حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم "
Ebu Saîd el-Hudrî -radıyallahu anh-’dan rivayet olunduğuna göre Allah Rasûlü -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: «Bir Müslümanın, en hayırlı malının dinini fitnelerden korumak için yanına alıp dağ başlarına ve otlak yerlere gideceği koyunların olması yakındır.»
Rivayet eden: Buhârî (No. 7088, 19, 3300, 3600, 6495), Ebû Dâvûd (No. 4267), Nesâî (No. 5036), İbn Mâce (No. 3980), İmâm Mâlik (No. 1781) ve Ahmed b. Hanbel (No. 10608, 10824, 10964, 11117).
Hadiste, fitne günlerinde, fitneyi ortadan kaldırmaya güç yetirenler dışında, insan için yalnızlığa çekilmenin faziletine işaret vardır. Güç yetirebilen kimsenin, fitnenin ortadan kalması için çaba sarf etmesi vaciptir. Fitneyi ortadan kaldırmanın hükmü duruma ve imkana göre ya farz-ı ayındır ya da farz-ı kifâyedir. Fitne günleri haricinde uzlete çekilip yalnız kalmanın hükmü hususunda ise alimler ihtilaf etmişlerdir. Uzlete çekilmek mi yoksa insanların arasında yaşamak mı daha faziletlidir? Tercihe şayan olan görüş; günaha düşmeyeceği zannı ağır basıyorsa o kimse için efdal olan insanlar arasında yaşamasıdır. “Dinini muhafaza etmek sebebi ile fitnelerden kaçar” dini hususunda fitneye düşme korkusu ile uzaklaşır. Bundan dolayı Müslümanın, şirk beldesinden İslam beldesine ve fısk beldesinden istikamet (doğruluk) beldesine hicret etmesi gerekir. Bu, insanların ve zamanın durumu değiştiğinde gerçekleşir. Bkz: Fethu’l-Bârî (1/100), Umdetu’l Kârî (1/263) Riyazu’s-Salihîn Şerhi (3/510)
Arapça açıklama
في الحديث فضل العزلة في أيام الفتن إلا أن يكون الإنسان ممن له قدرة على إزالة الفتنة، فإنه يجب عليه السعي في إزالتها إما فرض عين وإما فرض كفاية بحسب الحال والإمكان، وأما في غير أيام الفتنة فاختلف العلماء في العزلة والاختلاط أيهما أفضل؟، والمختار: تفضيل الخلطة لمن لا يغلب على ظنه الوقوع في المعاصي.
"يفر بدينه من الفتن" يعني: يهرب خشية على دينه من الوقوع في الفتن، ولهذا أمر الإنسان أن يهاجر من بلد الشرك إلى بلد الإسلام، ومن بلد الفسوق إلى بلد الاستقامة، فكذلك إذا تغير الناس والزمان.
فضيلة العزلة لمن خاف على دينه.
الحديث من دلائل النبوة، فقد وقع ما أخبر به النبي –صلى الله عليه وسلم-، فلا يكاد المسلم ينجو بنفسه في الليل أو النهار.
الفرار من الفتن سبيل المؤمنين الخُلّص؛ لأنه صيانة للدين.
من خير مال المسلم غنم يرعاها في العشب المباح، حيث يكسب منها قوتاً طيباً.