Şüphesiz Allah bir kulunu sevdiği zaman Cebrâil -aleyhisselam-'a seslenip: ‘Ben falancayı seviyorum, sen de onu sev!’ diye buyurur. Bunun üzerine Cebrâil de onu sever
باب إِذَا أَحَبَّ اللَّهُ عَبْدًا حَبَّبَهُ إِلَى عِبَادِهِ
Sahih
Sahîh-i Müslim hadisi
Muttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim)Sahîh-i Müslim 2637a
Ebû Hureyre -radıyallahu anh-'dan rivayet edildiğine göre Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur:
«Şüphesiz Allah bir kulunu sevdiği zaman Cebrâil -aleyhisselam-'a seslenip: ‘Ben falancayı seviyorum, sen de onu sev!’ diye buyurur. Bunun üzerine Cebrâil de onu sever. Sonra Cebrâil gök ehline şöyle seslenir: ‘Şüphesiz Allah falancayı seviyor, siz de onu sevin!’ Böylece gök ehli de onu sever. Sonra yeryüzünde onun için kabul (sevgi ve hüsnü kabul) yerleştirilir.
Allah bir kuluna buğzettiği (nefret ettiği) zaman da Cebrâil -aleyhisselam-'a seslenip: ‘Ben falancaya buğzediyorum, sen de ona buğzet!’ diye buyurur. Bunun üzerine Cebrâil de ona buğzeder. Sonra gök ehline: ‘Şüphesiz Allah falancaya buğzediyor, siz de ona buğzedin!’ diye seslenir. Onlar da ona buğzederler. Sonra yeryüzünde onun için buğz ve nefret yerleştirilir.»
Rivayet eden: Müslim (No. 2637a, 2637b), Buhârî (No. 3209, 6040, 7485), İmâm Mâlik (No. 1747) ve Ahmed b. Hanbel (No. 7306, 8144, 8984, 10258).
Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem-: Allah'ın emirlerine itaat eden ve yasaklarından sakınan Mümin kulunu sevdiği zaman Cebrâil'e şöyle seslendiğini haber vermiştir: Allah Teâlâ filanca kişiyi seviyor, o halde sen de onu sev. Bunun üzerine meleklerin efendisi Cebrâil -aleyhisselam- onu sever ve gökteki meleklere şöyle seslenir: ‘Şüphesiz Rabbiniz falancayı seviyor; siz de onu sevin!’ Bunun üzerine gök ehli de onu sever. Sonra onun için Müminlerin kalplerinde kabul yerleştirilir; yani Müminler ona karşı sevgi ve yakınlık hisseder, ondan hoşnut olurlar. Eğer Allah bir kulundan nefret ederse, Cebrâil -aleyhisselam- şöyle seslenir: «‘Ben falancaya buğzediyorum, sen de ona buğzet!’ diye buyurur. Bunun üzerine Cebrâil de ona buğzeder. Sonra Cebrâil gök ehline: Şüphesiz Rabbiniz falan kimseye buğzediyor (onu sevmiyor), siz de ona buğzedin!" der. Bunun üzerine onlar (gök ehli) da ona buğzederler. Sonra o kimse için müminlerin kalplerine nefret ve hoşnutsuzluk konulur.
Hadisten çıkan dersler
Ebû Muhammed b. Ebî Cemre şöyle demiştir: "Bu emrin (veya konunun) diğer meleklerden önce Cebrâil'e yöneltilmesi, onun Allah katındaki derecesinin ve makamının diğer meleklerden daha yüce ve üstün olduğunu açıkça göstermektedir."
Allah bir kulu severse gök ve yer ehli de onu sever; Allah bir kula buğzederse gök ve yer ehli de ona buğzeder.
Sindî -rahimehullah- şöyle demiştir: "(Hadiste geçen) 'Onun için yeryüzünde bir kabul konulur' ifadesinden genel (herkesi kapsayan) bir anlam çıkarılması gerekmez; aksine bu, Allah'ın onun için yeryüzünde takdir ettiği kabul miktarıncadır. Nitekim kötü kimselerin iyi kimselere düşmanlık beslediği bilinen bir gerçektir."
Farzları ve sünnetleriyle çeşitli salih amelleri hakkıyla ve eksiksiz yerine getirmeye teşvik vardır. Ayrıca günahlardan ve bidatlardan sakındırma vardır; çünkü bunlar Allah’ın gazabına uğramaya sebep olabilecek şeylerdir.
İbn Hacer -rahimehullah- şöyle demiştir: Bu hadisten, insanların kalplerindeki sevginin Allah’ın sevgisinin bir alameti olduğu anlaşılmaktadır. Cenazeler hakkında gelen şu hadis de bunu desteklemektedir: ‘Sizler Allah’ın yeryüzündeki şahitlerisiniz.
İbnü’l-Arabî el-Mâlikî -rahimehullah- şöyle demiştir: “Burada ‘yeryüzü ehli’ ile kastedilen, onu tanıyan ve ondan haberdar olan kimselerdir; onu tanımayan ve kendisinden haberi olmayanlar kastedilmemiştir.”
Arapça açıklama
أخبر النبي صلى الله عليه وسلم أن الله إذا أحب عبده المؤمن؛ المطيع لأوامره المجتنب لنواهيه نادى جبريل:
إن الله تعالى يحب فلانًا فأحببه.
فيحبه سيد الملائكة جبريل عليه السلام، فينادي جبريل في ملائكة السماء:
إن ربكم يحب فلانًا فأحبوه، فيحبه أهل السماء، ثم يوضع له القبول في قلوب المؤمنين له بالمحبة والميل إليه والرضا عنه.
وإذا أبغض الله عبدًا نادى جبريل:
إني أبغض فلانًا فأبغضه؛ فيبغضه جبريل، ثم ينادي جبريل في أهل السماء:
إن ربكم يبغض فلانًا فأبغضوه؛ فيبغضونه، ثم توضع له البغضاء والكراهية في قلوب المؤمنين.
قال أبو محمد بن أبي جمرة: وفي تقديم الأمر بذلك لجبريل قبل غيره من الملائكة إظهار لرفيع منزلته عند الله تعالى على غيره منهم.
من أحبه الله أحبه أهل السماء والأرض، ومن أبغضه الله أبغضه أهل السماء والأرض.
قال السندي: قوله (ويوضع له القبول في الأرض)، لا يلزم منه العموم بل هو على قدر ما أراد الله له من القبول في الأرض كيف ومعاداة الأشرار للأخيار معلومة.
الحث على توفية أعمال البر على اختلاف أنواعها فرضها وسنتها، والتحذير عن المعاصي والبدع؛ لأنها مظنة السخط.
قال ابن حجر: ويؤخذ منه أن محبة قلوب الناس علامة محبة الله، ويؤيده ما في الجنائز: "أنتم شهداء الله في الأرض".
قال ابن العربي المالكي: وإنما يراد بأهل الأرض من عرفه منهم دون من لم يعرفه ولم يسمع به.
وعنه عن النبي، صلى الله عليه وسلم، قال: "إذا أحب الله العبد نادى جبريل: إن الله تعالى يحب فلانًا، فأحببه، فيحبه جبريل، فينادي في أهل السماء: إن الله يحب فلانًا، فأحبوه، فيحبه أهل السماء، ثم يوضع له القبول في…
