Câbir b. Abdullah -radıyallahu anhuma-'dan rivayet edildiğine göre Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:
«Kim sarımsak veya soğan yemişse, bizden ve mescidimizden uzak dursun! Evinde otursun.» Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'e içinde bakla türünden sebzeler bulunan bir tabak getirildi. Efendimiz sebzelerin kokusunu duyarak (Bunların ne olduğunu) sordu. Müteakiben sebzelerin içinde bakla türleri olduğunu kendisine haber verdiler. Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- onları ashabından birine, yaklaştırmalarını söyledi. Fakat o da tabağı görünce sebzeleri yemek istemedi. Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurdu: «Sen ye! Çünkü ben senin münacat etmediğinle münacatta bulunuyorum.» Müslim'de: Câbir b. Abdullah -radıyallahu anhuma-'dan rivayet edildiğine göre Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Kim bu bitkiden, sarımsaktan yerse» Bir defasında şöyle demiştir: «Kim sarımsak, soğan, pırasa yemişse, mescidimize yaklaşmasın. Çünkü insanoğlunun rahatsız olduğu şeyden melekler de rahatsız olur.»
Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-, sarımsak veya soğan yiyen kimsenin, kokularıyla cemaatle namaza gelen kardeşlerine eziyet etmemesi için mescide gelmesini yasaklamıştır. Bu yasak, mescide gelme konusunda bir yasaktır, yoksa onları yeme yasağı değildir; çünkü sarımsak ve soğan helâl yiyeceklerdendir. Nitekim bir gün Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-’e içinde sebzeler bulunan bir tencere getirilmişti. Ondan bir koku almış, içinde ne olduğu kendisine haber verilince yemekten kaçınmış ve tencereyi ashabından birine yaklaştırarak onun yemesini istemişti. O sahabî, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'e uymak için yemek istemedi, Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- onu görünce şöyle buyurmuştur: Ye; çünkü ben vahiy sebebiyle meleklerle konuşuyorum.
Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- insanın rahatsız olduğu kötü kokulardan meleklerin de rahatsız olduğunu bildirmiştir.
Hadisten çıkan dersler
Sarımsak, soğan ya da pırasa yiyenlerin camilere gitmesi yasaklanmıştır.
Bu hükme, namaz kılanları rahatsız eden her türlü kötü koku da dâhildir; sigara (tütün) dumanı ve benzeri kokular gibi.
Yasaklanmanın sebebi kokudur, dolayısıyla çokça pişirme veya başka bir şekilde koku ortadan kaybolursa, kerahet ortadan kalkar.
Camide namaza gitmesi gereken kimse için, cemaatle namazı kaçırmasına sebep olmaması amacıyla bu tür şeyleri yemek mekruhtur. Ancak mescide gitmemek için hile olarak bunları yerse, bu durumda haram olur.
Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in sarımsak ve benzeri şeyleri yemekten imtina etmesi haram olduğu için değil, Cebrâîl -aleyhisselam- ile görüşüp konuştuğu içindir.
Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in güzel bir öğretim metotlarından birisi de; verdiği hükmü sebebini açıklayarak birlikte zikretmesidir. Böylece muhatap, hikmeti öğrenmekle gönül rahatlığına kavuşur.
Kâdî şöyle demiştir: Âlimler, bu hükmü cami dışında bayram, cenaze ve benzeri gibi ibadet için toplanılan mekânlarda buna dahildir. Aynı şekilde ilim ve zikir meclisleri, ziyafetler ve benzeri topluluklar da bu kapsamdadır. Ancak çarşılar ve benzeri yerler buna dâhil değildir.
Âlimler şöyle demişlerdir: Bu hadiste, sarımsak ve benzeri şeyleri yiyen kimsenin -mescit boş olsa bile- mescide girmesinin engelleneceğine dair delil vardır. Bunun sebebi, mescidin meleklerin bulunduğu bir mekân olması ve ayrıca hadislerin bu konudaki genel ifadeleridir.
