للإنسان وضررًا عليه، كما في الحديث الآخر، أي الناس خير، قال: « من طال عمره، وحسن عمله »، قال: فأي الناس شر؟ قال: « من طال عمره وساء عمله »، رواه أبو داود والترمذي.
وقال الله -تبارك وتعالى-: (ولا يحسبن الذين كفروا أنما نملي لهم خير لأنفسهم إنما نملي لهم ليزدادوا إثمًا ولهم عذاب مهين)، فهؤلاء الكفار يملى الله لهم، أي يمدهم بالرزق والعافية وطول العمر والبنين والزوجات، لا لخير لهم ولكنه شر لهم، والعياذ بالله لأنهم سوف يزدادون بذلك إثمًا.
قال الطيبي -رحمه الله -: إن الأوقات والساعات كرأس المال للتاجر، فينبغي أن يتجر فيما يربح فيه، وكلما كان رأس المال كثيرا كان الربح أكثر، فمن مضى لطيبه فاز وأفلح، ومن أضاع رأس ماله لم يربح وخسر خسرانا مبينا".
فضل طول العمر إذا اقترن بحسن العمل، فإنه يتزود من الطاعات التي تقربه إلى الله، وشر الناس من طال عمره وساء عمله.
