«Allah, bir kavme azap etmek istediğinde o kavim içerisinde bulunan (iyi-kötü) her ferde azap isabet ettirir. Sonra (kıyamet gününde) herkes kendi ameline göre diriltilir.» Müslim rivayet etmiştir.
باب الأَمْرِ بِحُسْنِ الظَّنِّ بِاللَّهِ تَعَالَى عِنْدَ الْمَوْتِ
Sahih
Sahîh-i Müslim hadisi
Muttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim)Sahîh-i Müslim 2879
Abdullah b. Ömer -radıyallahu anhumâ- merfu olarakanlatıyor: «Allah, bir kavme azap etmek istediğinde o kavim içerisinde bulunan (iyi-kötü) her ferde azap isabet ettirir. Sonra (kıyamet gününde) herkes kendi ameline göre diriltilir.»
Rivayet eden: Müslim (No. 2879), Buhârî (No. 7108) ve Ahmed b. Hanbel (No. 4743, 5624).
«Allah, bir kavme azap etmek istediğinde» yani, Allah, bir kavme kötü amelleri sebebi ile azap etmek istediği zaman, «O kavim içerisinde bulunan her ferde azap isabet ettirir.» yani kötü ameli işleyen kimselerin görüşü üzere olmasalar dahi o toplulukta bulunan herkese bu azabı isabet ettirir ve kötülüğün ortaya çıkması ve masiyetin ilan edilmesi sebebi ile hepsini helak eder. «Sonra herkes kendi ameline göre diriltilir.» yani, sonra her ferd ameline göre diriltilir. Ameli salih/iyi olan bir kimse ise onun akibeti de iyi olur. Yok eğer ameli kötü olan bir kimse ise o takdir de onun akibeti de kötü olur. (Dünyada) gerçekleşen bu azap, salih kimseler için bir temizlenme, fasık kimseler için de bir cezalandırmadır. Onların, amellerine göre diriltilmeleri adaletin bir gereğidir. Salih kimseler, amellerinin karşılığını ahirette alacaklardır. Dünyada her ne kadar azap onlara isabet etmiş olsa da bu, onlar için işledikleri günahlara karşı bir kefarettir. Zulmeden kimselere dünyada gönderilen azaba gelince, bu azap, onlarla birlikte olan herkesi içerisine alır. Zulmedenler, aldatmalarına karşılık olarak azap edilirler. Sonra kıyamet günü, onlardan her bir kimse ameline göre diriltilir.
Arapça açıklama
أخبر النبي صلى الله عليه وسلم أن الله عز وجل إذا أراد أن يعذِّب قومًا عقوبة لهم على سيئ أعمالهم «أصابَ العذابُ من كان فيهم» أي: من كان فيهم ممن ليس هو على رأيهم، فيهلك الله جميع الناس عند ظهور المنكر والإعلان بالمعاصى «ثم بُعِثوا على أعمالهم» أي: بُعِث كل واحد منهم على حسب عمله إن كان صالحا فعقباه صالحة وإلا فسيئة، فيكون ذلك العذاب طهرة للصالحين ونقمة على الفاسقين، وبعثهم على أعمالهم حكم عدل؛ لأن أعمالهم الصالحة إنما يجازون بها في الآخرة وأما في الدنيا فمهما أصابهم من بلاء كان تكفيرا لما قدَّموه من عمل سيء، فكان العذاب المرسَل في الدنيا على الذين ظلموا يتناول من كان معهم ولم يُنكِر عليهم، فكان ذلك جزاء لهم على مداهنتهم، ثم يوم القيامة يُبعث كل منهم فيجازى بعمله.
إثبات الإرادة صفة لله -تعالى-.
إثبات البعث بعد الموت.
التحذير من مجالسة أصحاب المنكرات.
احتمال إهلاك جميع الناس عند ظهور المنكر والإعلان بالمعاصي
لا يلزم من الاشتراك في الموت الاشتراك في الثواب أو العقاب بل يجازى كل أحد بعمله على حسب نيته.
في الحديث تحذير وتخويف عظيم لمن سكت عن النهي عن المنكر فكيف بمن داهن ورضي أو عاون.
Âlimlerin hükümleri
Âlim
Hüküm
Kapsam
Eser
Müslimv. 261 h.
Sahihصحيح
Hadis
صحيح مسلمNo. 2879
Diğer rivayetlerle ilgili hükümler (3)
SahihElbânîصحيح — صحيح الجامع (309)
Senedi sahihŞuayb el-Arnaûtإسناده صحيح — تخريج المسند لشعيب (4985)
SahihSüyûtîصحيح — الجامع الصغير (399)
Diğer rivayetler
SahihMuttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim)Sahîh-i Buhârî 7108
وعن ابن عمر رضي الله عنهما قال : قال رسولُ اللهِ : « إذَا أنْزَلَ اللهُ تَعَالَى بِقَومٍ عَذَاباً ، أصَابَ العَذَابُ مَنْ كَانَ فِيهِمْ ، ثُمَّ بُعِثُوا عَلَى أَعْمَالِهِمْ » . متفق عليه .
Râvi: Abdullah b. Ömer
Ayrıca rivayet edenler… (6)
التدوين في أخبار قزوين للرافعي (573)إِذَا أَنْزَلَ اللَّهُ بِقَوْمٍ عَذَابًا أَصَابَ الْعَذَابُ مَنْ كَانَ فِيهِمْ ثُمَّ يُبْعَثُونَ عَلَى أَعْمَالِهِمْ