Arapça açıklama
نَهَى النبيُّ صلى الله عليه وسلم مَن أَكلَ ثومًا أو بَصلًا أن يأتي المسجد، حتى لا يؤذيَ إخوانَه ممن يحضرون صلاة الجماعة بريحهما، وهو نهيُ تنزيهٍ عن إتيان المسجد، لا عن أكلِهما؛ لأنهما من الأطعمة المباحة، وقد أُتيَ صلى الله عليه وسلم بِقِدْرٍ فيه خضروات، فلما شمَّ فيها ريحًا وأُخبِر بما فيها امتنع مِن أكلِها وقَرَّبها إلى بعض أصحابه ليأكل منها، فكره الأكل اقتداء به، فلما رآه صلى الله عليه وسلم قال: كُلْ؛ فإني أناجي الملائكة بالوحي.
وأَخبرَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم أن الملائكة تتأذّى من الروائح الكريهة، كما يتأذى الناس منها.
النهي عن إتيان المساجد لمن أكل ثومًا، أو بصلًا، أو كراثًا.
يلحق بهذه الأشياء، كلّ ذي رائحة كريهة يتأذى منها المصلون، كرائحة الدُّخان والتَّبْغِ ونحو ذلك.
علة المنع الرائحة، فإذا زالت بكثرة الطبخ أو بغير ذلك؛ زالت الكراهة.
كراهة أكل هذه الأشياء لمن عليه حضور الصلاة في المسجد؛ لئلا تفوته الجماعة في المسجد، ما لم يأكلها حيلة على إسقاط الحضور، فيحرم.
امتناع النبي صلى الله عليه وسلم عن أكل الثوم ونحوه، ليس لتحريمه، وإنما لمناجاته جبريل عليه السلام.
حسن تعليم النبي صلى الله عليه وسلم، حيث يَقرُن الحكم ببيان سببه؛ ليطمئن المخاطَب بمعرفة الحكمة.
قال القاضي: وقاس العلماء على هذا مجامع الصلاة غير المسجد كمصلّى العيد والجنائز ونحوها من مجامع العبادات، وكذا مجامع العلم والذكر والولائم ونحوها، ولا يلتحق بها الأسواق ونحوها.
قال العلماء: وفي هذا الحديث دليل على منع آكل الثوم ونحوه من دخول المسجد -وإن كان خاليًا- لأنه مَحلُّ الملائكة، ولعموم الأحاديث.
Âlimlerin hükümleri
Âlim
Hüküm
Kapsam
Eser
Müslimv. 261 h.
Sahihصحيح
Hadis
صحيح مسلمNo. 564
Diğer rivayetlerle ilgili hükümler (5)
ZayıfElbânîضعيف — ضعيف الترغيب (208)
İbn Hacer el-Askalânîفيه] يحيى بن راشد ضعيف — فتح الباري لابن حجر (2/400)
Heysemîفيه يحيى بن راشد البراء البصري وهو ضعيف ووثقه ابن حبان وقال يخطئ ويخالف وبقية رجاله ثقات — مجمع الزوائد (20/2)
Münzirîرواته ثقات إلا يحيى بن راشد البصري — الترغيب والترهيب (1/177)
Taberânîلم يروه عن هشام القردوسي إلا يحيى بن راشد، تفرد به سعيد بن عفير — المعجم الصغير (37)
وعن جابر رضي الله عنه قال: قال النبي صلى الله عليه وسلم : "من أكل ثومًا أو بصلا فليعتزلنا، أو فليعتزل مسجدنا" ((متفق عليه)). وفي رواية لمسلم: "من أكل البصل، والثوم، الكراث، فلا يقربن مسجدنا، فإن…
عن ابن عمر رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "من أكل من هذه الشجرة -يعني الثوم- فلا يقربن مسجدنا" ((متفق عليه)). وفي رواية لمسلم: "مساجدنا".
وعن عمر بن الخطاب رضي الله عنه أنه خطب يوم الجمعة فقال في خطبته: ثم إنكم أيها الناس تأكلون شجرتين ما أراهما إلا خبيثتين: البصل، والثوم -لقد رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم إذا وجد ريحهما من الرجل في المسجد أمر به…
