İçeriğe geç
Assabile
Türkçe

Sünen-i Tirmizî33. kitap

En faziletli cihat, zalim sultanın yanında adaleti söylemektir

باب مَا جَاءَ أَفْضَلُ الْجِهَادِ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ

Farklı hükümler 4 âlimin hükmü Sünen-i Tirmizî 2174

Râvi:Ebû Saîd el-Hudrî

حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ دِينَارٍ الْكُوفِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُصْعَبٍ أَبُو يَزِيدَ، حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ، عَنْ عَطِيَّةَ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏

"‏ إِنَّ مِنْ أَعْظَمِ الْجِهَادِ كَلِمَةَ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ ‏"

Ebû Saîd el-Hudrî -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:

«En faziletli cihat, zalim sultanın yanında adaleti söylemektir.»

Rivayet eden: Tirmizî (No. 2174), Ebû Dâvûd (No. 4344) ve İbn Mâce (No. 4011).

Kopyala
Kopyalanacaklar:
Hata bildir

Açıklama

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem- Allah Teâlâ'nın rızasını kazanmak için yapılan cihadın en büyük ve en faydalı türlerinden birisinin, zorba ve zalim bir hükümdar veya yönetici karşısında adaleti ve hakkı söylemek olduğunu açıklamıştır. Çünkü bu, fayda sağlamak ve kötülüğü önlemek için sözle, yazıyla, amelle veya başka bir şeyle, iyiliği emretme, kötülükten sakındırma şiarının uygulanmasıdır.

Hadisten çıkan dersler

  • İyiliği emretmek ve kötülükten sakındırmak cihadın bir parçasıdır.
  • Yöneticiye nasihatte bulunmak cihadın en büyük türlerinden biridir. Ancak bunun bilgi, hikmet ve kesin olma durumunda yapılması gerekir.
  • Hattâbî şöyle demiştir: Bu (zalim bir hükümdara karşı hakkı söylemenin) en faziletli cihat olmasının sebebi, düşmanla cihat eden kimsenin galip mi yoksa mağlup mu olacağını bilmeyerek ümit ve korku arasında gidip gelmesidir. Ancak hükümdarın karşısındaki kişi onun elinde ezilmiş durumdadır. Hakikati söylediğinde ve iyiliği emrettiğinde kendisini tehlikeye atmış ve ölümle karşı karşıya bırakmış olur. Bu yüzden, korkunun baskın olmasından dolayı bu, cihat çeşitlerinin en faziletlisi kabul edilmiştir. Şöyle de denmiştir: Bunun en faziletli cihat olmasının sebebi, eğer yönetici onun sözünü dikkate alırsa, bu durumdan büyük bir insan topluluğu faydalanabilir ve genel bir maslahat meydana gelir.

Arapça açıklama

بَيَّنَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أنَّ مِن أعظم وأنفع أنواع الجهاد في سبيل الله تعالى كلمةُ عدلٍ وحقٍّ عند سلطان أو أمير جائر ظالم؛ لأنه عمل بشعيرة الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر، سواء كان بقول أو كتابة أو فعل أو غير ذلك مما تحصل به المصلحة وتندفع المفسدة.

  • الأمر بالمعروف والنهي عن المنكر من الجهاد.
  • نُصْحُ الحاكم من أعظم الجهاد، ولكن يجب أن يكون بعلم وحكمة وتثبت.
  • قال الخطَّابي: وإِنَّما صار ذلك أفضل الجهاد؛ لأنّ من جاهَدَ العدوَّ كان مُتردِّدًا بين الرَّجاءِ والخوْفِ لا يدري هل يَغلِبُ أو يُغْلَبُ، وَصَاحِبُ السُّلطان مقهورٌ في يدِهِ فهو إذا قال الحقَّ وَأَمَرَهُ بِالمعروفِ فقد تَعَرَّضَ للتَّلَفِ، وَأَهْدَفَ نَفْسَهُ للهلاكِ، فصار ذلك أَفضل أنواع الجهادِ مِن أجلِ غَلَبَةِ الخوفِ، وقيل: إنما كان أفضل الجهاد؛ لأنَّ وليَّ الأمرِ لو أخَذَ بِكَلمَتِه لربَّما عمَّ النفعُ عددًا كبيرًا من الناسِ فتحصُلُ المصلحةُ.

