Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- oturan bazı kişilerin yanına gelerek şöyle buyurmuştur:
“Size, içinizdeki en hayırlı kimsenin kim olduğunu ve en şerlisinin kim olduğunu haber vereyim mi?” Râvi der ki: Sahabeler sustular. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- bu sözü üç defa tekrarladı. Bunun üzerine bir adam: “Evet, ey Allah’ın Rasûlü! İçimizdeki en hayırlı kimsenin kim olduğunu ve en şerlisinin kim olduğunu bize haber ver.” dedi. Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: “Sizin en hayırlınız, kendisinden hayır umulan ve şerrinden emin olunan kimsedir. En şerliniz ise kendisinden hayır umulmayan ve şerrinden emin olunmayan kimsedir.”
Rivayet eden: Tirmizî (No. 2263) ve Ahmed b. Hanbel (No. 8456, 8565).
Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- oturmakta olan sahabelerin yanına geldi ve onlara, “Size içinizde kimin hayırlı, kimin şerli olduğunu bildireyim mi?” diye sordu. Onlar, hayırlı ve şerli kimselerin belirlenip ortaya çıkmasından ve kendilerinin mahcup olmasından çekindikleri için hiçbir şey söylemediler ve cevap vermeden sustular. Bunun üzerine Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- aynı soruyu onlara üç defa tekrarladı. İçlerinden bir adam, “Evet, ey Allah’ın Rasûlü! İçimizde kimin hayırlı, kimin şerli olduğunu bize bildir.” diye cevap verdi. Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- onlara şu açıklamayı yaptı: “Sizin en hayırlınız, kendisinden hayır, iyilik ve güzellik beklenen; şerrinden ise emin olunan, dolayısıyla onun haddi aşmasından, kötülüğünden ve zulmünden korkulmayan kimsedir. En şerliniz ise kendisinden hiçbir hayır, iyilik ve güzellik umulmayan ve beklenmeyen; şerrinden emin olunamayan, aksine haddi aşmasından, kötülüğünden ve zulmünden korkulan kimsedir.
Hadisten çıkan dersler
En hayırlı ve en şerli insanların kim olduğu beyan edilmiştir.
Başkalarına fayda veya zarar veren şey, kişinin sadece kendisini ilgilendiren fayda veya zarardan daha büyüktür.
Güzel ahlâka ve insanlarla güzel ilişkiler kurmaya teşvik edilmiş, haksızlık, kötülük ve saldırganlık sakındırılmıştır.
Arapça açıklama
وقف النبي صلى الله عليه وسلم على أناس جالسين من أصحابه فسألهم، ألا أعلمكم وأذكر لكم مَن خيركم ومَن شركم؟ فلم يتكلموا ولم يجيبوا بشيء، خشية تمييز خيرهم وشرهم وتخوفوا من الفضيحة فسكتوا.
فأعاد النبي صلى الله عليه وسلم عليهم السؤال ثلاث مرات، فأجاب رجل منهم: بلى يا رسول الله، أخبرنا بخيرنا من شرنا.
فبين لهم النبي صلى الله عليه وسلم: بأن خيركم من يُنتظَر ويؤمَّل خيره وإحسانه وبره، ويؤمن شره فلا يخاف من بغيه وإساءته وظلمه، وأن شركم من لا يُرجى ولا يُنتظر ولا يطمع في خيره وإحسانه وبره، ولا يؤمن شره، بل يخاف من بغيه وإساءته وظلمه.
بيان خير الناس وشرهم.
النفع والضرر المتعدي أعظم من القاصر.
الحث على حسن الأخلاق، وحسن التعامل بين الناس، والتحذير من البغي والشر والعدوان.
