Ebû Mûsâ -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre, o şöyle demiştir: Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu:
«Rabbini zikreden ile Rabbini zikretmeyen kimsenin misali, diri ile ölünün misali gibidir.» Müslim'de geçen lafızda ise şöyledir: «İçinde Allah'ın anıldığı ev ile içinde Allah'ın anılmadığı evin misali, diri ile ölünün misali gibidir.»
Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-, Allah'ı anan kimseyle, anmayan kimse arasındaki farkın, faydası ve güzel görünümü bakımından diri ile ölü arasındaki farka benzediğini açıklamıştır. Rabbini zikreden kimsenin misali, dışı hayat nuruyla süslenmiş ve içi ilim nuruyla dolu hayatta olan kimsenin misali gibidir. O faydalı bir kimsedir. Allah'ı anmayan kimsenin misali ise dışı faydasız, içi bomboş bir ölünün misali gibidir. Onun hiçbir faydası yoktur.
Aynı şekilde bir ev de, içinde yaşayanlar Allah'ı anıyorsa diri olarak nitelendirilir. Aksi halde, içinde yaşayanların Allah'ı anma hususundaki zayıflıkları sebebiyle o ev, ölü bir ev olur. Evi tanımlamak için diri ve ölü lafzının kullanılmasıyla, evin sakinleri kastedilmektedir.
Hadisten çıkan dersler
Allah'ı anmayı teşvik etmiş ve O'nu ihmal etmekten sakındırmıştır.
Ruh, bedenin hayatı olduğu gibi, zikir de ruhun hayatıdır.
Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in kullandığı yöntemlerden biri de manaların daha iyi anlaşılabilmesi için misaller vermesidir.
Nevevî -rahimehullah- şöyle demiştir: Bu hadiste, evde Allah Teâlâ’yı zikretmenin müstehap olduğuna ve evin zikirden mahrum bırakılmaması gerektiğine teşvik vardır.
Nevevî -rahimehullah- şöyle demiştir: Bu hadiste, ölümden sonra daha hayırlı bir hâle intikal edilse bile, Allah’a itaat içinde uzun ömür sürmenin bir fazilet olduğu anlaşılmaktadır. Çünkü hayatta olan kimse, onun derecesine yetişir ve hatta yaptığı ibadet ve salih amellerle onu geçebilir.
Arapça açıklama
بَيَّنَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم الفَرقَ بَيْن الذي يذكر الله تعالى وبين مَن لا يذكره، وأنه مثل الفرق بين الحي والميت في نفعه وحسن مظهره، فمَثَلُ الذي يذكر ربه مثل الحي الذي ظاهِرُه مُتَزَيِّن بنور الحياة، وباطنه بنور المعرفة، وفيه النفع، ومثل الذي لا يذكر الله مثل الميت الذي ظاهره عاطل، وباطنه باطل، وليس فيه نفع.
وكذلك البيت يوصف بالحي إن كان ساكنوه يذكرون الله، وإلا فهو بيت ميت لخمول ساكنيه عن ذكر الله؛ وإن أطلق الحي والميت في وصف البيت إنما يراد به ساكن البيت.
الحث على ذكر الله والتحذير من الغفلة عنه.
الذكر حياة الروح كما أن الروح حياة الجسد.
من هدي النبي صلى الله عليه وسلم ضرب الأمثال لتقريب المعاني.
قال النووي: فيه الندب إلى ذكر الله تعالى في البيت، وأنه لا يخلى من الذكر.
قال النووي: وفيه أن طول العمر في الطاعة فضيلة وإن كان الميت ينتقل إلى خير؛ لأن الحي يَسْتَلْحِقُ به ويزيد عليه بما يفعله من الطاعات.
Senedi sahihŞuayb el-Arnaûtإسناده صحيح — تخريج صحيح ابن حبان (854)
Sahihİbn Teymiyyeصحيح — مجموع الفتاوى (10/100)
Sahihİbn Hibbânأخرجه في صحيحه — صحيح ابن حبان (854)
Diğer rivayetler
Ayrıca rivayet edenler… (10)
أمثال الحديث لأبي الشيخ الأصبهاني (291)مَثَلُ الْبَيْتِ الَّذِي يُذْكَرُ اللَّهُ فِيهِ وَالْبَيْتُ الَّذِي لا يُذْكَرُ اللَّهُ ، مَثَلُ الْحَيِّ وَالْمَيِّتِ
وعن أبي موسى الأشعري رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم، قال: "مثل الذي يذكر ربه والذي لا يذكره، مثل الحي والميت" ((رواه البخاري)). ورواه مسلم فقال: "مثل البيت الذي يذكر الله فيه، والبيت الذي…
