Eğer " Sebbihisme Rabbike'l-a'lâ" yı, "Ve'ş-şemsi ve duhâhâ" yı, "Ve'l-leyli izâ yağşa" yı, okuyarak namaz kıldırsaydın. Yaşlı, zayıf ve ihtiyaç sahibi de senin arkanda namaz kılar.
باب الْقِرَاءَةِ فِي الْعِشَاءِ
Sahih
Sahîh-i Müslim hadisi
Muttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim)Sahîh-i Müslim 465c
يُصَلِّي مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْعِشَاءَ الآخِرَةَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى قَوْمِهِ فَيُصَلِّي بِهِمْ تِلْكَ الصَّلاَةَ .
Câbir b. Abdillah -radıyallahu anhuma-'dan rivayet edildiğine göre şöyle demiştir: "Muaz b. Cebel Rasûlullah-sallallahu aleyhi ve sellem- ile beraber yatsı namazını kılar, sonra kavmine gelip yatsı namazını kıldırırdı." Bir rivayette şöyle zikredilmiştir: Nebi -sallallahu aleyhi ve sellem- Muâz'a şöyle demiştir: «Eğer "Sebbihisme Rabbike'l-a'lâ" yı, "Ve'ş-şemsi ve duhâhâ" yı, "Ve'l-leyli izâ yağşa" yı, okuyarak namaz kıldırsaydın. Yaşlı, zayıf ve ihtiyaç sahibi de senin arkanda namaz kılar.»
Rivayet eden: Müslim (No. 465c, 465d), Buhârî (No. 711, 6106), Ebû Dâvûd (No. 599) ve Ahmed b. Hanbel (No. 13723).
Muâz b. Cebel el-Ensârî -radıyallahu anh-'ın kabilesi olan Selimeoğulları'nın evleri Medine'nin bir kenarında idi. Muaz –radıyallahu anh- hayır yapmakta çok aşırı arzuluydu. Öğrenmek için olan rağbeti ve Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem-‘e olan sevgisi sebebiyle onunla beraber namaz kılmaya gayret ederdi. Nebi – sallallahu aleyhi ve sellem-‘in arkasında farz namazı eda ettikten sonra kabilesine gider ve o namazı onlara kıldırırdı. Onun için bu namaz nafile olurdu. Bu da Nebi - sallallahu aleyhi ve sellem-‘in bilgisi dahilinde gerçekleşiyordu. O, bu konuda Muaz –radıyallahu anh-‘ı onaylıyordu. Ancak bir defasında Muaz -radıyallahu anh- kıratı uzun tuttu. İslam şeriatı kolaylık özelliğine sahip, kolaylaştıran fakat zorlaştırmayan bir dindir. Çünkü zorlama ve güçleştirme nefretin kötü sebeplerindendir. Bu olay Nebi –sallallahu aleyhi ve sellem-‘e ulaşınca Muaz’ı imam olduğu müddetçe kolaylaştırmaya yönlendirdi. Ona mufassal surelerin orta uzunlukta olanlarından okuması için örnek verdi. A’la Suresi'ni, Şems Suresi'ni, Leyl Suresi'ni örnek verdi. Çünkü onun arkasında yaşı ilerlemiş insanlar, zayıflar, uzun okunduğu zaman kendileri için meşakkat olacak ihtiyaç sahipleri namaz kılmaktadır. Güzel olan, namazı daha kısa tutarak onlara merhamet etmek ve onların bu durumlarını gözetmektir. Ama bir Müslüman kendi başına namaz kılıyorsa istediği kadar uzun okuyabilir.
Arapça açıklama
كانت منازل بني سَلِمة، جماعة مُعَاذ بْن جَبَل الأنصاري في طرف المدينة، وكان مُعَاذ رضي الله عنه شديد الرغبة في الخير، فكان يحرص على شهود الصلاة مع النبي صلى الله عليه وسلم ، لمحبته له ورغبته في التعلم، ثم بعد أن يؤدي الفريضة خلف النبي صلى الله عليه وسلم ، يَخرج إلى قومه فيصلي بهم تلك الصلاة، فتكون نافلة بحقه، فريضة بحق قومه، وكان ذلك بعلم النبي صلى الله عليه وسلم ، فيقره عليه، لكنه أطال القراءة مرة، والشرع الإسلامي يتصف بالسماحة واليسر وعدم التشديد؛ لأن التشديد والتعسير من مساوئهما التنفير.
ولما بلغ النبي صلى الله عليه وسلم أن مُعاذاً يطيل القراءة أرشده إلى التخفيف مادام إماماً، وضرب له مثلا بقراءة متوسط المُفَصّل "سبح اسم ربك الأعلى"، "والشمس وضحاها"، "والليل إذا يغشى"؛ لأنه يأتم به الكبار المسنون، والضعفاء، وأصحاب الحاجات ممن يشق عليهم التطويل، فيحسن الرفق بهم ومراعاتهم بالتخفيف، أما إذا كان المسلم يصلي وحده، فله أن يطول ما شاء.
أن المتوسط في القراءة في الصلاة هذه السور المذكورة في الحديث، وأمثالها.
أنه يستحب للإمام مراعاة الضعفاء، بتخفيف الصلاة في حال ائتمامهم به.
أن سياسة الناس بالرفق واللين، هي السياسة الرشيدة التي تحبب إليهم ولاتهم وعمالهم.
حسن تعليم النبي -صلى الله عليه وسلم- لأصحابه.
رأفته -صلى الله عليه وسلم- بأمته، لاسيما الضعفاء منهم، وأصحاب الحاجات.
جواز إمامة المتنفل بالمفترض، وأنه ليس من المخالفة المنهي عنها.
جواز إمامة المفترض بالمتنفل بطريق الأولى.
جواز إعادة الصلاة المكتوبة، لاسيما إذا كان هناك مصلحة، بأن يكون قارئاً فيؤم غير قارىء، أو يدخل المسجد بعد أن صلى منفرداً فيجد جماعة، وتكون صلاته الثانية نفلا.
حسن تعليم النبي -صلى الله عليه وسلم-، حيث يقرن الحكم بعلته؛ ليعرف وجه الحكمة فيه وليزداد المؤمن طُمأنينة.
مشروعية انتظار الإمام الراتب ولو تأخر عن أول الوقت؛ لأن مدة صلاته مع النبي -صلى الله عليه وسلم- مع الانتظار يأخذ شيئاً من الوقت.
مشروعية التخفيف في صلاة العشاء؛ لأنها السبب في الأمر بالتخفيف.