Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-, kişinin gurur ve kibir göstergesi olarak elbisesini veya giysisini ayak bileklerinden daha aşağıya uzatmasını yasaklamış ve bunu yapan kimsenin, Kıyamet Günü Allah'ın rahmet nazarıyla yüzüne bakmayacağı yönünde şiddetli bir tehdide müstahak olduğunu bildirmiştir.
Hadisten çıkan dersler
Hadiste geçen elbise lafzı; pantolon, entari, izar vb. gibi bedenin alt kısmını örten her giyeceği kapsar.
Elbiseyi ayak bileklerinin altına sarkıtma yasağı erkeklere özgüdür. Nevevî -rahimehullah- şöyle demiştir: Âlimler, elbisenin kadınlar için ayak bileklerinin altına salınmasının caiz olduğu konusunda ittifak etmişlerdir. Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem-'in elbiselerini bir karış kadar sarkıtmalarına izin verdiği sahih bir rivayettir.
İbn Bâz -rahimehullah- şöyle demiştir: İsbâl (Elbiseyi ayak bileklerinin altına sarkıtmak) hadislerin genel hükmü gereği yasak ve haramdır. Ancak ceza ve tehdidin derecesi farklılık gösterir; hepsinin aynı olması gerekmez. Çünkü kibir ve gösteriş kasteden kimse ile bunu kastetmeyen kimse bir değildir.
İbn Bâz -rahimehullah- yine şöyle demiştir: Kadın bütünüyle avret olmasından ötürü elbisesini bir karış aşağıya kadar sarkıtmasında bir sakınca yoktur. Eğer bu yeterli olmazsa, bilekten başlayarak bir arşın kadar sarkıtmalıdır.
el-Kâdî -rahimehullah- şöyle demiştir: Âlimler şöyle demişlerdir: Sonuç olarak, elbisede ihtiyaç ve alışılmış ölçünün ötesine geçen her türlü aşırı uzunluk ve genişlik mekruhtur. Allah en iyi bilendir.
Nevevî -rahimehullah- şöyle demiştir: Elbise ve bedenin alt bölümüne giyilen kıyafetlerin alt kısmının müstehap olan miktarı, kaval kemiğinin yarısına kadardır. Burasıyla, ayak bileğindeki iki kemik çıkıntısı arasında kalan kısmına kadar uzatmakda da bir sakınca yoktur. Bundan aşağısı ise ateştedir. Müstehap olan kaval kemiğinin yarısı, mekruh olmadan caiz olan kısım ise buranın altından ayak bileğindeki iki kemik çıkıntısına kadar olan kısmıdır. Ayak bileğindeki iki kemik çıkıntısından aşağı kalan kısmı ise yasaktır.
İbn Useymîn -rahimehullah- hadiste geçen "Allah ona bakmaz" ifadesiyle ilgili olarak, "Rahmet ve şefkat dolu bir bakışla bakmaz" demiştir. Bununla kastedilen genel manadaki bakış değildir. Çünkü hiçbir şey Yüce Allah'tan gizli değildir ve O'nun görmesinden uzak değildir. Aksine, kastedilen şey rahmet ve şefkat dolu bir bakıştır.
Arapça açıklama
حَذَّرَ النبيُّ صلى الله عليه وسلم مِن إِرْخَاءِ الثوب أو الإزَارِ أَسفل الكعبين عُجبًا وكبرًا، وأنّ مَن فعل ذلك كان مُستحِقًّا للوعيد الشديد بأن لا ينظر الله إليه يوم القيامة نَظَرَ رَحمة.
الثوب يَشمل كلَّ ما يَستُر أسفل البدن من سروال وثوب وإزار وغيرها.
النهي عن الإسبال خاصٌّ بالرجال، قال النووي: وأجمع العلماء على جواز الإسبال للنساء، وقد صح عن النبي صلى الله عليه وسلم الإذنُ لهنَّ في إرخاء ذُيُولِهنّ ذراعًا.
قال ابن باز: الإسبال ممنوع ومحرم لعموم الأحاديث، وأما العقوبة فهي متفاوتة ولا يلزم أن تكون مُتساوية، فإنه ليس مَن قَصَدَ الخيلاء كمن لم يَقصد.
قال ابن باز: المرأة عورة فلا مانع من إرخائها شِبْرًا، فإن لم يَكفِها أَرْخَتْ ذِراعًا ابتداءً من الكَعْب.
قال القاضي: قال العلماء: وبالجملة يكره كل ما زاد على الحاجة والمعتاد في اللباس من الطول والسعة، والله أعلم.
قال النووي: القَدْر المستحب فيما يَنزل إليه طرف القميص والإزار فنصف الساقين، ولا جناح عليه فيما بينه وبين الكعبين، وما أسفل من ذلك فهو في النار، فالمستحب نصف الساقين، والجائز بلا كراهة ما تحته إلى الكعبين، فما نزل عن الكعبين فهو ممنوع.
قال ابن عثيمين على قوله: (لا ينظر الله إليه) أي نَظَرَ رَحمةٍ ورَأْفَة، وليس المراد به: النظر العام؛ لأن الله سبحانه وتعالى لا يخفى عليه شيء ولا يغيب عن بصره شيء، لكن المراد نظر الرحمة والرأفة.
Âlimlerin hükümleri
Hüküm, kitabın (Sahîh-i Müslim) konumundan alınmıştır.
Diğer rivayetler
SahihMuttefekun aleyh (Buhârî ve Müslim)Sahîh-i Buhârî 5783
وعن ابن عمر رضى الله عنهما أن النبي صلى الله عليه وسلم قال: "من جر ثوبه خيلاء لم ينظر الله إليه يوم القيامة" فقال أبو بكر: يا رسول الله إن إزاري يسترخي إلى أن أتعاهده، فقال له رسول الله صلى الله عليه وسلم:…