Klasik şerh

Mübârekfûrî — Tuhfetü'l-Ahvezî

قَوْلُهُ : ( حَدَّثَنَا الْقَاسِمُ بْنُ دِينَارٍ الْكُوفِيُّ ) هُوَ الْقَاسِمُ بْنُ زَكَرِيَّا بْنُ دِينَارٍ الْقُرَشِيُّ أَبُو مُحَمَّدٍ الْكُوفِيُّ الطَّحَّانُ , وَرُبَّمَا نُسِبَ إِلَى جَدِّهِ , ثِقَةٌ مِنْ الْحَادِيَةَ عَشْرَةَ ( أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مُصْعَبٍ أَبُو يَزِيدَ ) الْأَزْدِيُّ ثُمَّ الْمَعْنِيُّ بِفَتْحِ الْمِيمِ وَسُكُونِ الْمُهْمَلَةِ وَكَسْرِ النُّونِ ثُمَّ يَاءِ النِّسْبَةِ الْقَطَّانُ الْكُوفِيُّ نَزِيلُ الرَّيِّ , مَقْبُولٌ مِنْ التَّاسِعَةِ ( عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ جُحَادَةَ ) بِضَمِّ الْجِيمِ وَتَخْفِيفِ الْمُهْمَلَةِ ثِقَةٌ مِنْ الْخَامِسَةِ ( عَنْ عَطِيَّةَ ) بْنِ سَعْدِ بْنِ جُنَادَةَ الْعَوْفِيِّ الْجَدَلِيِّ الْكُوفِيِّ أَبُو الْحَسَنِ , صَدُوقٌ يُخْطِ…

Devamını oku

Âlimlerin hükümleri

Adı geçen 4 âlim aynı hükmü vermemiştir; her biri aşağıda belirtilmiştir.

ÂlimHükümKapsamEser
Elbânîv. 1420 h. SahihSahih Hadis No. 2174
Zübeyr Ali Zeîv. 1435 h. HasenHasan Hadis No. 2174
Ahmed Muhammed Şâkirv. 1377 h. SahihSahih Hadis No. 2174
Beşşâr Avvâd Ma'rûf HasenHasan Hadis No. 2174

Diğer rivayetler

Ayrıca rivayet edenler… (7)
  • أحكام القرآن للجصاص (277)أَفْضَلُ الْجِهَادِ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ أَوْ أَمِيرٍ جَائِرٍ
  • العزلة للخطابي (229)أَفْضَلُ الْجِهَادِ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ
  • النصيحة للراعي والرعية للتبريزي (81)أي الجهاد أفضل ؟! قال : كلمة عدل عند سلطان جائر
  • تاريخ الإسلام الذهبي (147)إِنَّ مِنْ أَعْظَمِ الْجِهَادِ كَلِمَةَ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ
  • تاريخ بغداد للخطيب البغدادي (2371)أَفْضَلُ الْجِهَادِ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ , وَأَمِيرٍ جَائِرٍ
  • تهذيب الكمال للمزي (1964)مِنْ أَعْظَمِ الْجِهَادِ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ .
  • مسند الشهاب (1195)أَفْضَلُ الْجِهَادِ كَلِمَةُ عَدْلٍ عِنْدَ سُلْطَانٍ جَائِرٍ ، أَوْ أَمِيرٍ جَائِرٍ

Aynı konuda

Hüküm yok Riyâzü's-Sâlihîn 195

Ebu Abdullah tarık ibn-i Şihab el-Beceli el-Ahmesi (Allah Ondan razı olsun)’den rivayet edildiğine göre peygamber (sallallahu aleyhi vesellem) ayağını bineceği hayvanın özengisine koymuş vaziyette iken bir adam: -Hangi cihadın sevabı daha çoktur? diye sordu. Peygamberimiz: -Zalim idarecinin…

الثاني عشر‏:‏ عن أبي عبد الله طارق بن شهاب البجلي الأحمسي رضي الله عنه أن رجلاً سأل النبي صلى الله عليه وسلم، وقد وضع رجله في الغرز‏:‏ أي الجهاد أفضل‏؟‏ قال‏:‏ “كلمة حق عند سلطان جائر‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه النسائي بإسناد…

+ 3 başka rivayet

Konular

Türkçe
11 Ekim 2026 Pazar 30 ربيع الآخر 1448 هـ

Hakkında Gizlilik