Hişâm b. Hakîm b. Hizâm -radıyallahu anhuma-'dan rivayet edildiğine göre Şam'da Nebatîlerden (Şam bölgesinin yerli halkından) bazı kimselerin güneş altında tutulduğunu gördü.
“Bunların hâli nedir?” diye sordu. “Cizye konusunda alıkonuldular.” dediler. Bunun üzerine Hişâm şöyle dedi: Andolsun ki ben, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in şöyle buyurduğunu işittim dedi:
«Allah dünyada insanlara haksız yere eziyet edenlere, mutlaka azap eder.»
Rivayet eden: Müslim (No. 2613d, 2613b), Ebû Dâvûd (No. 3045) ve Ahmed b. Hanbel (No. 14794, 14795).
Hişâm b. Hakîm b. Hizâm -radıyallahu anhuma- Şam bölgesinde Arap olmayan çiftçilerden (fellahlardan) bazılarının, Güneş'in sıcağı altında ayakta tutulduklarını gördü. Onların durumunu sordu: “Bunların hâli nedir? Bunun nedeninin, ödeme imkânları olmasına rağmen (cizye) ödememeleri olduğu haber verildi. Hişâm -radıyallahu anh- şöyle demiştir: Şahitlik ederim ki, Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in şöyle buyurduğunu işittim: Allah bu dünyada insanlara haksız yere ve sebepsiz yere işkence edenleri cezalandırır.
Hadisten çıkan dersler
Cizye: Kitap ehlinden olan varlıklı yetişkin erkeklerden, korunmaları ve İslam topraklarında ikamet etmeleri karşılığında alınan vergidir.
Meşru bir sebep olmaksızın, Müslüman olmayanlar da dahil olmak üzere insanlara işkence yapmak haramdır.
Zalimleri yaptıkları zulme karşı uyarmak gerekir.
Rasûlullah -sallallahu aleyhi ve sellem-'in sahabeleri, iyiliği emretmeye ve kötülüğü yasaklamaya bağlı kalmışlardır.
Nevevî -rahimehullah- şöyle demiştir: Bu ifade, haksız yere yapılan işkence olarak anlaşılmalıdır. Dolayısıyla kısas, hadlerin uygulanması, ta‘zîr ve benzeri meşru bir gerekçeyle yapılan cezalandırmalar buna dâhil değildir.
Arapça açıklama
مَرّ هشام بن حكيم بن حزام رضي الله عنهما على فلاحين من العجم بالشام، قد أُوقفوا تحت حر الشمس، فسأل عن شانهم؟
فأخبر بأنهم فُعل بهم ذلك بسبب عدم دفعهم (الجزية) وهم قادرون على ذلك.
فقال هشام رضي الله عنه: أشهد لسمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول:
إن الله يعذب الذين يعذبون الناس في الدنيا ظلمًا بغير حق.
الجزية هي: مالٌ يُفرض على الرجال من أهل الكتاب البالغين الأغنياء مقابل حمايتهم وإقامتهم بدار الإسلام.
تحريم تعذيب الناس حتى الكفار بغير موجب شرعي.
تحذير الظالمين من الظُلم.
تمسك أصحاب رسول الله صلى الله عليه وسلم بالأمر بالمعروف والنهي عن المنكر.
قال النووي: هذا محمول على التعذيب بغير حق، فلا يدخل فيه التعذيب بحق كالقصاص، والحدود، والتعزير، ونحو ذلك.
Âlimlerin hükümleri
Âlim
Hüküm
Kapsam
Eser
Müslimv. 261 h.
Sahihصحيح
Hadis
صحيح مسلمNo. 2613
Diğer rivayetlerle ilgili hükümler (9)
SahihElbânîصحيح — صحيح أبي داود (3045)
Senedi sahihŞuayb el-Arnaûtإسناده صحيح — تخريج صحيح ابن حبان (5613)
وعن هشام بن حكيم بن حزام رضي الله عنه أنه مر بالشام على أناس من الأنباط، وقد أقيموا في الشمس، وصُب على رءوسهم الزيت فقال: ما هذا؟ يُعذبون في الخراج وفي رواية: حُبسوا في الجزية. فقال هشام: أشهد لسمعت رسول الله…